Значајни личности за Битола



ЗНАЧАЈНИ ЛИЧНОСТИ ЗА БИТОЛА
DISTINGUISHED PEOPLE FOR BITOLA


БИТОЛА – BITOLA
2007




Издавачи:
НУУБ „Св. Климент Охридски“ – Битола


Општина Битола


ЗНАЧАЈНИ ЛИЧНОСТИ ЗА БИТОЛА


Составувачи:
Андоновска, Ленче
Ѓоргиевски, Науме


Николов, Благој
Огненовски, Трајко
Пешевска, Гордана


Стефановска, Анета
Талеска, Светлана


Рецензенти:
Жоглев, Златко


Кочанковски, Јован
Ѓоревски, Владо


Соработници:
Димовски – Цолев, Ѓорѓи


Миновски, Димче
Бојаџиевски, Петар
Христова, Лилјана


Котевска, Милка


Published by:
NUUB “St. Clement Ohridski” – Bitola
Municipality of Bitola


DISTINGUISHED PEOPLE FOR BITOLA


Authors:
Andonovska, Lence
Gorgievski, Naume
Nikolov, Blagoj
Ognenovski, Trajko
Pesevska, Gordana
Stefanovska, Aneta
Taleska, Svetlana


Publisher's readers:
Zoglev, Zlatko
Kocankovski, Jovan
Gorevski, Vlado


Associate cooperatives:
Dimovski – Colev, Gorgi
Minovski, Dimce
Bojadzievski, Petar
Hristova, Liljana
Kotevska, Milka




ЗНАЧАЈНИ ЛИЧНОСТИ ЗА БИТОЛА


НУУБ „Св. Климент Oхридски“ – Битола
Општина Битола


NUUB “St. Clement Ohridski” – Bitola
Municipality of Bitola


DISTINGUISHED PEOPLE FOR BITOLA


БИТОЛА – BITOLA
2007




CIP - Каталогизација во публикација
Национална установа Универзитетска библиотека
„Св. Климент Охридски“, Битола


929-056.45(497.774)


ЗНАЧАЈНИ личности за Битола / [составувачи
Ленче Андоновска, Науме Ѓоргиевски, Благој
Николов, Трајко Огненовски, Гордана Пешевска,
Анета Стефановска, Светлана Талеска; превод на
англиски Весна Милевска] = Distinguished people
for Bitola / [authors Lence Andonovska, Naume
Gorgievski, Blagoj Nikolov, Trajko Ognenovski,
Gordana Pesevska, Aneta Stefanovska, Svetlana
Taleska ; translation in english Vesna Milevska].
- Битола = Bitola : NIUL "St. Clement Ohridski" :
Municipality of Bitola, 2007 - 290 стр. :
илустр. ; 24 см


Напореден текст на англ. јазик. - Предговор /
Науме Ѓоргиевски ; Preface / Naume Gorgievski :
стр. 5-8. - Битола и битолчани низ вековите /
Ѓорѓи Димовски - Цолев: стр. 9-16. - Тираж 1000
- Слики на составувачите на пресвитокот на предната
корица. - Библиографија : стр. 275-278. - Регистар


ISBN 978-9989-2783-0-3
1. Насп. ств. насл. 2. Андоновска Ленче [собирач]
a) Познати личности - Битола
COBISS.MK.ID 18100289




5


ПРЕДГОВОР


Секој град, било да е голем или
мал, има своја историја, култура со
свои карактеристични обележја и
претставува нераскинлив дел од тра-
дицијата на своите жители.


Во текот на милениумското живе-
ење на Битола - светиот и древен ма-
кедонски град, се родиле и живе еле
личности кои оставиле дела од траен
и севкупен карактер за да се паметат,
да остават белег на градот и да зрачат
до денешен ден и натаму, до векот на
вековите.


Во големата расеаност на истори-
јата, кога одделни случувања за и во
градот се исклучени, заборавени, се
појавуваат луѓе надарени и спо собни
да го следат и да го регис трираат пул-
сот на животот, да го забележат не-
познатото, на најдобар можен начин
да му обезбедат пос покоен, побогат
и поздрав живот, да му понудат не-
броени научно-технички откритија
и откритија за поголема удобност,
да создадат литература за пријатни
моменти, да се нурнат во минатото,
да го про најдат традиционалното, а
потоа со посебно внимание да го за-
бележат најбитното и да го предочат
во дело што ќе остане и по нив, сè со
една цел, да остават печат, обележу-
вајќи го кодот за својот сакан град.


Во оваа книга, приредена според
биографскиот и сознајниот систем
на творење, се застапени сто шеесет
и една личност кои живееле и тво-


PREFACE


Each city whether it is big or small,
has its own history and culture with its
unique traits and represents an insepa-
rable part of the tradition of its citizens.


During the millennium existence
of Bitola – the holly and ancient Mace-
donian city, people who were born and
lived there, left their works of permanent
and overall character, so that they could
be remembered, leaving their character-
istic features and making the city glow
to this very day and further through the
centuries.


In the huge distraction of the history,
when certain events for and in the city
are excluded and forgotten, there were
people who were gift ed and capable of
following and recording the pulse of
life, to notice the unknown in their best
possible way, to secure calm, richer and
healthier life, to off er numerous scien-
tifi c and technical inventions and inven-
tions for larger comfortability, to create
literature for more pleasant moments, to
dive into the past, to fi nd the traditional
and then with special care to record the
most crucial events and to put it on pa-
per that will stay aft er them with only
one aim to leave a seal, marking the code
of their loved city.In this book, arranged
according to biographical and cognitive
system of creation, a hundred and sixty
people are presented who lived and cre-
ated and who with their talent, labor and
works represented leading power in the
social, scientifi c educational, cultural,




6


реле и кои со својот талент, труд и
дела претставувале носечка сила во
општествениот, научно-образов ниот,
кул турниот, уметничкиот и севку-
пен раз вој на Битола. Од плејадата
на многубројни личности низ исто-
ријата на Битола извлечени се од гру-
пации на револуционери и бор ци за
слобода, државници и воени лидери,
научници, реформатори, преподоб-
ни и великомаченици, верски пог-
лавари и мисионери, преродбеници
и учебникари, док тори, академици,
уметници (музи чки, ликовни, драм-
ски, оперски, балерини и танчери),
композитори и режисери, филозофи,
истражу вачи, писатели, поети, драма-
тисти, пронаоѓачи, спортисти), лич-
ности од најразлични професии, кои
се издигнале како феникс со својот
труд и научно-уметничко творење,
тие кои храбро се бореле и гинеле за
слободата на овој град, истрајни, ху-
мани кои им помагале на граѓа ните
од Битола да ги преживеат пустоши-
те, ропствата, сиромаш тијата, гладот,
болестите, едно ставно исполнети со
благородие, личности кои претставу-
ваат свое видни неимари на градот и
поши роко, одржувајќи го и подигајќи
го овој град, творци кои, без разлика
на верска, геополитичка и идеоло шка
определба го поврзувале овој наш
омилен град со културното рамниш-
те на другите градови на Балканот, во
Европа и пошироко во светот. Сите
застапени личности, се разбира, спо-
ред вредносен суд на Редакцискиот
одбор, изграден врз добиени созна-


artistic and the overall development of
Bitola. From the pleiad of numerous
people throughout the history of Bitola,
groups of revolutionaries and freedom
fi ghters, public fi gures and military lead-
ers, scientifi c reformers, great martyrs,
heads of church and missioners, re-
formers and authors of textbooks, doc-
tors and academic artists (music, art,
drama, opera, ballerinas and dancers)
composers and directors, philosophers,
researchers, writers, poets, play writers,
inventors, sportsman), people of miscel-
laneous professions who distinguished
themselves as phoenix with their labor
and scientifi c artistic creation, those
who fought heroically and died for the
freedom of their city, persistent and hu-
man people who helped Bitola’s citi-
zens to survive the devastation, slavery,
poverty, the hunger, and deseases, sim-
ply people full of mercy who represent
peculiar rescuers of the city and wider,
maintaining and raising this city, cre-
ators who regardless of their religious,
geopolitical and ideological determina-
tion connected this favourite city of ours
with the cultural level of the other cities
on the Balkans, in Europe and wider in
the world. All people mentioned in this
book are certainly, according to the valu-
able judgment of the Editorship board,
based on the obtained information of
the consulted numerous literature, of
encyclopedia historic and other avail-
able sources, as well as the inevitable
advises of Bitola’s scientists and histori-
ans, well-known experts and authorities,
fi lled with good will and noble causes,




7


нија од консултирана многубројна
литература од енци клопедиски, исто-
риски и друг изворен карактер, како
и од неод минливите совети на битол-
ски научници и историчари, познати
експерти и авторитети, исполнети
се со добра волја и благородни цели,
следбеници на севкупниот развој на
градот низ времињата што минале и
во последниот век. Прелими нарниот
список од проектот содр жеше по-
веќе од 350 личности. Напорите на
Редакцијата, на соста вувачите на тек-
стовите, со помош на мислењата од
рецензентите и др. беа големи при
селектирањето, гле дајќи пред сè сеоп-
фатност на сите области од животот и
дејностите. Воедно, при селектирање-
то се има ше предвид и фактот на сеоп-
фатност од сите видови научни и дру-
ги области: општествено-поли тички,
верски, природно-матема тички, ме-
ди цин ско-биолошки, кни жевно-уме-
тнич ки, историско-фило зофски и
дру ги видови научни области. Исто
така, Редакцијата го имаше предвид
и фактот на застапеноста на ликови
од времен ска дистанца, скоро од де-
сет века, а тоа значи да се дојде до
конечното обликување на овој прв од
ваков вид проект на НУУБ „Св. Кли-
мент Охридски“ - Битола, не беше ни
лесно, ни едноставно. За сите заста-
пени личности дадени се најосновни
информации за живо тот, творечкиот
пат, делата како и резултатите од нив-
ната примена. Во оваа импресивна
галерија на ликови секако ненамерно
некои граѓани не се застапени, иако


followers of the overall city development
through years that passed and in the last
century. Th e preliminary list of the proj-
ect contained more than 350 people. Th e
eff ort of the Editorship, the text writers,
helped by the publisher readers’ opin-
ions and others, was great at the selec-
tion, taking into consideration primarily
the comprehensiveness of all life areas
and activities. Namely, when selecting
the names of the distinguished people,
we took into consideration the compre-
hensiveness of all types of scientifi c and
other fi elds: social, political, religious,
natural, mathematical, medical, bio-
logical, literature-artistic, history- phil-
osophical and other types of scientifi c
fi elds. Also, the Editorship had in mind
the fact of comprehensiveness of time
distance characters, almost of ten centu-
ries and that means to achieve the fi nal
formation of this fi rst project of its kind
at NUUB “St Clement Ohridski” Bitola -
was neither easy nor simple. For all pre-
sented people, the basic information of
their life, creational path, works, as well
as the results of their appliance is given.
Certainly, in this imperative gallery of
people, some fi gures are not mentioned
willingly or unwillingly, although they
proved distinguished for Bitola, but we
are sure that they will be mentioned in
some other edition that will follow.


People, ordered alphabetically are
marked at the end of the register with
data for their activities through time and
the basic scientifi c or artistic member-
ship.




8


претставуваат значајност за Битола,
но сигурно ќе ги има во некое наше
издание што ќе следува. Лично стите,
средени азбучно, забележани се на
крајот во регистарот со пода тоци за
временското делување и основната
научна или уметничка припадност.


Вработените од НУУБ „Св. Кли-
мент Охридски“ од Битола, посебно
Редакцискиот одбор и составу вачите,
преку проекцијата на 161 значајна
личност за градот Бито ла, поаѓајќи од
пораката за да помогне за меѓусебно
запознавање, за соработка и зближу-
вање на граѓаните, за оддавање почит
кон градителите на историјата, на-
уката, уметноста, културата и општо
авто ритетот на Битола низ вековите
и во XXI век, за развој на македон-
ската култура и цивилизација и за
тоа дека човекот и пишаниот збор се
подеднакво вечни, сакавме да им по-
дигнеме најубав и најтраен спо меник
со една единствена желба да не се за-
борават, да не згаснат нив ните имиња
затоа што преку нив ните дела градот
Битола добил мемориска вечност и
бесмртност.


На сите ним, за сè што направија
и на овој начин им ја искажуваме на-
шата почит и благодарност.


Главен и одговорен уредник,
Науме Ѓоргиевски


Th e employed at NUUB “St Clem-
ent Ohridski” from Bitola especially the
Editorship and the writer through the
project of 161 important people for the
city of Bitola starting by the message for
assistance in the mutual introduction,
cooperation and bringing citizens clos-
er, for showing respect to the construc-
ters of history, science, art culture and
generally the authority of Bitola through
centuries and in XXI century, for the
development of Macedonian culture and
civilization and for the fact that man
and written word are equally eternal, we
wanted to erect the most beautiful and
the everlasting monument with unique
desire for their names neither to be for-
gotten nor to be extinguished, because
through their works the city of Bitola
gained memorable eternity and immor-
tality.


To all them for everything they did
we want to express our respect and grati-
tude.


Editor in chief
Naume Gorgievski




9


БИТОЛА И БИТОЛЧАНИ НИЗ
ВЕКОВИТЕ


Масовното преселување и насе-
лу вање на Славјаните станало, глав-
но, во VII век н.е. Погодните услови
за живот, клима, почва, вода и сл. го
привлекло племето Брсјаци да засед-
не во подрачјето од денешните Велес
- Охрид, односно и во Пелагонија.
Населбата која во времевладеењето
на Самуил била и царска резиденција
со своја тврди на, првично се споме-
нува кога била нападната и во неа
изгорени цар ските дворци на Гаврил
Радомир, но не со своето народно
име. Веројатно тогаш била делумно и
срушена тврдината поради што царот
Јован Владислав ја обновил во спомен
на тој настан, на видно место поста-
вил голем мермерен блок со текст со
славјанско кири лично писмо. На тоа
спомен обеле жје во 1016 г. за првпат се
среќава народното име на населбата.


Градот Битола во средновеко вието
е напаѓан и освојуван од разни феу-
дални завојувачи - Латини, Крстонос-
ци, Eпирци, Бугари. Експанзијата на
српската држава кон југ ја зафаќа и
Битола. Меѓутоа, за разлика од дру-
ги средновековни градови - Охрид,
Штип, до доаѓањето на Османлии-
те (XIV век), името не се споменува.
Турците Османлии, навлегувајќи во
Македонија лесно освоиле повеќе
градови, но кај Битола сретнале же-
сток отпор, поради кое за казна на


BITOLA AND ITS CITIZENS
THROUGHOUT THE CENTURIES


Th e mass movement and settlement
of the Slavic occured mainly in VII cen-
tury A.D. Th e suitable living conditions,
climate, soil, water and etc attracted the
tribe Brsjaci to settle in the area of the
present Veles, Ohrid - as well as Pelag-
onija. Th e settlement which in the reign
of Samuil was a czar residence with its
fortress is mentioned, for the fi rst time
when it was attacked and the Czars cas-
tles of Gavril Radomir were burnt, but it
was not by its original national name. It
was probable that the fortress was partly
pulled down, as czar Vladislav renewed
it in the memory of that event and on a
very noticeable place, he put a marble
plate engraved with the Slavic Cyril let-
ters. Th e settlement’s national name was
fi rst met on that memory monument in
1016.


Th e city of Bitola in the medieaval
time was attacked and invaded by dif-
ferent feudal conquerors such as: Latin,
Crusaders, Epir, Bulgarian. Th e expan-
sion of the Serbian state to south aff ect-
ed Bitola as well. But, opposite the other
medieaval cities- Ohrid Stip, until the
arrival of Ottoman Turks (XIV century)
the name is not mentioned.


When entering Macedonia, the Ot-
toman Turks easily conquered many cit-
ies, but in Bitola they come accros a se-
vere resistance and as a punishment they




10


градот му ја срушиле тврдината до те-
мел. Османлиите градот го именува-
ле со свое име т.е. Мана стир, а потоа
тоа име го преземаат и европските
држави. По освоју вањето од Турците,
во градот се изменил етничкиот со-
став, така што мнозинско население
станале освојувачите - муслимани, но
пос тоело и христијанско население.
Со натамошните турски освојувања
на Балканот и во Европа, Битола ста-
нувала за државата важен стра тешки
центар.


Во XV век градот добил нов ет-
нички елемент - Евреите. Разви ените
занаети, со доаѓањето на Евреите
уште повеќе напреднале, а со нив и
трговијата. Во еден период Битола
повеќе бил муслиманско-мојсеев ски
отколку христијански град. Други
околности давале во XVIII век да се
населат во Битола помасовно Власи
со што занает чиството и трговија-
та знатно напреднале, а со тоа пос-
тепено се оформила чаршијата и за
неа неопходниот градски часовник,
дуќани од тврд материјал т.н. маази,
безистенот, со свои опреде лени мес-
та т.н. пазари за добиток (овчи пазар,
ат-пазар) - дрвен пазар, пекмез пазар,
ленски пазар итн. Особено Битола ќе
земе видно место во државата и по-
широко на Балканот когa ќе стане се-
диште на Румелискиот Вилает. Тогаш
ќе процутат нови занаети, трговија-
та ќе излезе од рамките на државата.
Деветнаесеттиот век за битолското
занаетчиство претставува еден вид
„златен век“. Така тоа со своите 2000


pulled down the fortress. Th e Ottoman
Turks named the city “Manastir” and
that name was accepted by the European
states. Aft er the Turks invasion the city
ethnical content changed, so the major-
ity became the invaders – the Muslims,
but there was Christian population ex-
isting as well. In the sequential Turkish
invasions on Balkans and in Europe, Bi-
tola became important strategic center
for the state.


In XV century a new ethnical ele-
ment appeared - the Jews. With the ar-
rival of the Jews, diff erent craft s as well
as the trade were developed even more.
In one period, Bitola was more Mus-
lim than Orthodox city. Other circum-
stances caused mass Vlachs settlement
in Bitola in XVIII, so the craft s and trade
greatly improved and then the Old Ba-
zaar was gradually developed together
with City clock – the symbol of the city,
shops of solid material called “maazi”,
the covered market with its designated
places, called cattle markets (sheep mar-
ket, horse market) - wooden market, jam
market, fl ax market etc. Bitola especially
got important place in the state and
wider on the Balkans, when it became
residence of the Rumelia’s vilayet. Th en,
new craft s fl ourished, the trade passed
country borders. Th e ninetieth century
for Bitola’s craft represented a kind of a
golden age. So with its 2000shops and
around140 craft s and over 70gilds, it
experienced its economic culmination
which certainly positively refl ected to
the society. At that time in the city, build-




11


дуќани и околу 140 занаети и над 70
еснафи доживеало свое видна сто-
панска кулминација, што позитивно
се одразило и во општес твото. Тоа е
време кога во градот се изградуваат
стамбени објекти со мошне убави фа-
сади на Широк Сокак и во центарот
на градот, тоа е време кога големите
држави ги испраќаат своите дипло-
матски претставници - конзули, кога
се користи модерна облека, нов стил
на живот, хигиена, раскошни банкети
и други разоноди. Меѓутоа, тоа е вре-
ме кога реславјанизацијата на Битола
ќе кулминира. Имено, сè поголеми-
от прилив на Славјанско население
од селата, кое бега од разбојничките
банди во градот наоѓа и работа и си-
гурност. Ова придојдено население
брзо се адаптирало во новата средина
(Јени Маале, Баирот) и неоптоварено,
но загрозено од елинизацијата, вед-
наш го крева гласот за своја црква и
училишта на мајчин јазик. Во таквата
преродбенска активност се вклучиле и
ја раководеле д-р Конс тан тин Мишај-
ков, браќата Никола и Димитар Робе-
ви, Димко Радев и др. градски првен-
ци. Со упорна борба славјанското
население се одделило од патријарши-
ската всу шност, грчката доминација
и формирало во 1869 г. своја посебна
општина. Исто така населението ги
изградило црквите Св. Недела и Св.
Богородица, како и основно (подо цна
класно) училиште каде доминирал
народниот јазик и славјан ската бого-
служба и пеење. Народниот подем во
преодот од XIX во XX в. се преточува


ings were built with impressive outlook
at Sirok Sokak and that was the period
when the big states sent their diplomatic
representatives - the Consuls, the time
when modern clothes were worn, and a
new lifestyle was experienced, as well as
the time of hygiene, luxurious banquets
and other entertainment. However, it
was also the time when the reslavinisa-
tion of Bitola reached its culmination.
Namely, larger infl ux of Slavic popula-
tion from the villages who ran away
from the gangs in the city, found work
and security in the city. Th is newly ar-
rived population soon adjusted to the
new environment (Jeni neighbourhood,
Bair) and unburdened, but endangered
by the elimination, immediately raised
its voice for own churches and schools in
their mother tongue. In such reforming
activity dr Konstantin Misajkov, broth-
ers Nikola and Dimitar Robevi, Dimko
Radev and other city leaders were in-
volved and with the persistent fi ght of
the Slavic population, they managed to
seperate their people from the patriarch,
which means, the Greek domination,
and in 1869 their struggle resulted in
establishing a separate municipality of
the Slavic population. So, the popula-
tion built the churches “St Nedela” and
“St Virgin Mary"s Church” as well as pri-
mary (later class) school where the na-
tive language, Slavic service and singing
dominated. People’s progress at the turn-
over of the IX and XX century merged
into TMORO, which in its program had
the fi ght for Macedonian autonomy. At




12


во ТМОРО, кое во својата програма ја
имала борбата за автономија за Маке-
донија. Тогаш Битола со сво ите околни
села Смилево, Ѓавато, Цапари и др. прет-
ставува главен бастион за МРО која на
Илинден 1903 г. го кренала население-
то на востание. Битолскиот револуци-
онерен округ станал големо попри ште
на борба против османли ската власт.
Во вителот на востанието биле ослобо-
дени Невеска, Кру шево, Клисура, Сми-
лево и др. во кои места населението на
демок ратски начин изградило свои ор-
гани на власт. Од градот во востанието
излегле многу борци, а некои биле и во
врвот на Органи зацијата - А. Лозанчев,
Ѓ. Сугарев.


Востанието не успеало. Сурови
мер ки биле преземени во задушу ва-
њето. Биле запалени цели села, многу
луѓе останале без покрив над гла вата,
останале многу сираци. Во ублажу-
вањето на поразот на населението,
многу помогнале хуманистите Заха-
рија Шумлјанска, Х. Брејлсфорд, сес-
тра Виолè и др.


Не минало многу време Битола ја
зафатиле нови катастрофи, однос-
но Балканските војни 1912-1913 г.
со што потпаднала под српска оку-
пација и Првата светска војна 1914 -
1918 во која од есента 1915 до есента
1916 г. била под бугарска окупација, а
од 1916 до 1918 под српска реокупа-
ција. За време на реокупацијата Би-
тола секојдневно била бомбардирана,
од што градот бил разрушен, населе-
нието разбе гано - иселено, заболено
од епиде мии. Со мировниот договор


that period, Bitola with its surround-
ing villages Smilevo, Gavato, Capari
and others represented main bastion for
MRO which on Ilinden 1903 raised the
population on a rebellion.


Bitola revolutionary region became a
large fi ghting location against the Otto-
man power. In the rebellion maelstorm
Neveska, Krusevo, Klisura, Smilevo and
other places were liberated, where the
population built their own bodies of au-
thority. Th ere were a lot of city fi ghters
and some of them were on leading po-
sitions of the organization A.Lozancev,
G. Sugarev


Th e rebellion was not successful.
Cruel measures were taken for its suf-
focation. Whole villages were burnt,
many people were left without their
roofs and many of the children were
made orphans. As an alleviation of the
defeat the humanists Zahrija Sumljan-
ska, H.Brailsford, Sister Viole and others
helped the population.


It did not pass much time and Bitola
was caught by new disasters such as: the
Balkan wars 1912-1913, when it was un-
der Serbian invasion and the First World
War 1914-1918, when from the autumn
1915 until 1916 it was under Bulgarian
invasion and from 1916 to 1918 under
Serbian reinvasion. During the reinva-
sion Bitola was under 24-hour constant
bombing and it resulted in destroying
the whole city, forcing the population af-
fected by epidemic deseases, run away.
With the Peace agreement Bitola was
under Serbian authority. Next to the city,




13


Битола потпаднала под српска власт.
Непосредно до градот била повле чена
вештачка државна граница, со што му
бил отсечен неговиот хитерленд. Нас-
тапил мирен период и невидена де-
национализација - преку училишта,
цркви, админи страција. На таквото
насилство битолчани не потклекна-
ле - не го изгубиле духот. Наспроти
национа лниот притисок битолчани
го негувале својот народен јазик, при-
казни, песни, посебно оние во кои се
опеани борбите и борците од Илин-
ден 1903 г. Настапувала мла дата гене-
рација која неоптоварена од минатото
со Егзархијата и бугарското име, јас-
но го иста кнувала својот македонски
иден титет преку движењето МАНА-
ПО. Немало излет, именден или пома-
совна средба, а да не се рецитираат
националните поети В. Марковски, К.
Рацин и да се пеат народни песни и
играат народни ора. Во младинските
национални манифес тации особено
водечка улога имале учениците од би-
толската Гиманзија кои се истакнале
против големо српскиот режим Борка
Талески, Кузман Јосифовски, Мирче
Ацев, Стив Наумов, Трифун Пановс-
ки. Националната определба на Маке-
донците не ја прифаќале тогашните
легални политички партии. Неа ја
прифатила илегалната КП. Затоа по-
литички младите се приклучиле кон
КПЈ, која истовремено била и анти-
фашистички ориентирана. Нас танала
1940 г. Во март градот бил бомбарди-
ран од италијански авиони божем на
грешка. Се очекувала војна. Истата


an artifi cial state border was drawn and
its hiterland was cut out. Th ere was a
peaceful period and huge denationaliza-
tion-through schools churches, admini-
startion. Even though being exposed to
such violence, Bitola’s citizens neither
collapsed, nor lost their spirit. Opposite
the national pressure, they took care of
their langauge, stories songs, especially
when Ilinden1903 battles and fi ghters
were sang.


Th en, the young generation un-
burdened by the past, which included
the Egzarhy and the Bulgarian name,
clearly emphasized its macedonian
identity through MANAPO movement.
Th ere was no picnic or name’s day or
mass meeting when the national poets
V.Markovski K.Racin were not quated or
folk songs sang or danced folk dances.
On the youth national manifestations,
the students from Bitola’s high school
had a leading role in promoting them-
selves against the Great Serbian regime.
Th ose prominent names were: Borka
Taleski, Kuzman Josifovski, Mirce Acev,
Stiv Naumov, Trifun Panovski. Th e
Macedonian national determination
was not accepted by the former legal po-
litical parties. It was only accepeted by
the illegal KP.Th at is why young people
joined KPJ, which in fact was antifascist
oriented. Th en 1940 came. In March the
city was bombed allegedly, by mistake by
Italian planes. Th e war was expected and
it strated and fi nished in April. In 1941
the kingdom Yugolavia which was force-
fully united, fell apart. In place of the




14


започнала и завршила во април. Во
1941 г., Кралството Југославија, на-
силно создадено - веднаш се сруши-
ло. На местото од српските окупато-
ри во Битола дошле нови - бугарски,
со своја војска, учители, свештеници,
полиција, исто како во времето на
српската окупација. Настапила нова
агитација, пропаганда дека јазикот
е само дијалект на бугарскиот, дека
нема посебна македонска нација и
слично. Младото поколение задо ено
во борба против србизмот, со својот
македонизам продолжило да се бори
сега против бугарскиот окупатор -
овој пат и со оружје. Партијата која ја
организира антифашистичката војна
за Маке донците претставува и борба за
национална слобода. Тогаш од Битола
и битолско биле формирани партизан-
ските одреди „Пелистер“, „Даме Груев“,
„Гоце Делчев“, „Јане Сандански“ – кои
подоцна прерас нале во Ма ке донска
народна војска - Седма би толска бри-
гада. Во борбата Битола дала многу
жртви меѓу кои и најголемата - битол-
ските Евреи кои биле депортирани и
уништени. Натчовечките напори низ
четиригодишната вооружена борба
вродиле плод. Антифаши с тичките си-
ли ги разбиле силите на Оската. На 4.
ноември 1944 г. Битола ги пречекала
своите народ ни борци, а тој ден го
има за свој голем празник.


Паралелно со сите етнички и еко-
номски промени во Битола се одвивал
и духовен живот, манифе стиран на
разни начини. Така, уште во древни
времиња со приемот на христијан-


Serbian invaders there came new ones
the Bulgarians, with their own army
teachers, priests, police the same as in
the time of the Serbian invasion. Th ere
was a new agiatition propaganda such
as: the language is only a dialect of the
Bulgarian, there was no separate Mace-
donian nation and the like. Th e young
population, weaned on the fi ght against
the Serbs with their Macedonism con-
tinued to fi ght against the Bulgarian in-
vader- but this time with weapon. Th e
party which organized antifascist war for
the Macedonians represented a battle for
national freedom. Namely, from Bitola
and Bitola surroundings the Partisans
units “Pelister”, “Dame Gruev”, “Goce
Delcev”, “Jane Sandanski” were formed
and they later grew into Macedonian na-
tional army-Th e seventh Bitola’s brigade.
In the battle Bitola gave many victims,
but mostly aff ected of all were the Jews
who were deported and destroyed. Th e
extreme human eff orts throughout the
four-year armed fi ght gave results. Th e
antifascist power broke the power of Ax-
le. On 4 November 1944 Bitola saluted
its fi ghters and since then, that day has
been nationally celebrated.


Parallel with all ethnical and eco-
nomic changes there was a social life
manifested in diff erent ways. So, even
since the ancient time, infl uenced by the
spreading of the christianity, the popu-
lation built its churches and monasteries
in which there was a rich literature life
with writing, which was more exactly, a
translation of religious books.




15


ството, населението гра дело свои
храмови - цркви и манс тири, во кои
се одвивал богат книжевен живот
во пишување, поточно во преводи
на богослу жбени книги. Еден од тие
манас тири бил посветен на Светите
- Бесребреници, односно на Светите
Врачи - Кузман и Дамјан, чиј култ и
денес битолчани го негуваат. Број-
ните сочувани црковни книги - Би-
толски триод, минеи, службе ници,
евангелија и слично сведочат за богат
книжевен живот. Исто така и другите
етнички заедници имале свои храмо-
ви Турците - џамии, а Евреите - си-
нагоги. И кај нив буел религиозниот
живот како и лица кои пишувале,
преведувале т.е. твореле. Во поново
време ХIХ и XX век во градот Бито-
ла постоеле повеќе средни училишта
- гимназии на кои иако првична цел
им била националната пропаганда,
сепак давале сознанија од науките и
убавото однесување, особено во ши-
рење на светските јазици. За потре-
бите на граѓаните било регулирано
коритото на реката Драгор, изградена
канализација, театарска зграда, пар-
кови и сл. Покрај писатели во Бито-
ла работеле и други уметници како
сликари, копаничари, композитори...
Таков, градот Битола по 4. ноември
1944 г. ја доживува својата ренесан-
са. Имено, со свои луѓе, ненаметнати
дојденци, започна нов живот. Градот
преку Малиот битолски Монмартр се
афирмира низ целиот свет, исто така
и преку фестивалот Браќа Манаки,
како и Камера 300. МНД преку сво-


One of those monastiries was dedi-
cated to the Holly “bezsrebrenici” that is
the Holly miracle workers “Kuzman and
Damjan” whose cult, even today Bitola’s
citizens take care of. Th e numerous pre-
served books, - Bitola triode, minei, ser-
vices, gospels and the like, testify for the
rich literature life. Also the other ethni-
cal communities had their own temples,
Turks–mosques and Jews sinagogues.
Th ey also had rich religious life as well as
people who wrote, translated and created.


In the recent XIX and XX century
there were many secondary school-high
schools in the city, whose primary aim
was the national propaganda. However,
they provided scientifi c information and
knowledge of proper behaviour, especially
in the spreading of the world languages.
For citizens’ needs, a riverbed drainage of
the river Dragor was built, as well as the
theatre building and the park.


Besides writers, other artists such as
painters, wood carvers and composers
worked in Bitola too.


…..Aft er 4th November 1944, Bitola
started living its Renaissance. Namely,
with unobstrusive newcomers a new
life began.Th e city’s reputation dramati-
cally started to increased throughout
the world through Th e Small Bitola
Monmartre, “Brothers Manaki”-festival,
“Camera 300” and its magazine “Prilozi”
the scientifi c thought of Bitola is spread
all around the world. It gained profes-
sional theatre assembly, Museum, His-
torical Archive, Library and numerous




16


ето списание „Прилози“ ја афирмира
битолската научна мисла низ целиот
свет. Битола се здоби со професио-
нален театарски ансамбл, Музеј, Ис-
ториски архив, Библи отека и бројни
средни училишта, за во поново време
да стане и Универзитетски центар.


Ѓорѓи Димовски – Цолев


secondary schools in order to be able to
develop itself as a University center in
the recent years of this century.


Gorgi Dimovski – Colev




ЗНАЧАЈНИ ЛИЧНОСТИ ЗА БИТОЛА
DISTINGUISHED PEOPLE FOR BITOLA






19


Алексова, Рајна (1883–1959), првата
жена фармацевт во Маке донија. Родена
1883 г. во Битола. Гимназија завршила во
Солун, а потоа се запишала на фармацев-
тскиот факултет во Лозана (Швај царија).
Дипломирала во 1906 г. Веднаш по дип-
ломирањето требало да отвори сопстве-
на аптека, со што се судрила со турските
закони кои не дозволувале „жените да
обаву ваат аптекарска професија“. Додека
чекала одобрение од турските вла сти, таа
се вработила како милос рдна сестра во
држав ната болница во Ќустендил (Буга-
рија). Во јуни 1907 г. таа била преместена
во бугарската болница „Евл. Геор гиев“
во Цариград, каде ра бо тела до февруари
1908 г. Потоа ја напуштила болницата
и работела како учителка во женската
гимна зија во Едрене. Р. Алексова сепак
добила дозвола за работа како аптекарка.
Така, во 1909 г. веќе работела во Битола,
во аптеката на својот брат Ристо Алексов,
трговец. Алек сова подоцна ја откупила
аптеката од својот брат и работела во неа
до нејзиното пензионирање во 1944 г. Во
нејзината аптека ординирале и препишу-
вале лекови познатите лекари Александар
Дума, Илија Аждари и Анастас Христиди,
и тоа било најдобрата реклама за аптека-
та. Рајна Алексова починала од насилна
смрт 1959 година.


АЛЕКСОВА
РАЈНА


– фармацевт –


ALEKSOVA
RAJNA
– pharmacist –


Aleksova, Rajna (1883-1959), the first
female pharmacist in Macedonia. She was
born in Bitola, in 1883. She finished high
school in Solun, and after that she enrolled
at the Faculty of Pharmacy in Lozana (Swit-
zerland). She graduated in 1906. Immediate-
ly after her graduation she was supposed to
start her own pharmacy, but she confronted
the Turkish laws which did not allow” wom-
en to perform pharmacy profession”. While
she was waiting the approval from the Turk-
ish authorities she was employed as a Sister
of Mercy at the State hospital in Kustendil
(Bulgaria). In June 1907 she was transferred
to the Bulgarian hospital “Evl. Georgiev’ in
Carigrad, where she worked until February
1908. Rajna Aleksova eventually gained her
working permit- as a pharmacist.


So, in 1909 she already worked in Bitola
in the pharmacy of her brother Risto Aleks-
ov, a trader. Rajna later bought the pharma-
cy and she remained there until her retire-
ment. In her pharmacy famous doctors like
Aleksandar Duma, Ilija Azdari and Anastas
Hristidi had medical practice and prescribed
medicines and that was the best reputation
for the pharmacy. Rajna died from violent
death in 1959.




20


Алушевски, Илија (1928–2004), фол-
клорист, етнолог, просве тен деец, публи-
цист, кореограф и запишувач на усната
литература во битолскиот крај и поширо-
ко, пот тикнувач и орга низатор на јавни
манифестации испо лнети со фолклорен
жанр, уче сник во развојот на аматериз-
мот во РМ, меѓу македонските иселе ници
во Германија, Шведска и на др. места.
Роден 1928 г. во с. Ѓавато Битол ско. Дип-
ломирал на Филозофскиот факултет во
Скопје. Најпрво работел како среднош-
колски професор во учителската школа
во Штип, во гимназијата во Кочани и на
крајот во Електро машинскиот учили-
шен центар во Битола. Извесен период
бил и научен советник во Институтот за
фолклор во Скопје. Собирал песни на
панаѓурите, повеќе од половина век за-
почнувајќи веднаш по педесеттите годи-
ни на ХХ век, па сè со крајот на животот,
најпрво во свој ство на организатор на
тие манифестации во Битола и Битол ско.
Црпел од неисцрпните изво ришта на
непресушните фолклорни врутоци, бе-
лежел делови од душата на народот, да
не исчезне од македонското помнење,
само и само да не останеме фиданка без
корен. Несебично се ангажирал во ама-
терските самодејности и сесрдно пома-
гал во работата на следните КУД: „Стив
Наумов“, „Илинден“, „А. Турунџев“,
„Гоце Делчев“. Еден е од иницијаторите


АЛУШЕВСКИ
ИЛИЈА


– фолклорист –


ALUSEVSKI
ILIJA
– folklorist –


Alusevski, Ilija (1928-2004), folklorist,
ethnologist, educational activist, publicist,
choreograph and collector of the oral lit-
erature in Bitola‘s region and even wider,
supporter and organizer of public manifes-
tations, filled with folklore genre, participant
in the development of the amateurism in
RM among the Macedonian immigrants in
Germany, Sweden and other places; he was
born in 1928 in v.Gavato, Bitola. He gradu-
ated at the Faculty of Philosophy in Skopje.
Firstly, he worked as a high school teacher
at the Teacher’s school in Stip, at the high
school in Kocani and finally at the Electro
Mechanical School Center in Bitola. For a
period of time he was a scientific adviser at
the Folklore Institute ”Marko Cepenkov”-
Skopje. He collected songs at fairs and for
more than a half of a century, since the fif-
ties of the XX century until the end of his
life. He was one of the first organizers of
those manifestations in Bitola and its sur-
roundings. He absorbed from the inexhaust-
ible sources of everlasting folklore springs,
recording events from people’s soul, in order
to prevent them from fading away, from the
Macedonian memory and mostly to prevent
us from becoming a rootless sapling. He un-
selfishly engaged himself in amateur activi-
ties and wholeheartdly helped the cultural-
artistic band such as: KUD “Stiv Naumov”,
”Ilinden”, ”Aleksandar Turundzev”, ”Goce
Delcev”, ”Dame Gruev” and “Stiv Naumov”




21


за формирање на Фестивалот за наро дни
песни и игри „Илинденски денови“. Го-
дини на ред своите макотрпни собирани
записи ги објавувал во списанија и книги.
Бил редовен уредник на Радио Битола на
„Фолклорната плетеница“. Во 1982 г. ја
обелоденил неговата прва збирка собрани
народни стихови под наслов „Залуде лудо
полуде“ - вкупно 224 македонски народни
песни речиси од секој вид - епски, лирски,
лирско-епски (балади и романси). Втора-
та збирка „Цвилит коњче во гора зелена“
(1997), содржи вкупно 715 песни. Почина
во 2004 г. на својата 72 годишна возраст.
Добитник е на низа признанија и награ-
ди: награда на КПЗ по повод месецот на
книгата, „Особено истакнат педагошки
работник“, „Ѓуро Салај“, републичката
награда за истакнат просветен работник
„Кирил и Методиј“, општинската на-
града „4-ти Ноември“, Орден за труд со
сребрен венец од Претседателот на пора-
нешната СФРЈ, сребрена пла кета на ДНУ
- Битола и други.


from v.Logovardi. He was one of the“Ilinden
Days”. He continuously published his hard-
working collected records in Macedonian
printed letters and books. He was regular
editor of Radio Bitola of “Folklore plait”. In
1982 he revealed his collection of folk songs
titled “Dreamly crushed my beloved ”- total
of 224 Macedonian folk songs almost of any
type-epic, lyric, lyric-epic (ballads and ro-
mances). The second collection ” The horse
weept in the green forest” (1997) with total
of 715 songs. He is one of the initiators for
establishing the foundation of the Festival
of national songs and dances called “Ili-
nden days”. He passed away in 2004 at the
age of 72. He was recepient of a great range
of awards and recognitions; the KPZ award
on the occasion of the month of the book
“Extremely promoted pedagogical worker”,
“Guro Salaj”, the republic award for pro-
moted educational worker, “Cyril and
Methodius”, the municipal award ”4th No-
vember” ,Order of labour with silver wreath
by the President of the former SFRY, silver
testimonial of DNU Bitola and many others.




22


Ангелевски, Тодор – Тошо Даскалот
(1910-1943), роден на 4. I 1910 г. во би-
толското село Лавци. Потекнува од сел-
ско занаетчиско семејство. Основното
четиригоди шно училиште го завршил во
Лавци. Како на одличен ученик му било
дозволено во една година да заврши две
одделенија, па со тоа тој основното учи-
лиште, наместо за четири, го завршил за
три години. Потоа се запишал во Држав-
ната мешовита реална гимназија во Бито-
ла, а во учебната 1925/26г., во Учителска-
та школа во Прилеп. Уште како ученик во
Учителската школа, веќе се оформил како
напреден, прогресивен младинец, иден
прогресивен учител и рево луционерен
деец. Во услови на прогони и казнувања
на сè што било напредно и револуци-
онерно, со мака ја гледал и доживувал
социјалната беда на работните луѓе од
една страна и корупцијата и пљачкањето
по пат на оданочување и други давачки
на сиромашните, од друга страна. Тоа
во него уште повеќе го оживувало отпо-
рот и спремноста за организирано спро-
тивставување. Тој бил во првите редови
на напредното учителско движење во бур-
жоаска Југославија и член на КПЈ од пред
војната. Во Народноослободителната
борба и Социјалистичката револуција се
вклучил уште во 1941 г. Бил орга низатор
и активен учесник во сите значајни на-
стани од НОВ и Социјалистичката рево-


АНГЕЛЕВСКИ
ТОДОР – ТОШО ДАСКАЛО


– револуционер –


ANGELЕVSKI
TODOR – TOSO DASKALO
– revolutionary –


Angelevski, Todor-Toso Daskalot (1910-
1943), was born in 1910 in Bitolas’s village
Lavci. He comes from a peasant craft fam-
ily. He finished his primary education in
v.Lavci. As he proved himself as an excellent
student, he was allowed to finish two grades
in one year, so he completed his primary
school for three instead for four years. Then,
he enrolled in the Public Mixed Real High
School in Bitola and in 1925/26. Toso Ange-
levski started the Teacher’s School in Prilep.
Even since his teenage years he grew as an
advanced progressive young man, a future
progressive teacher and a revolutionary ac-
tivist.In a situation of persecutions and pun-
ishments of everything that was progressive
and revolutionary, he painfuly watched and
experienced the social misery of the work-
ing people on one side, and the corruption
and robbing the poor by taxing and other
burdens on the other side. That is why he
felt even more resistant and prepared for or-
ganized confrontment. He was in the front
lines of the progressive teacher movement
in bourgeois Yugoslavia and member of KPJ
before the war. He joined the National lib-
eration war and the Socialist revolution in
1941.Todor Angelevski was the organizer
and active participant in all more important
events from NOV and the Socialist revolu-
tion in Bitola and its surrounding until June
1943. He was given the credits for the foun-
dation of Bitola’s national liberation parti-




23


луција во Битола и битолско од 1941 до
јуни 1943 г. Имал голема заслуга за созда-
вањето на битолските НОПО „Пелистер“,
„Даме Груев“, „Јане Сандански“ и „Гоце
Делчев“. Бил командант на здружениот
одред „Даме Груев“ во 1943 г., командант
на здру жените одреди „Даме Груев“ и
„Вичо“, член на Окруж ниот оперативен
штаб и командант на Штабот на Втора-
та опера тивна зона. За револуционерната
антифа шистичка активност, Т. Ангелевс-
ки од фашистичкиот окупаторски суд бил
осу ден на смрт во отсуство. Неговата гла-
ва била уценета со тогашни 200 000 лева.


Загинал на 23. VI 1943 г. Опколен од
бугарската војска и полиција, која ја за-
палила плевната во која се криел, за да не
падне жив во рацете на окупаторите, тој
го употребил својот последен адут - соп-
ственото оружје. Херојски загинал и изго-
рел во пламените јазици на опколената и
запалена плевна во селото Лавци.


san units “Pelister”, ”Dame Gruev”, “Jane
Sandanski” and “Goce Delcev”.He was com-
mandant of the joint unit “Dame Gruev” in
1943, a commandant of the joint units “Dame
Gruev” and “Vico”, a member of the District
operative headquarter and a commandant of
the headquarter of the Second operative zone.
For his revolutionary antifascist activity Todor
Angelevski was condemned to death by the
fascist invader’s court in his absence. His head
was blackmailed with 200 000 leva. He died on
23 June 1943 surrounded by the Bulgarian ar-
my and police, which burnt the barn where he
was hiding, in order not to be caught alive in the
hand of the invaders, he used his final card-his
own weapon. He died heroically and burnt in
the flames of the surrounded and burning barn
in village Lavci.




24


Ангеловски, Петар - (1931–2003), сце-
но граф кој секогаш настојуваше да навлезе
во суштината на драмското дело, покажу-
вајќи одредена стручност, вкус и одлич-
но познавање на законитоста на сцената,
сценографскиот простор го исполнуваше
со динамика и природни состојби со што
делото сценографски го оживува.


Со неговото доаѓање во 1960 г., би тол-
скиот театар се здобива со првиот постојан
сценограф. Со сво ите зафати во областа на
театар ската сценографија, покажа осведо-
чени креативни способности во посовре-
мениот сцен ски израз. Од посебно значење
е фактот дека од претстава во претстава
открива нови творечки потенцијали. Тој
никогаш од сцената не правеше изложба,
сценографијата сама за себе да биде убава,
туку го назна чуваше битното, функционал-
ното. Со својата неуморна и само прегорна
работа ги забрза проце сите во развојот на
сценографијата. Неговиот творечки опус,
претста вува една мошне голема збирка од
над 200 сценографии во кои се застапени
домашната, современата југословенска и
светска драматур гија: „Печалбари“ од А.
Панов, „Чекор до есента“ од Т. Арсовски,
„Окрвавен камен“ В. Иљоски, „Цар Едип“
од Софокле, „Хамлет“ од В. Шекспир, „Се-
вилски бербер“ од Бомарше и др.


Во рамките на тетарските игри „Војдан
Чернодрински“ (1983), отворена е изложба
на негови макети и сценографски скици.


АНГЕЛОВСКИ
ПЕТАР


– сценограф –


ANGELOVSKI
PETAR
– screen writer –


Angelovski, Petar (1931-2000), screen-
writer who was always persistent in dipping
profoundly and seriously into the core of the
play, showing necessary professionalism,
exquisite taste and excellent knowledge of
the stage rules, the scenographic space filled
with dynamic- natural situations which gave
life to the play.


With his arrival in 1960, Bitola National
Theatre gained the first constant screenwrit-
er. With his attempts in the area of theatre
scengraphy he showed proved creative capa-
bilities in modern scene expression. We find
it important to mention, that in every subse-
quent performance, he revealed new creative
potentials. He never made an exhibition out
of the scene, the scenography to be beauti-
ful for itself, but he always emphasized the
essential, the functional. With his tireless
and determined work he fastens the proc-
esses in the development of the scenography.
His creational opus represents a very large
collection of over 200 scenographies where
home, modern, Yugoslav and world play are
present. “Migrant Workers” by A.


Panov, “A step to the autumn” by
T.Arsovski, “Bloody stone” V.Iljoski, “Czar
Edip”Sofokle, “Hamlet” W.Shakespeare,
”Seville’s barber” by Bomarche and etc.
Within the framework of the Theatre plays
“Vojdan Cernodrinski” (1983) there was
opened an exhibition of his models and sce-
nographical maps.




25


Андреевски, Петре (1934–2006) -
истакнат македонски поет, роман сиер,
раскажувач, драмски автор кој повеќе од
четири децении е меѓу челниците во сов-
ремената македонска литература, акаде-
мик. Пишувал поезија, раскази, романи,
драми, филмски сценарија и др. вид на
дела. Роден 1934 г. во с. Слоештица, Де-
михисарско, дипломирал на Филозофски
факултет во Скопје. Извесно време бил
учител по демирхисарските села, а потоа
се преселил во Скопје, каде што му се
посветил на нови нарството. Долги годи-
ни бил уредник на Редакцијата за народна
музика, а потоа и на Драм ската програма
во РТВ - Скопје. За член на ДПМ из-
бран 1964 г., а редовен член на МАНУ од
2000 г. Бил претседател на ДПМ. Смртта
го затекна во 2006 г. како секретар на Од-
делението за литература и уметност при
МАНУ. Бил член на Македонскиот ПЕН
центар, член на голем број здруженија во
РМ. Во литературата П. Андреевски деби-
тираше во 1960 г. со стихозбирката „Јаз-
ли“, а потоа континуирано се јавуваше со
нови книги и избори на поезија, раскази,
романи и драми. П. Андреевски редо-
следно ги има објавено книгите поезија:
„Јазли“ (поезија, 1960), „Ни на небо ни
на земја“ (поезија, 1962), „Дениција“ (по-
езија, 1968), „Дални наковални“ (поезија,
1971), ,„Пофалби и поплаки“ (поезија,
1975), „Вечна куќа“ (поезија, 1987), „Лак-


АНДРЕЕВСКИ
ПЕТРЕ


– писател –


ANDREEVSKI
PETRЕ
– writer –


Andreevski, Petre (1934-2006), pro-
moted Macedonian poet, novelist,narrator,
play writer who was for more than four dec-
ades among the leading figures of the mod-
ern Macedonian literature, academician.
He wrote poetry, stories, novels, plays, film
scripts and other kinds of works. He was
born in 1934 in v.Sloestica , Demir Hisar.
He graduated at the Faculty of Philosophy
in Skopje. For a short time he was a teacher
at Demir Hisar villages and then he moved
to Skopje where he dedicated himself to the
journalism. For many years he used to be the
editor of the folk music editorship and the
Drama program at RTV Skopje. He became
a member of DPM in 1964 and a member of
MANU in 2000. He was a president of DPM.
At the moment of his death in 2006 he was a
secretary at the Department of literature and
art at MANU.


He was a member of the Macedonian
PEN center, member of a large number of
associations in RM. In the literature P. An-
dreevski had his debut in 1960 with his po-
em collection” Knots’ and then subsequently
new books and elected poetry, stories, novels
and plays appeared. P.Andreevski published
the following books of poetry in the follow-
ing order:” Knots” (poetry 1960) “Nor on
heaven nor on earth” (poetry1962) “Denicia”
(poetry 1968) “Distant anvils” (poetry 1971)
“Rewards and complaints” (poetry 1975),
”Eternal house” (poetry 1987), “Lakrimarij”




26


римариј“ (поезија, 1999); книги раскази:
„Седмиот ден“ (раскази, 1964), „Неверни
години“ (раскази (1974), и „Сите лица на
смртта“ (раскази, 1994); романи: „Пиреј“
(роман, 1980), „Скакулци (роман, 1983),
„Небеска Тимјановна“ (1988), „Послед-
ните селани“ (1987) и „Тунел“ (роман,
2003); книгата „Драми“ (1984), во која
влегуваат „Време за пеење“ и „Богунеми-
ли“. Има објавено и две збирки поезија
за деца под наслови: „Шарам барам“ и
„Касни порасни“. Од неговиот опус до-
сега му се печатени повеќе избори, а во
1984 г, му беа отпечатени „Избрани дела“
во пет тома. Книгите на Петре М. Андре-
евски имаат доживеано повеќе изданија,
особено романот „Пиреј“, кој со десетина
изданија станува една од ретките книги
во Македонија. Застапуван е во сите ан-
тологии на македонската поезија објаву-
вани кај нас (на македонски јазик) и во
светот (на странски јазик). Преведуван е
на голем број јазици во светот (српски,
словенечки, германски, француски, анг-
лиски и др.). Неговите драми и драмати-
зираните романи („Пиреј“ и „Селани“) се
поставувани и изве дувани во Битолскиот
народен театар. Голем број дела му се мо-
тивирани од животни судбини поврзани
со битолските граѓани.


Добитник е на наградата „11 Октом-
ври“, „Браќа Миладиновци“ (двапати),
„Рациново признание“, „Стале Попов“
како и на наградата „Книжевно жезло“ на
Друштвото на писателите на Македонија.
Во 2007 г. постхумно е одликуван со Ор-
ден за заслуги за народ.


(poetry 1999) book of stories: “The seventh
day (stories1964), “Unfaithful years”(stories
1974) “All faces of the death” (stories 1994 )
novels: ”Wheat grass” (novel 1980), “Grass-
hopper” (novel 1983), “Heaven Tijanovna”
(1988), “The Last Peasants”(1987) and
“Tunnel”(novel 2003), the book ”Plays” 1984
where “Time for singing” and “Unwanted by
God”are enclosed. He published two collec-
tions of children poetry titled “Roll and Look
around and ”Eat and grow up”


Several selected works from his opus have
been printed so far and in 1984 the “Selected
works” had been printed in 5 volumes. The
books of Petre M Andreevski had many edi-
tions especially the novel “Wheat- grass” which
with its ten editions has become one of the rare
books in Macedonia. He was present in all anal-
ogies of Macedonian poetry published in our
country (in Macedonian language) and abroad
(in foreign language). His work has been trans-
lated in many languages in the world (Serbian,
Slovenian, French, English and other). His
plays and dramatized novels (“Wheat grass”
and “Peasants”) are set on and played by the
Bitola national theatre. Large number of his
works is motivated by life stories related to
Bitola’s citizens.


He was recipient of the awards “11th
October” “Brothers Miladinovci” (twice),
“Racin recognition”, “Stale Popov”, as well
as the award ”Literature scepter” by the
Writers Associations of Macedonia. In 2007
posthumously, he was awarded with Order
for people’s credits.




27


Балабан, Аврам - Балаланоглу (1865–
1913), способен хирург и гинеколог кој
извршувал многу тешки хирушки интер-
венции. Исто така важел и за добар лекар
и хуманист бидејќи работел и во болни-
цата за сиромаси „Гураба Хаста Ханести“.
Роден бил 1865 г. во Ендурљук (Кесарија,
Турција). Во 1890 г. завршил Меди цински
факултет во Цариград и станал „доктор
по медицина и хирургија“. После дипло-
мирањето работел во Созопол (Бугарија).
За брзо време бил поставен за општински
доктор во Охрид. Од Охрид ја продол-
жил својата успешна лека рска кариера
во Струга, Приштина и Елбасан. Секаде
уживал големи симпатии од населението
и турските власти. Потоа дошол на ра-
бота во Битола од 1899 (или 1901 г.). Во
Битола, во посебна зграда во дворот на
својата куќа, тој отворил приватно прифа-
тилиште со неколку болнички соби, ор-
динација и опера циона сала. Исто така
отворил и своја аптека во близината на
Јени аман (кај Дрвен пазар). За време на
Балканските војни активно учествувал во
сузби вањето на една од катастрофалните
епидемии во тоа време, пегавиот тифус.
Но, лесно префатливата болест му го од-
зела животот во 1913 г., со што Битола
останала без еден од најискусните лекари.


БАЛАБАН
АВРАМ


– лекар –


BALABAN
AVRAM
– doctor –


Balaban, Avram - Balalanoglu (1865-
1913), skilled surgeon and gynaecologist,
who performed very difficult surgeon inter-
ventions. He was also considered to be a very
good doctor and a humanist, having in mind
the fact, that he worked in the hospital for the
poor “Guraba Hasta Hanesti”. He was born in
Endurljuk in 1865 (Kesarija, Turkey). In 1890
he graduated at the Faculty of Medicine in
Carigrad and got the title “doctor of medicine
and surgery”. After, his graduation he worked
in Sozopol (Bulgaria). For a very short period
of time he was assigned a municipal doctor
in Ohrid. From Ohrid he continued his bril-
liant doctor’s career in Struga, Pristine and
Elbasan. Everywhere he went he gained the
affections from the local population and the
Turkish authorities. Then, he came to work
in Bitola from (1899 or 1901), and there in
a special building in the garden of his own
house, he opened a private shelter with sev-
eral hospital rooms, where he was running a
private practice and an operation hall. He also
opened his own pharmacy nearby Jeni Am-
man (at the wooden market). During the Bal-
kan wars, he actively participated in destroy-
ing one of the disastrous epidemic of the time,
spotty typhus.But, an easily infectious disease
took his life in 1913 and Bitola lost one of its
most experienced doctors.




28


Божиновски, Мишко (1923), борец
за слобода, општественик, историчар,
хроничар, автор на голем број трудови
од поблиската нацио нална историја, ро-
ден 1923 г. во Битола. Основно и средно
образо вание завршил во Битола. Се вклу-
чил во напредната КПЈ во 1940 г. и во
Илинденската демонстрација од 1941, а
во септември 1941 г. зами нал во борбе-
ните редови на партизанското движење.
Бил член на МК на СКОЈ, а потоа член
на МК на КПМ. Во 1943 г. од бугар ската
и германската власт бил осуден на 10 г.
строг затвор, од каде, заедно со други-
те затворе ни ци побегнал. Носител е на
парти занска споменица од 1941 г. Заедно
со ослободителите, на 4 ноември 1944 г.
дошол во Битола. По осло бодувањето ги
имал функциите: претседател на Месниот
синди кален совет, организациски секре-
тар на МК, а потоа: секретар на Сојузот
на синдикатите на Македонија, народен
пратеник во собранието на НРМ, пре-
тседател на Градскиот народен одбор на
Битола (декември 1952 - октомври 1954
г.) и веднаш потоа минал на разни ре-
публички функции. Потоа минал во бан-
карските - претседател на Здужението на
банките на РМ, потоа избран за генерален
директор на КИБ. Во воените состојби и
по војната Мишко Божиновски секо гаш
бил активно поврзан со Битола, т.е. со
неговите жители. Во 1966 г., на барање на


БОЖИНОВСКИ
МИШКО


– револуционер –


BOZINOVSKI
MISKO
– revolutionary –


Bozinovski, Misko (1923), freedom
fighter, public figure historian, chronolo-
gist, author of large number of articles from
the recent national history, born in 1923 in
Bitola. He finished his primary and sec-
ondary education in Bitola. He joined the
progressive KPJ in 1940 and Ilinden dem-
onstration in 1941, so in September 1941
he left to joined the fighting lines of parti-
san movement. He was a member of MK of
SKOJ, after that a member of MK of KPM.
In 1943 he was convicted on 10 years severe
imprisonment by the Bulgarian and Ger-
man authorities, but he managed to escape
together with other prisoners. He is a holder
of partisan certificate of service from 1941.
Together with the liberators on 4th Novem-
ber 1944, he came to Bitola.


After the liberation, he was occupying
the following posts: President of the Local
Union Counsel, Organizational Secretary
of MK and after that Secretary of Union
Association of Macedonia, member of the
parliament in the Assembly of NRM, presi-
dent of the City National Board of Bitola
(December 1952-October 1954) and imme-
diately after that he was appointed on dif-
ferent republic posts. He was also on bank
posts- president of the Bank Association of
RM, then he was elected for general man-
ager of KIB. In the military situations after
the war Misko Bozinovski was actively con-
nected to Bitola and its inhabitants. In 1966




29


Владата на СФРЈ, извел студиски престој
во Русија со цел да се запознае со руското
општествено уредување. За усовр шување
во банкарството има остварено студиски
престои во САД, Канада, Мексико и со-
седните балкански земји. Повремено се
бавел и со спортска активност. Се пензи-
онирал во 1987 г. Започнал со творечка
дејност уште во млади години, творејќи
од областа на економските науки. Пуб-
ликувал околу 100 трудови од областа на
економијата, финансиите и банкар ството
и од македонската повоена национална
историја. Во 1944 г. Божиновски, заед-
но со тројца други борци го основаат сп.
„Наш пат“, во битолските затвори. Пов-
ремено предавал „Стопански систем и
еко номика на стопанските органи зации“.
Тој е еден од основачите на проектот и
план за „Меѓународната корпорација на
инвестиции во Југославија“ (1969), по-
тоа: „Маке донско францускиот коорди-
на тивен одбор за стопанска соработка“
(1970). Ја вршел функцијата поли ти чки
секретар на ЦК СКМ. Автор е на пет по-
себни изданија од областа на македонска-
та нацио нална историја. Живее и твори
во Скопје.


on the request of the government of SFRY
he attended a study visit in Russia in order
to get acquainted with the Russian social
management. For improvement in the bank
systems, he has performed study research in
USA, Canada, Mexico and the neighboring
countries on the Balkans. He temporarily
participated in sport events. He got retired
in 1987. He started with his creative activ-
ity since he was young, creating on the field
of economics. He has published around 100
articles on the field of economics, finances
and banking and Macedonian post-war na-
tional history. In 1944 Bozinovski together
with other three companions founded the
magazine “Nas Pat” in Bitola’s prisons. He
temporally taught Economic systems and
Economy of business organizations. He is
one of the project and plan establishers of
the International Investments Corporation
of Yugoslavia (1969), then Macedonian
French Coordination Board for Economic
Cooperation (1970). He was also on the post
political secretary of CK SKM. He is the au-
thor of five separate editions on the field of
the Macedonian national history. Presently,
he lives and creates in Skopje.




30


Божиновски, Петар – Пецо (Кочо)
(1920–1970), македонски револуционер
и партизан, наро ден херој. По завршува-
њето на основ ното училиште се запишал
во Битолската гимназија. Но, поради го-
лемата немаштија на неговото семејство,
принуден бил да ја напу шти Гимназијата
и да се вработи. Добил работа во Монопо-
лот, каде станал свесен за тешкиот живот
на работниците. Затоа, уште како многу
млад стапил во редо вите на напредното
работничко револуционерно движење
и станал член на СКОЈ. По бугарската
фашистичка окупација бил член на Во-
ениот комитет на Битола. Во 1941 г. бил
ангажиран во подготов ките за вооружена
борба и станал еден од иницијаторите и
органи заторите на Првиот битолски пар-
тизански одред „Пелистер“, а подо цна
станал борец и во Битолско-преспански-
от партизански одред. За неговата храб-
рост и самопрегор се дознало и во Глав-
ниот штаб на НОВ и ПО на Македонија
и тој бил повикан за курир во Штабот.
Повеќе пати се наоѓал во придружба на
највисоки раководители на движе њето во
Македонија. Подоцна станал политички
комесар на Сед мата македонска бригада
и учест вувал во завршните борби за осло-
бодување на Македонија. По чинал 1970 г.
во Битола. За народен херој е прогласен
на 2. VIII 1952 година.


БОЖИНОВСКИ
ПЕТАР – ПЕЦО


– народен херој –


BOZINOVSKI
PETAR – PECO
– national hero –


Bozinovski, Petar Peco-Koco (1920-
1970), revolutionary and partisan, national
hero. After he finished his primary school
he enrolled in Bitola’s high school. But as
a result of the great poverty of his family,
he was forced to leave the high school and
start working. He found job in a tobacco fac-
tory, where he became aware of the work-
ers’ difficult life. As a young man he joined
the progressive worker’s movement and
became a member of SKOJ. After the Bul-
garian fascist invasion he became a member
of the military committee of Bitola. In 1941
he was engaged in the preparations for the
armed fighting and became one of the initia-
tors and organizers of the First Bitola’s par-
tisan unit “Pelister” and later was a fighter in
Bitola-Prespa partisan unit. Ever since, the
first military years he grew into a devoted
member of the partisan movement. He was
recognized as a courageous and determined
person by the Main headquarters of NOV
and PO of Macedonia and therefore he was
appointed a courier in the headquarter.As a
courier he was accompanying many impor-
tant leaders of NOB. Later he became a po-
litical commissar of the Seventh Macedonian
brigade and participated in the final battles
for Macedonian liberation. He died in 1970
in Bitola He was proclaimed a national hero
on 2nd August 1952.




31


Бојаџиев, Христо (1948), творец на
уметничката фотогра фија, роден 1948 г.
во Битола. Основно и средно образова-
ние има завршено во Битола. Целокуп-
ниот работен век го има минато при На-
родниот театар во Битола, како музички
и ликовен илустратор. Од 1970 г. се за-
нимава со уметничката и применетата
фотографија и дизајнот. Х. Бојаџиев се
има претставено со свои уметнички фо-
тографии преку организирани четири
самостојни изложби и на бројни други за-
еднички изложби во земјата и странство.
Досегашни позначајни реализирани про-
екти на Бојаџиев се фотографии, плакат и
комплетен дизајн на каталозите на 5-то-
то, 4-тото и 3-тото Ме ѓуна родно графич-
ко трие нале, Битола. Целосен рекламен
материјал (пла кати, про грами, каталози)
за манифестацијата Охридско лето ‘97 и
‘98 г. Реализирани три самостојни излож-
би на уметничка фотографија во Битола,
последната 2002 г. Има организирано
изложби на театарски плакат во склоп
на театарските игри „Војдан Чернодрин-
ски“-Прилеп (2002 г.) и на Млад отворен
театар - Скопје (2003 г.). Во изми натите
триесетина години има реализирано
100-тина плакати, од кои најзначајни се:
за театар (во сите театарски куќи во Р.
Маке донија), Мајски оперски вечери-
Скопје, Битолско културно лето, за филм-
ски фестивал „Браќа Манаки“- Битола,


БОЈАЏИЕВ
ХРИСТО


– уметнички фотограф –


BOJADZIEV
HRISTO
– artist –


Bojadziev, Hristo (1948), creator of
the art photography, he was born in 1948
in Bitola. He finished his primary and sec-
ondary education in Bitola. He has spent his
entire life creating at the National Theatre
in Bitola, as a music and art illustrator. Since
1970 he has been involved in the artistic and
application photography and design. Hristo
Bojadziev presented himself with his own
artistic photographs by organizing four in-
dependent exhibitions and has taken part
in many other joint exhibitions within the
country and abroad.


The current significant and realized
projects of Bojadziev are photographs, post-
er and complete design of catalogues of the
5th, 4th and 3rd International Graphical trien-
nale Bitola. The complete advertisement ma-
terial (posters, programs and catalogues) for
the manifestation “Ohrid Summer Festival
’97 and ’98. He has had three independent
exhibitions of artistic photography in Bitola,
the final one in 2002. He has organizied ex-
hibitions of theatre posters within theatre
plays “Vojdan Cernodrinski” Prilep 2002
and Young Open Theatre - Skopje 2003. In
the past 30 years he has realized over 100
posters among which the most important
are for a theatre ( in all the theatres around
R.Macedonia), May Opera Evenings- Skop-
je, Bitola Culture Summer, for the film festi-
val “Brothers Manaki”, “Bitola International
Graphical Triennale” - Bitola, “Ohrid Sum-




32


Меѓународно графичко трие нале-Битола,
Охридско лето и др. Има направено визу-
елно обли кување на театарски претстави:
(„Евангелие по сенките“, „Осмото светско
чудо“, „Делириум за двајца“). Изложби-
те на уметничка фотог рафија во Битола,
Скопје, Загреб и во други градови во РМ
и стран ство од Бојаџиев масовно се по-
сетувани бидејќи се препознат ливи по
оригиналноста, интерес носта и високиот
квалитет. Со негова заложба е реализиран
триго диш ниот проект за одбележување
на македонското етно наследство „Од
Македонската ризница“. До би ени награ-
ди и признанија: За дизајн на уметнички
театарски плакат има освоено прва награ-
да и специјално признание на Интерна-
ционалната изложба за уметничка фо-
тографија во Загреб. Награда за плакат
за претставата „Калуѓерички тишини“,
Награда за пропаганден материјал за пре-
тставата „Полков никот Птица“ - Народен
театар - Прилеп, Награда за уметничка
фотографија на конкурс распишан од Со-
ветот на Европа - Стразбург, Награда „4-
ти Ноември“ на град Битола за проектот
„Од Македон ската ризница“. Меѓу поз-
начајните награди е добиената „Стериина
награда“ - Нови Сад, за претставата „Под-
земна Република“.


mer Festival“ and others. He has made visual
framing of the theatre performances (”Gos-
pel of shadows”, “The eighth world miracle”,
“Delirium for two”).The exhibitions of the
artistic photography by Bojadziev in Bito-
la, Skopje Zagreb and in the other cities in
RM and abroad, were mass visited and rec-
ognized by their originality, exquisiteness
and high quality. As a result of his commit-
ment to emphasize the Macedonian ethno
inheritance, a three- year lasting project has
been realized. “From Macedonian treasury”
Gained rewards and awards: For a design of
an artistic theatre poster, he has gained the
first award and special recognition at the In-
ternational Artistic Photography exhibition
in Zagreb.The reward for a poster’s perof-
rmance “Nun silence”. Performance propa-
ganda material award for the “The Colonel
bird” - National Theatre Prilep; Art photog-
raphy award on the contest signed by the
Counsel of Europe Strasbur, 4th November
award of City of Bitola for the project “From
the Macedonian treasury”.


Among his most important awards is
the gained Sterija’s award - Novi Sad for the
performance “Underground Republic” and
many other recognitions.




33


Бојаџиевски, Петар (1939), прима-
риус, специјалист офтал молог, истакнат
стручен, едука тивен и научен работник,
коавтор на првиот македонски офталмо-
лошки учебник „Одбрани поглавја од
офталмологијата“ (1996). Роден 1939 г. во
с. Кременица, Битолско. Дипломирал на
Медицинскиот факултет во Скопје 1964 г.
Во мај 1965 г. се вработил во Здравст-
вената станица на с. Бистрица. Бил уп-
равник во истата здравствена установа
до 1968 г., од каде бил преместен во Трета
реонска здрав ствена станица во Битола.
Во 1974 г. во Скопје специјализирал офтал-
мологија. Како специјалист офтал молог
работел на очното одделение во Битола сè
до неговото пензи онирање во 2003 г. Во
текот на 1978/79 г., шест месеци, бил на
стручно усовршување во Лион и Париз.
Таму се стекнал со дипломата асистент на
Универзитетот „Клод Бернард“ во Лион
и станал редовен член на Друштвото на
офталмолози на Франција. Во 1984 г. се
здобил со звањето примариус, а во 1989 г.
на Медицинскиот факултет во Нови Сад
ја одбранил докторската дисертација на
тема „Здравството и здравствената кул-
тура на Битола низ вековите“ и станал
доктор на медицинските науки. Во 1991 г.
бил назначен за здравствен советник во
Медицинскиот центар – Битола.


Д-р. П. Бојаџиевски е член на МНД во
Битола од 1976 г. Тој бил иницијатор и


БОЈАЏИЕВСКИ
ПЕТАР


– лекар –


BOJADZIEVSKI
PETAR
– doctor –


Bojadzievski, Petar (1939), Doctor pri-
marius, specialist, ophthalmologist, pro-
moted skilled educational and scientific
worker coauthor of the first Macedonian
ophthalmology textbook”Selected chapters
of ophthalmology” (1996). He was born in
1939 in v.Kremenica, Bitola. He graduated
at the Faculty of medicine in 1964. In May
1965 he got an employment at the health de-
partment of v.Bistrica. He was the manager
of the same health institution until 1968,
when he was transferred to the Third Medi-
cal Regional Department in Bitola. In 1974
he specialized ophthalmology in Skopje.
As a specialist ophthalmologist he worked
at the optic ward in Bitola until he was re-
tired in 2003. During 1978/79 he was doing a
professional specialization in Lion and Paris.
He gained an assistant diploma at the Uni-
versity “Clod Bernard” in Lion and became
a full time member of the French Ophthal-
mologist’s Association. In 1984 he was hon-
oured with the title primarius and in 1989 at
the Faculty of medicine in Novi Sad, he re-
ceived a doctorate on the thesis “The Health
and health culture of Bitola through centu-
ries”. And he got the title Ph D of medical
sciences. In 1991 he was appointed a medical
counselor; at The Medical Center in Bitola.
He has been a member of MND in Bitola
since 1976. He was the initiator and organ-
izer of the Scientific assembly “Bitola Days




34


организатор на Науч ниот собир „Битол-
ски медицински денови“, кој од 1985 г. се
одржувал секоја втора година. Член е на
друштвото на офталмолози на РМ. Од
областа на офталмологијата и историјата
на медицината има објавено повеќе од 80
стручни и научни трудови, со кои учест-
вувал на повеќе конгреси и симпозиуми
во земјата и странство. Во 1991-1994 г. бил
раководител на науч ниот проект „Токсо-
плазмата кај луѓето во Пелагонија“.


Обавувал повеќе општествено-поли-
тички функции, меѓу кои се истакнуваат
следните: во 1990/91 г. директор на Ме-
дицинскиот центар – Битола, во 1992-
1994 член на Советот за здравство при
Мини стерството за здравство на РМ;
1993-1995 г. биран за потпрет седател на
Македонската асоци јација за историја на
медицината (МАИМ). Автор е на книги-
те „Здр авството во Битола низ вековите“
(2000), и „Здравствено-социјалната поли-
тика на стран ските пропаганди во Бито-
ла“ (2003), коавтор е на книгата „Одбра-
ни поглавја од офталмо логијата“ (1996)
и уредник на монографијата „100 години
офталмо лошка дејност во Битола 1900-
2000“ (2000), кои се резултат на неговата
самопрегорна повеќе годишна истражу-
вачка рабо та. Добитник е на бројни
призна нија, благодарници и дипломи. Во
1993 г. ја добил наградата „4-ти Ноември“
на градот Битола, а во 2003 г. најви сокото
признание на Здружението на лекарите
на Македонија „Повел ба д-р Трифун Па-
новски“.


of Medicine “which since 1985 has been held
every second year.


He is a member of Macedonian Oph-
thalmologists Association. He has published
more than 80 professional and scientific
articles regarding ophthalmology and his-
tory of medicine, which he participated
with in many congresses and symposiums
in the country and abroad. In 1991-1994
he was the manager of the scientific project
“Toxoplasmosis and people in Pelagonia”Dr
P.Bojadziesvki performed many social, po-
litical functions and the more significant are
the following: 1990-1991 manager at the
Medical Center - Bitola, 1992-1994 member
of The Health Counsel at the Macedonian
Ministry of health; 1993-1995 he was elected
a Vice president of the Macedonian Associa-
tion for History of Medicine (MAIM). He is
the author of the books “ Public Health in
Bitola throughout centuries” 2000 and the
“Health social policies of the foreign propa-
ganda in Bitola” 2003. He is a coauthor of
the book “Selected chapters of ophthalmol-
ogy” 1996 and editor of the monograph
“100 years ophthalmology activity in Bitola”
1900-2000 which is the result of his deter-
mined long-lasting research work. He is win-
ner of many recognitions, testimonials and
diplomas. In 1993 he received the award 4th
November of Bitola and in 2003 “The Char-
ter Dr Trifun Panovski” the greatest recog-
nition of Doctors Association of Macedonia.




35


Бошевски, Томе (1937), академик,
доктор по технички науки, универзитет-
ски професор. Роден 1937 г. во Битола,
каде завр шил основно образование и
гимна зија. Дипломирал 1961 г. на Елек-
тротехничкиот факултет во Белград на
отсекот за техничка физика. Потоа се вра-
ботил во Инсти тутот за нукле арни науки
„Борис Кидрич“ во Винча. Постдиплом-
ски студии завршил во 1964 г. на Природ-
но-математичкиот факултет во Бел град.
Во 1972 г. станал доктор по технички на-
уки на Електротехни чкиот факултет во
Белград. Бил на специјализација во Запад-
на Герма нија и во Шведска. Учествувал со
трудови на повеќе меѓународни собири, и
тоа во Амстердам, Виена, Женева, Чикаго,
Предеал и Болоња. Во Институтот „Борис
Кидрич“ во Винча работел до 1974 г. од
каде преминал на Електротехничкиот и
машин скиот факултет во Скопје каде е
избран за вондреден професор. Во 1979 г.
сè до неговото пензиони рање работи како
редовен професор на Електротехничкиот
факултет во Скопје. Во 1994 г. е избран за
редовен член на МАНУ.


Научно-стручната активност на д-р
Томе Бошевски се одвива во повеќе об-
ласти од електротех никата и тоа: експери-
ментална и теоретска реакторска физика,
пресметка на енергетски нуклеарни реак-
тори, топлинско оптоварување на околи-


БОШЕВСКИ
ТОМЕ


– академик –


BOSEVSKI
TOME
– academician –


Bosevski, Tome (1937), academic, Ph D
of technical sciences, university professor.
He was born in Bitola, where he finished his
primary and high school education. He grad-
uated at the Electrical Engineering Faculty in
Belgrade department of Technical Physics
in 1961. Afterwards he got employed at The
Institute of Nuclear Sciences “Boris Kidric”
in Vinca. He completed his post graduate
studies in 1964 at the Faculty of Natural Sci-
ences and Mathematics in Belgrade. In 1972
he received a doctorate in Technical Sci-
ences at the Faculty of Electrical Engineer-
ing in Belgrade. He specialized in Western
Germany and Sweden. He participated with
articles on many international conferences
as in Amsterdam, Vienna, Geneva, Chicago,
Predeal and Bologna. At the Institute “Boris
Kidric” in Vinca he worked until 1974, when
he started working at The Faculty of Electri-
cal Engineering and Mechanics in Skopje,
where he was elected associent professor.
Since 1979 until his retirement he worked as
full time professor at the Faculty of Electrical
Engineering in Skopje. In 1994 he has been
elected full time member of MANU.


The scientific professional activity of
Ph D Tome Bosevski has been performed
in several fields of the electrical engineering
that is experimental and theoretical reaction,
physics, calculation of energetic nuclear re-
actors, environment heat loading




36


ната од електромагнетни извори, како и
планирање на елек тромагнетски системи.


Основната преокупација на Т. Бошев-
ски, во повеќегодишната експериментална
работа во Инсти тутот во Винча, е развојот
и усов ршувањето на методите за експери-
ментално определување на нукле арните
перформанси на тешковод ните ре ак торски
решетки. Разнови дно е дејствувањето на
Бошевски и во областа на пресметката на
енергетски нуклеарни реактори. Предмет
на негово истражување е и топлинското
оптоварување на животната средина од
електроенер гетските извори, а значајни
резул тати има постигнато и во областа на
планирањето на градбата и експлоатација-
та на електричните централи.


Постигањата и резултатите од негови-
от ангажман се презентирани во бројни
научни трудови, студии и проекти.


Позначајни статии во списанија и
зборници: „Значењето на РЕК Битола за
функционирањето и развојот на елект–
роенергетскиот систем на Македонија“,
„Улогата на РЕК Битола во развојот на
ЕЕС на Македонија“, „Ажурирана вер-
зија на стратегијата за развој на елек-
троенергетскиот систем“, „Подо брување
на техноекономските пер фоманси на
ХЕЦ „Бошков Мост“.


by the electrical magnet sources as well as
planning of the electrical magnetic systems.
The basic preoccupation of Ph D Bosevski in
his long-lasting experimental work at the In-
stitute of Vinca, is the development and so-
phistication of the methods for experimental
determination of the nuclear performances
of the heavy piping reactor grids.The partici-
pation of Ph D Bosevki was miscellaneous
in the field of the energetic nuclear reactors
calculation.


The issue of his research is the living
environment heat loading by the electrical-
energetic sources and it is worth mentioning
that, considerable results have been achieved
in the field of power plants construction and
exploitation planning.


The achievements and the results of his
engagements are presented in many scien-
tific articles, studies and projects.


More significant articles in the magazines
and books of articles:”The importance of
REK Bitola for the functioning and the devel-
opment of the Macedonian electro energetic
system.”; “The contribution of REK Bitola to
the development of Macedonian EES”; “The
updated version of the development strategy
for the electro-energetic system”; “The Im-
provement of the technical economic per-
formances of HEC Boskov Most”.




37


Брејлсфорд, Хенри Н. (1873-1948),
роден во Мирфилд-Јоркшир, Англија, ан-
глиски хуманист и пуб лицист. Бил еден
од водечките коментатори на весникот
„Дејли њус“. Хенри Брејлсфорд заминал
за Македонија на 1903 г. како секре тар на
Македонскиот помо шен комитет кој бил
формиран во рам ките на Лондонскиот
Балкан ски комитет. Мисијата била кон-
цен трирана во реоните на Бито лскиот
вилает во кој најинтензивно се одвивало
Илинденското воста ние. Согледувајќи
ја положбата во тој дел на Македонија,
настојувал да го заштити македонското насе-
ление и да му пружи хуманитарна помош.
По пет месеци филант ропска активност,
развивана под крајно тешки услови,
Брејлсфорд со неговата екипа се вратиле
во Англија. За дејноста што ја развиле во
Македонија, на 25. IV 1904 г. Брејлсфорд
поднел извештај, кој бил објавен во
весникот „Манче стер Гардијан“, во кој дал
значајни податоци за карактерот на воста-
нието, самото востание, поло жбата во
Македонија и положбата на македонското
население. Подо цна, во 1913 г. станал член
на Карнегиевата ан кетна комисија која
имала за задача да ги испитува зло употре-
бите на властите на балкан ските држави
врз македонското населе ние и да известува
во Европа. Автор е на книгата „Маке-
донија, нејзините народи и нејзината идни-
на“, објавена 1906 г. во Лондон.


БРЕЈЛСФОРД
ХЕНРИ


– мисионер –


BRAILSFORD
HENRY
– missionary –


Brailsford, Henry Noel (1873-1948)
English humanist and publicist. He was one
of the leading commentators of the newspa-
per “ the Daily News” He was born in Mid-
field, Yorkshire England. H.Brailsford came
to Macedonia on 6.10.1903 as a secretary
of the Macedonian Assistance Committee,
that was founded within the frames of the
London Balkans committee. The mission of
Brailsford in Macedonia was concentrated
on the regions of Bitola where the Ilinden
rebellion was the most active.


Considering the situation in that part
of Macedonia, he persistently tried to pro-
tect the Macedonian population and to give
humanitarian aid. After five months of phil-
anthropic activity Brailsford, with his team
returned to England. For the activity they
developed in Macedonia, he submitted a re-
port on 25.IV 1904 which was published in
“Manchester guardian” where he gave im-
portant data for the character of the rebel-
lion and the rebellion itself, the situation in
Macedonia and the position of Macedonian
population .Later in 1913 he became mem-
ber of Karnegiev’s survey committee which
examined the misuses of the Balkans coun-
tries authorities towards the Macedonian
population and informed the European pub-
lic. He was the author of the book “Macedo-
nia, its people and its future” published 1906
in London.




38


Ванѓелов, Васко (1927), роден во Би-
тола, професор по физичко воспитување,
целиот свој живот го посветил на едука-
цијата на младите и развојот на спортот
во Битола. По ослободувањето станал
член на гимнастичката екипа што ја ра-
ководел Јонче Секуловски и уче ствувал
со вежби на справи и партерна гимнасти-
ка на републи чкиот слет во Скопје. Како
ученик во средното ветеринарно училиш-
те во Скопје го оформил првото гимнас-
тичко друштво. Како студент во Белград,
кон крајот на 1959 г. се посветил на пли-
вањето, а по враќа њето во Битола го фор-
мирал и бил тренер на првиот пливачки
клуб „Југ“ во Битола. По дипломира њето
1960 г. се вратил во Битола, вработувајќи
се како професор во Средното земјодел-
ско училиште. Истата година го формирал
и I атлетски клуб во Битола. В. Ванѓе лов
е заслужен за формирањето на отсекот
фискултурни паралелки при Учителската
школа во Битола.


Два мандати бил претседател на Соју-
зот на педагозите по физичка кул тура во
РМ. В. Ванѓелов е автор на бројни струч-
ни и популарни спортски трудови обја-
вувани во разни списанија, весници и
елек тронските медиуми. Со свои трудови
настапувал и на повеќе конгреси во земја-
та и странство.


ВАНЃЕЛОВ
ВАСКО


– спортист –


VANGELOV
VASKO
– sportsman –


Vangelov, Vasko (1927), was born in Bi-
tola, professor of physical education, peda-
gogue and sport worker, who dedicated his
life to the education of young people and
sport development in Bitola. After the lib-
eration, he became member of the gymnas-
tic team that was led by Jonce Sekulovski
and participated in exercises with apparatus
and sport floor gymnastics exercises at the
Republic competition in Skopje. As a stu-
dent at The Secondary Veterinary school in
Skopje he formed the first gymnastic asso-
ciation. As a student in Belgrade by the end
of 1959 he dedicated to himself in swimming
and after his return he was the coach of the
first swimming club “Jug” in Bitola. Soon
after his graduation in 1960 he returned to
Bitola and he was employed as a teacher
at the Secondary Agricultural School. The
same year he founded the first athletic club
in Bitola. Vasko Vangelov takes the credits
for the formation of the department physical
classes at the Teacher’s College in Bitola. For
two mandates he was president of the Union
of pedagogues of physical culture in RM.
V.Vangelov is the author of many profes-
sional and popular sport articles published
in different magazines, newspapers and elec-
tronic media. He participated with his arti-
cles in many congresses in the country and
abroad.




39


Вељановска, Вера (1955), спаѓа во ре-
дот на познатите спортисти во Битола.
Учествувала на бројни атлетски мани-
фестации што се одржаа на просторите
на поранешна Југославија и повеќе други
земји. Има освоено 17 злат ни медаљи, 15
сребрени, 3 брон зени, 1 златна и 2 сребре-
ни плакети и бројни пехари и други при-
знанија и награди. Нејзини лични рекор-
ди што и денеска не се соборени се: 60 м
во сала; 7,3 сек-Букурешт; 60 м на отворе-
но; 7,5 сек-Сплит 1973 г.; 100 м отворено:
11,6 сек-Букурешт 1973 г.; 200 м отворено;
24,0 сек - Софија 1973 г. Од 1970-1975 г.
беше стандардна членка на македонска-
та и југословенската репрезентација во
јуниорска и сениорска конку ренција. За
спортист на Македонија беше прогласу-
вана во 1973 и 1974 г., 4 пати беше и на
ранг листата на најдобрите спортисти на
Битола: 1971 и 1972 г. на 2 место, а 1973 и
1974 г. на 1 место. Добитник е на бројни
признанија: наградата „4-ти Ноември“ на
Битола: „7 секретари на СКОЈ“; Плакета
по повод 30 г. физичка култура во Бито-
ла; 1977 г. сребрена плакета од Светската
атле тска федерација 1998 година.


ВЕЉАНОВСКА
ВЕРА


– спортист –


VELJANOVSKA
VERA
– sportswoman –


Veljanovska, Vera (1955), Belongs to
the range of the most famous sportsman in
Bitola. She participated in a lot of athletic
manifestations that were held in the area of
Former Yugoslavia and many other coun-
tries. She has won more than 17 gold med-
als, 15 silver 3 bronze cups, 1gold and two
silver testimonials and numerous cups and
other recognitions and awards. Her personal
records which haven’t been broken even to-
day are; 60m in hall, 7,3 sec in Bucharest; 60m
on open; 7,5 sec- Split 1973; 100m open: 11,6
sec, -Bucharest 1973; 200m open; 24,0 sec, -
Sophia 1973. In the period from 1970-1975,
she was a regular member of Macedonian
and Yugoslav representation both, in junior
and senior competition. She was pronounced
a sportswoman of Macedonia twice, in 1973
and 1974. And she was ranked among Bito-
la’s top sportswoman 4 times; 1971 and 1972
the second place and in 1973 and 1974 the
first place. She is a recipient of numerous
recognitions: 4th November award of Bitola;
7 Secretaries of SKOJ, Certificate of honor on
the occasion of 30 year- physical culture in
Bitola 1977, silver certificate of honor by The
World Athlete Federation 1998.




40


Велјановски, Петар (1905-1975), е еден
од основачите на На родниот театар во
Битола. Учес твувал во првиот изведувач-
ки состав на театарот и во тој период бил
единствениот драмски уметник со пого-
лемо искуство како про фесионален актер.
Неговиот актер ски ангажман започнува од
раната младост, во далечната 1923 г. како
член на патувачката група на Тихомир Ди-
нуловиќ, за по три години, 1926 г, да стане
член на Народното позориште во Скопје
кое беше стационирано во Битола.


Значајно е неговото членување во по-
лупрофесионалниот театар „Доб ро поле“
во Битола, во 1932 г.


На сцената на Народниот театар – Би-
тола останал до 1952 г. каде како актер уче-
ствувал скоро во целокуп ниот репертоар.


По тригодишната пауза и по неговиот
ангажман во Народниот театар во Прилеп,
во 1959 г., повто рно се вратил на својата
матична сцена. Во 1965 г., како актер на
битолскиот ансамбал, заминал во пензија.
И како пензионер повре мено настапувал
во проекти сè до крајот на животот.


Во неговиот творечки опус позна чајни
ликови кои ги остварил на сцената на Би-
толскиот театар, осо бено по враќањето во
битолскиот театарски колектив, со осо-
бена природност и доживеаност може да
се вбројат ликовите Василие II во „Ивац“
од Стеван Таневски (1959), Јордан во „Пе-
чалбари“ од А. Панов (1965), Жером во


ВЕЛЈАНОВСКИ
ПЕТАР


– актер –


VELJANOVSKI
PETAR
– actor –


Veljanovski, Petar (1905-1975), was
one of the founders of the National theatre
in Bitola. He participated in the first theatre
assembly performance and in that period
he was the only drama artist possessing an
outstanding experience of a professional ac-
tor. His engagements in acting, began in his
early youth, in the distant 1923, as a member
of the travelling group ‘Tihomir Dinulovik’
and three years later in 1926, he became a
member of Skopje National Theatre, which
was situated in Bitola. His membership in
the semi-professional theatre called ”Good
field” is very important in Bitola, in 1932. He
remained on the stage of the Bitola National
Theatre until 1952, where as an actor had
participated almost in overall repertory. After
three-year break and after his engagement at
the Prilep National theatre in 1959, he even-
tually returned to his local stage. In 1965 he
retired as an actor of Bitola Assembly.


Although being retired, ftom time to
time, he took part in some projects till the
end of his life.


In his creative opus more important
roles, he acted on the stage of Bitola National
Theatre, where he showed exceptional natu-
ralness and experience when, are the charac-
ters of Vasilie II in “Ivac” S.Tanevski(1959),
Jordan in “Migrant workers” A. Panov
(1965), Gerom in “Donkey” Z. Feido (1966),
Medvedeev in “On the bottom” M.Gorki
(1966) and others. P.Veljanovski largely




41


„Магаре“ од Ж. Фејдо (1966), Медведеев
во „На дното“ од М. Горки (1966) и др.


Треба да се спомне дека Петар Велја-
новски даде свој скромен, но секако голем
придонес и во доме нот на режијата. Пора-
ди недостиг на професионални режисери,
но со огромно актерско искуство, ја надо-
полнувал празнината на овој дефицита-
рен кадар во тоа време. Иако по обем и по
квалитет неговиот режисерски ангажман
во Битолскиот театар е симболичен мо-
ра да се споменат режиите на претстави-
те „Кална топка“ од Галешинов (1950) и
„Златната рипка“ од Пушкин (1950).


contributded in the domain of directing. In
the situation of lacking directors, with his
enormous acting experience, he made up
the emptiness of this deficit in the directors’
staff at that time. Although, by its size and
quality his engagement directing at Bitola
National Theatre is symbolic, there must be
mentioned his directing of the performances
“Mud ball” Galesinov (1950) and “Golden
fish” Pushkin”(1950)




42


Видимче, Пецо (1921), значаен ли-
ковен уметник кој со својата дејност е
носител на либералните ликовни стру-
ења и пробивот на демократската мисла
за ликовната уметност во Македонија
во шестата деценија. Роден 1921 г. во
Битола. Академија за ликовна умет ност
завршил во Белград во 1952 г. кај проф.
Недељко Гвозденовиќ. Од големо зна-
чење е студискиот прес тој на Видимче во
Италија (1954) и Франција (1960). Член е
на ДЛУМ од 1953 г. и на ликовната група
ВДИСТ од 1955 г. Во текот на својата ра-
бота има организирано голем број самос-
тојни изложби низ Македонија. Неговото
учество на колективни изложби е многу
повеќе забеле жано низ Македонија и бив-
шите југословенски простори (особено со
групата ВДИСТ) каде ликовната критика
многу позитив но ги оцени неговите дела.
За својата креативна работа добитник е
на голем број награди и призна нија, а ка-
ко најзначајни се: Ноем вриска награда за
сликарство во Битола 1960; „Ноем вриска
наг рада“ за сликарство на Скопје, 1976 г.,
Трета награда на ИС на СРМ ,,Македон-
ски пејзаж“ и „Нерешки мајстори“ на
ДЛУМ, Скопје 1977, а најзначајна е награ-
дата за животно дело ,,11 Октомври,“ на
РМ во 1982 година.


ВИДИМЧЕ
ПЕЦО


– ликовен уметник –


VIDIMCE
PECO
– artist –


Vidimce, Peco (1921), Important art-
ist who with his activity (together with
B.Trajkovski) is a holder of the liberal art
flows and the breaking of the democratic
thought for the art in Macedonia in the sixth
decade. He was born in 1921 in Bitola. He
graduated at the Art Academy in 1952, in
the class of Ph D Nedeljko Gvozdenovik.It
is from a huge importance the study visit of
Vidimce to Italy (1954) and France (1960).
He was a member of VDIST from 1955. Dur-
ing his work he organized a large number of
independent exhibition throughout Mace-
donia. His participation in group exhibitions
is much more noticeable throughout Mac-
edonia and territory of former Yugoslavia
(especially with group VDIST), where the art
critics very positively evaluated his works.
For his creative work, he was honoured by
a large number of rewards and recognitions
and the most important are: the November
art price of Skopje 1976, The Third prize of
IS of SRM Macedonian landscape and Neres
craft masters of DLUM Skopje, 1977 and the
most significant of all, the Reward for life
achievement- 11 October of RM in 1982.




43


Виолè, (1859-1925), француска ми-
лосрдна сестра на католичкиот ред, осно-
воположник раководител и сесрден учес-
ник во лазаристичката мисија во Битола,
хуманист, особено пред и по Илинден-
ското востание, дала голе ма помош на
постраданите во Битола и битолскиот
крај. Парале лно со мисионерите Лазарис-
ти во Битола била присутна и мисијата
на женскиот калуѓерски ред Св. Венсан.
Пристигнала во Битола во 1900 г. заедно
со две милосрдни сестри, со кои отворила
диспанзери и училиште. Во јануари 1901 г.
започнале со работа (со лекување и учење
на деца). Во 1900 г. трите милосрдни сес-
три, под раководство на сестра Виолè, от-
вориле фран цуско женско училиште во
Битола. Сестрите од калуѓер скиот ред Св.
Венсан отвориле и диспанзер во Битола.
Во просториите на диспан зерот се давала
лекарска помош на населението од гра-
дот и поши роката средина. Народот бил
успе шно и бесплатно лекуван поради што
сестрите под рако водство на Виолè стек-
нале голем авторитет. Лекувале и турски
ранети војници. За воената, политичката
и тешката економска состојба на македон-
скиот народ и др. граѓани (нему слимани)
сестра Виолè известувала во Франција со
тоа што редовно праќала извештаи. Во ав-
густ 1903 г. испратила извеш тај од Битола
до Лисен Проа во Париз, соопшту вајќи:
„... Земјата е во револуција ...“ За време


ВИОЛÈ
– мисионерка –


VIOLÈ
– missionary –


Viole, (1859-1925), French Sister of
Mercy of the catholic order, establishing
manager and overall participant in Lazarus
mission in Bitola, humanist, especially before
and after the Ilinden rebellion, greatly con-
tributed to the victims in Bitola and Bitola’s
region. Parallel with Lazarus missionaries in
Bitola, there started another mission of the
female nun order “St Vensan”. She arrived
to Bitola in 1900, along with two Sisters of
Mercy, with whom she opened a dispensary
and a school. In January 1901 they started
working there, engaging themselves in the
fields of Children treatment and teaching. In
November 1900 three Sisters of Mercy led by
Sister Viole opened a French Female School
in Bitola. The Sisters from the nun order “St
Vensan” opened a dispensary in Bitola. In
their rooms they provided the population
from the city and wider surrounding with the
needed medical help and care. People were
treated successfully and for free and soon
the Sisters, under his leadership of the Sis-
ter Viole, obtained enormous respect. They
treated wounded Turkish soldiers as well.
Sister Viole regularly sent reports to France
regarding the military, political and difficult
economic situation of the Macedonian peo-
ple and other citizens (non Muslims). She
sent one in August 1903 from Bitola to Lisen
Proa in Paris informing:


….”The country is in Revolution…”
“During the Ilinden rebellion battles……”




44


на борбите на Илин денското востание.
Диспанзерот на сестра Виолè работел не-
прекинато давајќи сесрдна помош. Пок-
рај давањето медицинска помош, сестра
Виолè, успеала да ја убеди турската власт
за ослобо дување на голем број Македон-
ци кои биле заробени поради учеството
во востаничките борби. Сестра Виолè,
заедно со своите помошнички и натаму
(по Илин денското востание) останале во
Битола. Во 1908 г. Диспанзерот на сест-
ра Виолè бил зголемен до 8 сестри, каде
покрај превентива, приспособиле и сала
за хируршки зафати, но без инстру менти
и апарати за стерилизација. И во Прва-
та светска војна Диспан зерот на сестра
Виолè работел неуморно лекувајќи ране-
ти војници било да се од една или од дру-
га страна. Во 1915 и 1916 г. епиде миите од
заразни болести во Битола и околината
биле чести, болни премногу, сестрите се
намалиле само на две, а тоа значело дека
тие морале неуморно да се ангажираат и
да се справат со тешката здрав ствена по-
ложба. Починала во 1925 г. во Битола.


The dispensary of Sister Viole worked
continuously, providing aid and assistance
wholeheartedly. Besides providing medical
help and care, Sister Viole managed to con-
vince the Turkish authority to liberate a large
number of Macedonians who were captured
as participants in the rebellion battles.


Sister Viole together with her assistants
remained in Bitola after the Ilinden rebellion.
In 1908 the number of sisters at Sister Vi-
ole’s dispensary increased to 8, where beside
preventive, they adjusted a hall for surger-
ies, but they could not obtain the necessary
instruments and apparatus for sterilization.
During the First World War the dispensary
of Sister Viole worked constantly, treating
wounded soldiers from both sides.


In 1915 and 1916 the epidemics in Bitola
were frequently spreading; there were too
many sick people and only 2 sisters, which
implied that they had to be engaged tireless-
ly in treating and helping, handeling the dif-
ficult health situation sucessfully. She died in
1925 in Bitola.





45


Владислав, Јован (1015–1018), ма-
кедонски цар, последен владeтел на Са-
муиловата држава, син на Арон, внук
на Самуил. Со него е поврзано првото
спомену вање на името на Битола, на пло-
чата што ја подигнал при обновата на твр-
дината околу градот во XI век. Кога заста-
нал на чело на поранешната Самуилова
држава. Ј. Владислав ја обновил тврдина-
та во Битола, што го потврдува и плоча-
та која денес се чува во Заводот и музеј
Битола. Ј. Владислав пред тоа бил спасен
од Гаврил Радомир, негов братучед, си-
нот на Самуил, при убиствата вршени од
неговиот чичко Самуил кој ја поништил
целата фамилија на неговиот брат (татко-
то на Владислав). По смртта на Самуила
Ј. Владислав започнал да води политика
за да го заземе царскиот престол. Така, за
време на еден лов го ликвидирал својот
братучед Гаврил Радомир (него виот по-
ранешен спасител - синот на Самуил) и се
искачил на престолот. Се обидел да склу-
чи мир со Василиј II. Владеел од 1015 г.
до последната година на Царството 1018.
Ј. Владислав ја обновил и ја зацврстил
Битолската тврдина (1015-1016) која ги
чувала при одите кон Преспа и Охрид. Во
времето на неговото владеење вој ските на
византискиот цар Василиј II ги протерал
од близината на Битола и Пелагонија по-
далеку од Црна Река бидејќи пљачкосува-
ле и вршеле насилства по селата и пред


ВЛАДИСЛАВ
ЈОВАН


– владетел –


VLADISLAV
ЈОВАН
– ruler –


Vladislav, Jovan (1015-1018), Mac-
edonian czar, the last governor of Samoul’s
state, son of Aron,Samoil’s nephew. The first
information about the name of Bitola, is
connected to the plaque, he put up, when
he reconstructed the fortress around the city
in XI century. When he was at the head of
the former Samoil’s state, J.Vladisav recon-
structed the fortress in Bitola, which can be
confirmed by the commemorative plaque,
preserved today at the Institute and museum
of Bitola. J.Vladislav was previously rescued
by Gavril Radomir, who was his cousin and
Samoil’s son, from the murderers commit-
ed by his uncle, Samuil, who destroyed the
whole family of his brother’s (Vladislav’s the
father).After Samuil’s death,,J.Vladislav en-
gaged himself completely in planning to take
over the czar throne. Well, during a hunt-
ing, he killed his cousin Gavril Radomir (his
former rescuer, Samuil’s son) and took the
throne. He tried to make peace agreement
with Vasilij II. He ruled from 1015 until the
last year of Samuil’s state 1018. J.Vladislav
renewed and strengthened Bitola’s fortress
(1015-1016) which guarded the entrances
to Prespa and Ohrid. In the period of his
reign the armies of the Byzantium czar Va-
silij II were forced to get away from Bitola
and Pelagonija’s surrounding, further than
the River Crna, because they were robbing
and poundering,doing violent deeds, accros
the villages and in the area round the city of




46


градот Битола. Тој бил енергичен владар
и го заштитувал населе нието од напади
на разни војски и орди, а најмногу од Ви-
зантијците кои биле немилосрдни, груби,
жес токи и страшно нехумани. Имал го-
леми проблеми со Византија. Често стиг-
нувале војски до беде мите на битолската
тврдина и се втурнувале чинејќи штети.
Настоју вал да ги запре византиските на-
пади и да го спречи освојувањето на Се-
тина, но во близината на тврдината (во
Битола) во борбите со византискиот ва-
силевс Василиј II (1017) доживеал тежок
пораз. Загинал кон крајот на август во
1018 г. од Византијците во една борба во
близината на Драч.


Bitola. He was energetic ruler and protected
the population from the attacks of different
armies and hordes and mostly from the By-
zantium, who were known as ruthless, rough,
severe and horribly inhumane. He had prob-
lems with Byzantium, whose armies were
frequently seen nearby the hedges of Bito-
la’s fortress and often got violently inside,
causing damages. He was persistent to stop
Byzantium’s attacks and to prevent the area
from Setina’s conquering, but in the battle
near the fortress (in Bitola) with the Byzan-
tium czar Vasilij II 1017, he was completely
defeated. He was killed at the end of August,
1018 by the Byzants in a battle near Drac.




47


Гаврил, Радомир (1014–1015), маке-
донски владетел, на прес толот дошол по
смртта на Самуила. Учествувал во сите
поважни битки: во битката кај Ихтиман
(986), кај Сперхеј (996) и во Беласичката
битка (1014). На двапати (кај Сперхеј и
Беласица) успеал да го спаси својот татко
и да го извлече од бојното поле на веќе
загубените битки. Како совладател ги уп-
равувал териториите околу Островското
и Петерското Езеро, заедно со Пелагонија
каде што имал (во Битола) свој дворец.
Според историските извори Г. Ра домир
бил цар кој живеел и поди гнал царски
дворец во Битола. Со тоа градот го напра-
вил царска престолнина. Битола, за вре-
ме на владеењето на Г. Радомир (1014 г.)
во византиските извори се споме нува со
името Бутелиу. По смртта на неговиот
татко, се искачил на престолот. Водел
борба да ги зачува териториите што ги за-
зел неговиот татко Самуил. По војната со
Византија ги загубил Северна Пелагонија,
Раец и Мегленската област, но успеал да ја
одбрани Битола, каде што се наоѓала него-
вата резиденција. Во 1015 г. бил убиен на
лов, кај мес тото Петерско близу Острово
на брегот на Островското Езеро.


ГАВРИЛ
РАДОМИР


– владетел –


GAVRIL
RADOMIR
– ruler –


Gavril, Radomir (1014–1015), Mac-
edonian ruler, he took the throne immedi-
ately after Samuil’s death. He took part in all
more important battles: in the battle at Ihti-
man(986) at Sperhej(996) and at the Belasica
battle (1014). He managed to rescue his fa-
ther twice at Sperhej and Belasica and took
him away from the already lost battles. As
co-ruler, he ruled over the territories around
The Island Lake and Peter Lake, together
with Pelagonija where (in Bitola)he had
his own castle. According to the historical
sources G.Radomir was czar who lived and
built his castle in Bitola. Soon he made the
city czar‘s capital. During the ruling of G.
Radomir (1014) Bitola is mentioned under
the name of Buteliu. After the death of his
father he took over the throne.


He led a battle in order to preserve the
territories that his father Samoil had con-
quered. After the war with Byzantium he lost
North Pelagonia, Raec and Meglene area, but
he managed to defend Bitola where his resi-
dence was situated. In 1015 Gavril Radomir
was killed when hunting, at the place called
Petersko near the Island on the coast of the
Island lake. During his ruling G.Radomir
made Bitola the czar capital.




48


Георгиј Граматик XI век, препи шувач
на црковни книги, го препишал „Битолс-
киот триод“, еден од најзна чајните споме-
ници од редакцискиот период. Препишу-
вал, по секоја веро јатност, во некоја црква
или манастир по име „Св. Врачи“ во За-
падна Маке донија. За овој препишувач се
знае дека, покрај Битол скиот триод препи-
шал и други ракописи. Битолскиот триод
пронајден бил 1907 г. во библиотеката на
бугарското трговско претставништво во
Битола каде што бил донесен во 1898 г. за-
едно со други словенски и грчки ракопи-
си од околните села. Ракописот не е сочу-
ван во целост и по својот состав битно се
разликува од другите триодни текстови.
Службите се сосема кратки - во повеќето
случаи содржат само канони, без вечерни
и утрински стихири, без часови, паримии,
па дури и без соодветни упатства од типи-
кот. Во последно време во текстот на овој
триод е откриено оригинално словенско
химнографско дело, со акростих во кој е
вградено името на авторот Константин.
Една од битните одлики на Битолскиот
триод е тоа што се среќаваат цели редови
испишани со глаголско писмо. Проучу-
вачите на овој кирилски рако пис се на
мислење дека тој е пишуван врз основа
на глаголска предлошка. Има и историска
вредност од областа на музиката.


ГЕОРГИЈ
ГРАМАТИК


– црковен деец –


GEORGIJ
GRAMATIK
– religious activist –


Georgij Gramatician XI century tran-
scriber of church books, he rewrote “Bitola’s
triode” one of the most important monu-
ments from the editorial period. It is possible
that he was doing his work of a transcriber
in a church or monastery named “St Vraci”
in Western part of Macedonia. It is known
that this rewritter that beside “Bitola’s tri-
ode, he also transcribed other manuscripts.
“Bitola’s triode” was found in 1907 in the
libarary of the Bulgarian trade department
in Bitola where it was brought together with
other Slavic and Greek manuscripts from
the surrounding villages. The manuscript
is not preserved completely and by its con-
tent it considerably differs from the other
triode texts.The services, given inside, are
completely short- mostly they contain can-
ones, without evening and morning church
songs, without hours, parables even without
corresponding instructions by the typicon.
Recently, in the text of this triod, was discov-
ered an original slavic hymnographical work
with acroline, in which the author’s name
-Konstanitin is embedded. One of the essen-
tial charcteristics of Bitola’s triode is that we
can find whole lines written in glagolic sym-
bols. The reserachers’ opinion of this cyrilic
handwriting is that it is written on basis of
glagolic preposition. It has a historic value in
the field of the music.





49


Георгиевски, Љубиша (1937), маке-
донски театар ски и филмски режисер,
универ зитетски професор по актерска иг-
ра и режија, публицист и дипломат.


Роден 1937 г. во Битола. Основно и
средно образование заврши во Битола.
Дипломирал режија на Академијата за
театар, филм, радио и ТВ во Белград, во
1961 г. Како режисер е потпишан на над
160 театарски претстави ширум бив шиот
југословенски простор и над десетина во
странство (САД, Пол ска, Романија) и чети-
ри играни филмови. Со неговото доаѓање
во Битола, во колективот на Народ ниот
театар, се почувствува еден порадикален
и посовремен сценски израз и на драм-
ски содржини што ќе ја носат ознаката на
неконвен ционалност и актуелност.


Огромниот творечки опус го започ-
нува со поставување на дип ломската
претстава „Потоп“ од У. Бети (1961), на
сцената на Народ ниот тетар - Битола, по-
тоа следат претставите: „Физичари“ од Ф.
Диренмат (1962), „Арсеник и стара танте-
ла“, „Швејк во Втората светска војна“ од
Б. Брехт (1965), „Хамлет“ од В. Шекспир
(1966), „Партитура за еден Мирон“ (1967),
„Покојник“ (1967), „Свадбата на Мара“ од
В. Костов (1976), „Црнила“ од К. Чашуле
(1977), Суд“ од (1978), „ Мандрагола“ од
Н. Макијавели (1980), „Еригон“ (1982),
„Јулиј Цезар“ (1982), „Хај-фај“ (1982),
„Mazedonische Zustä nde“ (1984), „Југосло-


ГЕОРГИЕВСКИ
ЉУБИША


– режисер –


GEORGIEVSKI
LJUBISA
– director –


Georgievski, Ljubisa (1937), Macedo-
nian theatre and film director, university
professor of actor play and directing, pub-
licist and diplomat. He was born 1937 in
Bitola. He finished primary and secondary
education in Bitola. He graduated directing
at the Academy of theatre, film and radio
and TV in Belgrade in 1961. As a director
his signature can be seen on over 160 theatre
performances all around former Yugoslav
territory and on over ten ones abroad (USA,
Poland, Romania), including four films as
well. With his arrival to Bitola at the assem-
bly of the National Theatre, more radical
and modern stage expression was felt and
drama contents which carried the mark of
non-conventionality and current affairs. The
huge creative opus starts with the direct-
ing of his graduation performance ”Deluge”
from (1961) at the stage of the Bitola Na-
tional Theatre and after that, “Physicians”
(1962), “Arsenic and old lace”, “Swake in
the Second World War II” B.Breht (1965),
“Hamlet” by W.Shakespeare (1966), “Score
for one Miron” (1967), “The Deceased”
(1967), The Wedding of Mara” V.Kostov
(1976), “Mourning” K.Casule (1977),
“Court” (1978) “Mandragola” N. Machia-
velli (1980), “Aragon” (1982) “Julius Cesar”
(1982), “Hi-Fi” (1982), “Mazedonische Zus-
ta-nde”(1984) “Yugoslav antithesis” (1985),
“Kerubin” (1988) “Serrano de Bergerac”
(1991) “Oedipus tyrannize” (1993) “Wait-




50


венска анти теза“ (1985), „Керубин“ (1988),
„Сирано де Бержерак“ (1991), „Ојдип ти-
ранин“ (1993), „Чекајќи го Годо“ (1994),
„Одам на лов - апа нсаз“ (1995), „Глемба-
еви“ (1996), „Гардеробер“ (1996), „Ифи-
генија во Авлида“ (1996), „Вишновата
гра дина“ (1997), „Веселите жени од Винд-
зор“(1997), „Филоктет“ (1998), „Послед-
ната ноќ на Сократ“ (1999), „Армагедон“,
од Љ. Георгиевски (2000) и др. Филмови-
те „Под исто небо“ (1964), „Планината на
гне вот“ (1968), „Републиката во пламен“
(1969), „Цената на градот“ (1970). Добит-
ник е на бројни награди за режија. На-
градата „11 Октомври“ (1981), Наградата
на Здружението на драмските уметни ци
во СРМ (1962), „Војдан Черно дрински“
(1965, 1990, 1994), „Сте рја“ (1965, 1981),
„Златен венец“ на МЕС Сараево (1969,
1974, 1976, 1977, 1978), Награда на Зруже-
нието на театарските работници на БиХ
(1972), „Јоаким Вуиќ“ (1974).


Пишува есеи, публицистика, па теписи,
драмски текстови. Драмски текстови:
„Црна“ (1989), „Фило ктет“ (1998), „Арма-
гедон“ (2001), филмското сценарио „Ма-
кедонски рулет“ (2007), драматизацијата
на романот „Свадбата на Мара“ од В. Кос-
тов, и др. Есеи: „Свет - сон“ (1978), „Реч-
ник на предрасуди“ (2001). Публицисти-
ка: „Полити чката иднина на Македонија“
(1991), „Претседателски кандидат“ (1998).
Беше професор по режија и глума на ФДУ
- Скопје. Од дипло матските активнос-
ти беше амба садор на РМ во Р. Бугарија.
Момен тно е претседател на Собра нието
на Република Македонија.


ing for Godo“ (1994),”I go hunting - sud-
denly”(1995) "The Glembaevi” (1996), “The
Cloakroom attendant” (1996) “Iphigenia in
Avlida” (1996) “Cherry garden” (1997), The
Merry wives of Windsor”(1997) “Filoktet”
(1998), “The last night of Socrates” (1999)
“Armageddon” by Lj.Georgievski (2000)
and others. The films “Under the same sky”
(1964), “The Mountain of anger” (1968,
“The Republic in flames” (1969, “The price
of the city (1970).


He was honoured with a lot of awards for
directing. The award 11th October (1981),
The Drama Artists Association of SRM
award (1962), “Vojdan Cernodrinski” (1965,
1990, 1994) “Sterja”(1965, 1981) “Gold
wreath” of MES Sarajevo (1969, 1974, 1976,
1977, 1978). The Theatre Workers Associa-
tion of B H award (1972) “Joachim Vuik”
(1974).


He has writen essays, articles, travelogue,
drama texts. Drama texts: ”Black”(1989),”
filoklet”(1998),”Armageddon”(2001) film
script “Macedonian roulette" (2007), drama-
tization of the novel “Wedding of Mara” by
V.Kostov and others. Essays:” World-dream”
(1978),”Dictionary of prejudices” (2001).
Articles:”The political future of Macedonia”
(1991),”President Candidate” (1998). He
was professor of directing and acted at FDU
–Skopje. Among the many diplomatic posi-
tions, we can mention that he was ambas-
sador of RM in R. Bulgaria. Presently he is
president of the Macedonian Parliament.




51


Госен, Анри М. (1891–1982), акаде-
мик и научник од светски карактер. Роден
1891 г. во Кабрие Дег Воклуз - Р. Фран-
ција. Член на Француската академија на
науките, член на Светската академија за
природни науки, експерт на ФАО. Во
својот работен век објавил повеќе од 600
научни и стручни трудови на францус-
ки, англиски, руски и др. светски јазици
проучу вајќи ги природните убавини, рет-
кости и шумите во светот. Од Госен биле
проучувани и потоа опишани во негови
дела Битола и флората на Пелистер. Прв-
пат ја посетил Битола во 30-те години на
XX век, а последен пат во 1969 г. Живеел
и творел во Франција. Починал во 1982
г. во Тулуз, Франција. Секогаш Битола ја
сметал за град со посебна градска тради-
ција и култура и ја сврстувал меѓу најста-
рите и најградски градови во светот, а
Пелистер врв со прекрасни убавини, со
шуми и растенија од редок карактер.


ГОСЕН
АНРИ


– научник –


GOSEN
ANRI
– scientist –


Gosen, Anry M. (1891-1982), academic
and scientist of world-rank character. He
was born in 1891 in Cabrie Deg Vocluse
R.France. He was a member of the French
Academy of Natural sciences and an expert
of FAO. During his working period he pub-
lished more than 600 scientific and profes-
sional articles in French, English, Russian
and other world languages, studying the
natural beauties, rareness and forests in the
world.Gosen researched and described Bi-
tola and Pelister’s flora. He visited Bitola at
the beginning of the XX century and he was
in Bitola in 1969 for the last time. He lived
and created in France. He died in 1982 in
Toulouse France. He had always considered
Bitola as a city with special city tradition and
culture and qualified it among the oldest and
the most urban cities in the world, whereas
he ranked the peak Pelister, with its unique
natural beauty, among the rare forests with
rare plant life.




52


Гравчевски, Владимир (1936–1978),
актер со огромна љубов кон театарот. Не-
себично пренесувајќи го своето големо
познавање на законитоста на театарот со
амате рите - членови на Младинската сце-
на, истата стана расадник на нови кадри
за битолското глумиште, а воедно и за
македонското. Режирајќи претстави на
Младин ската сцена, со својата студиозна
работа со секој актер, ќе ја всади љубовта
кон театарот кај овие млади луѓе, кои по
завршувањето на Академијата за драмски
уметности ќе се вратат како зрели акте-
ри на сцената на Битол скиот театар. Во
1961 г. доаѓа во Битола и се приклучува
кон колективот на Народниот театар. За
периодот во кој работеше остави соли-
ден опус на креирани ликови. Ликот на
Мимискит во „Нечиста крв“ од Б. Стан-
ковиќ (1971), Кулин во „Бура“ од Н. Ос-
тровски (1963), „Две кристални чаши“
од И. Раос (1974), „Светлиот пла мен“ од
С. Мом (1964), „Свадбата на Мара“ од В.
Костов (1976), Јаблан во „Фамилијата
Бло“ од Бобиќ (1976), а неговата послед-
на ролја беше ликот на Темелко во „Време
за пеење“ од Петре М. Андреевски (1977).
Режии - „Незакопани мртовци“ од Ж. П.
Сартр (1969), „Кој ќе го спаси орачот“ од
Ф. Гилрој (1971), „Две кристални чаши“
од И. Раос (1974) и др.


ГРАВЧЕВСКИ
ВЛАДИМИР


– актер –


GRAVCEVSKI
VLADIMIR
– actor –


Gravcevski, Vladimir (1936-1978), ac-
tor with a passionate love for the theatre.
He unselfishly transferred his great knowl-
edge of the theatre rules to the amateurs -
members of The Youth stage, which at the
same time became garden centre for pro-
ducing new actors for Bitola Theatre and
Macedonia as well. Directing plays at the
Youth Stage and working enthusiastically
with each actor individually, he embedded
the love towards the theatre at those young
people whose life path after their graduation
at the Academy of art, often returned to the
stages of Bitola Theatre, showing and per-
forming maturity of experienced actors. In
1961 he came to Bitola and joined the Na-
tional Theatre Assembly. His lifetime work
resulted in producing a considerable opus
of created characters. The character of “The
light flame” by S.Mom (1964) Mimiskit in
“Impure blood” by B.Stankovik 1971, Kulin
in “Storm” N Ostrovki 1963, “Two crystal
glasses” I Raos 1974, “The wedding of Mara”
V.Kostov 1976, Jablan in “The family Blo”
by Bobik 1976, and his last role the character
of Temelko in “Time for singing” by Petre
M Andreevski 1977. Directions “Unburied
dead” G. P. Sartr 1969, “Who will save the
ploughman?” by F Gilroj 1971, “Two crystal
glasses” I Raos and others.




53


Митрополит Григориј (1825–1833),
Битолски Пелагони ски митрополит, гра-
дител на храмот Св. Димитриј во Бито-
ла; ја проширил црковната болница за
сиромаси, бранител на христијан ското
население, добротвор и заш титник на
христијанските жители на Пелагониски-
от крај. Тој бил човек што ги зближувал
граѓаните во Битола различни по веро-
исповест и по социјална структура, голем
заштитник на сиромасите, бездомни-
ците, инвалидите, сира ците. Со обнова
и проширување на црковната болница
се грижел за нивното здравје. Бил орга-
низатор на црковни училишта во кои се
школувале свештеници и ученици на на-
роден јазик, човек кој последните годи-
ни ги минал на највисоката ортодоксна
функција - цариградски патријарх, на
кој трон го затекнала смртта. Секогаш
се борел за слободата и правата на ма-
кедонскиот народ, верно служел на
Христовата вера и со негов благослов, до-
дека бил на патријаршискиот трон непре-
чено се граделе и возобновувале многу
христијански храмови (цркви и манасти-
ри) низ Македонија. На 14. X 1825 божјо
лето за нов битолски митрополит бил
избран токму митрополитот Григориј.
Доаѓајќи во Битола, новиот митрополит
Григориј донесол и султанов берат (по-
велба) во кој, покрај другото, пишувало
дека никој нема право на христијаните


МИТРОПОЛИТ
ГРИГОРИЈ


– патријарх –


MITROPOLIT
GRIGORIJ
– patriarch –


Metropolitan Grigorij (1825–1833),
of Bitola and Pelagonija constructor of St
Dimitrij church in Bitola; he expanded the
church hospital for the poor Christians,
defendant of the Christian population, ben-
efactor and protector of the Christians of
Pelagonia region.


It was a man who got Bitola’s citizens
of different religions and social background
together, great protector of the poor, the
homeless, the disabled and orphans. With
the reconstruction and expansion of the
church hospital he took care of their health.
He was an organizer of church schools,
where priests and students were educated in
their mother language, a man who passed
his last years occupying the highest position
as a Carigrad patriarch, on which throne
he died. He always fought for the freedom
and rights of Macedonian people, he served
faithfully to Christian faith and with his
blessing, while he was on patriarch’s throne
new churches were constantly being built
and rebuilt throughout Macedonia. On 14
October 1825 year of our Lord, Grigorij was
appointed a new Bitola’s metropolitan.When
he came to Bitola, the new metropolitan
Grigorije brought sultan’s “berat” (conven-
tion), which stated that no one was entitled
“to take away the churches and monasteries
from Christians who had possessed them for
a very long time and without permission no
one can control them” It is believed that his




54


„да му ги одзема црквите и манастирите,
кои уште одамна се наоѓаат во нивни-
те раце, а исто така и без дозвола никој
не смее да врши контрола врз нив“. Се
претпоставува дека потек нувал од Би-
тола или битолскиот крај. Во Битола за
митрополит дошол од Цариград и лично
се ангажирал во изградбата на највеле-
лепниот храм за многу децении и векови
во Битола – „Св. Димитрија“. Веднаш по
добивање на дозволата Григориј се зафа-
тил и во рекордно време го изградил хра-
мот „Св. Димитрија“. Во 1833 г. патријарх
Григориј, по осумгодиш ната архиереј-
ската слу жба (1825 - 1833) свечено ја напу-
штил архие рејската столица и по наредба
од цариградскиот патри јарх заминал за
Серес, а оттаму заминал за Цариград,
преземајќи ја должноста патријарх сè до
неговото блажено упокоение.


origins were from Bitola and Bitola’s region.
From Carigrad he came to Bitola to be a
metropolitan and he was personally engaged
in the construction of the most magnificent
church of many decades and centuries in Bi-
tola “St Dimitrija”.


Immediately after obtaining a permis-
sion, Gligorij started and in a record time
he built the “St Dimitrija “ church. In
1833 patriarch Gligorij after eight years of
archipriest service (1825-1833) left his ar-
chipriest throne with all honours and by the
order of the Carigrad patriach went to Seres
and then to Carigrad in order to take over
the post of a patriarch until his blissful be-
atification.




55


Гризебах, Август Хенри Р. (1814
- 1879), светски познат бота ничар и гео-
графичар, пронаоѓач на моликата на Пе-
листер. Студирал медицина и ботаника
во Гетинген и Берлин, а во 1836 г. докто-
рирал. За неговите научни достигнувања,
многу се битни патувањета што ги спро-
вел низ Балканскиот Полуостров во 1839-
1840 г. Записите базирани врз тие пату-
вања ја потврдуваат неговата репутација
како ботаничар и гео графичар. Неговите
истражу вања претставуваат пресвртница
во историјата на фитогеографијата.


За време на неговите патувања низ
Балканот, Гризебах престојувал во Би-
тола и вршел испитувања на Пелистер.
Открил дека од шум ските типови на Пе-
листер, највре дна е моликата Pinus peuce,
автохтона врста на петтолисен бор. Мо-
ликата на Пелистер се дели на две групи -
молика со папрат и молика со боровинка.
Според ова и во согласност со синтаксо-
номијата, таа е различна од шумите со мо-
лика на другите планини на Балканскиот
Полуостров, што е еден од најважните и
најинтере сните био-географски, еколош-
ки и вегетациски феномени на Балкан-
скиот Полуостров. Починал 1879 г. во
Гетинген, Германија.


ГРИЗЕБАХ
АВГУСТ ХЕНРИ


– научник –


GRIZEBAH
AUGUST HENRI
– scientist –


Grizebah, August Henry R. (1814-1879)
world famous botanist and geographer, dis-
coverer of molika on Pelister. He studied
medicine and botanics in Getingen and Ber-
lin and in 1836 he got his doctorate. For his
scientific achievement, his travelings on the
Balkan Peninsula were very important in the
period from 1839-1840. The records made
on those travellings, represent a turnover in
the history of phytogeography.


During his traveling around the Balkans,
he visited Bitola and did some research on
Pelister. He discovered that the most valu-
able of all forests types is molika Pinus peuce,
indigenous type of five–petal pine. Molika
found on Pelister is divided in two groups-
molika with fern and molika with black-
berries. According to this peculiarity and
in accordance with the synatxonomy, it is
different from other molika forests found
on any other mountain on the Balkans pe-
ninsula and it is considered to be one of the
most important and most interesting bio-
geographical, ecological and vegetation phe-
nomena on the Balkan Peninsula. He died in
1879 in Getingen Germany.




56


Груев, Дамјан (1871–1906), еден од
основополож ниците на ВМРО, нејзин прв
секретар и член на ЦК, војвода, најистак-
нат организатор на македонското рево-
луционерно национално ослободи телно
дви жење, народен учител. Груев бил по-
борник за непомир лива револуционерна
борба, водена од самиот македонски народ.
Бил роден во с. Смилево. Основно образо-
вание завршил во родното село, а средно
во Солун ската (егзархиска) гимназија завр-
шил I и II клас. Школувањето го продол-
жил во Белград. Таму, во 1889 г. ја основале
Младата маке донска книжевна дружина и
го издавале списанието „Лоза“. Во Со фија
студирал историја на Вишото училиште.
Учителствувал во Штип и тука се запознал
со Гоце Делчев. Во 1891 г. во Битола фор-
мирал револуционерен кружок („Друж ба“)
и напишал устав на Кружокот. Со група
маке донски интелек туалци, во Солун ја
формирале МРО на 23. X 1893 г. Во 1894/95
г. бил учител во штип ско Ново Село, каде
што заедно со Гоце Делчев, ја ширел мре-
жата на Организацијата, основајќи месни
комитети на Организацијата во Кавадарци,
Прилеп, Битола, Охрид, Ресен, Штип и во
многу други места, како и многубројни сел-
ски комитети. Активно учествувал во рабо-
тата на Ресенското советување (1894 г.) и на
Солунскиот конгрес (1896). Бил егзархиски
училишен инспектор во Солунско и учител
во егзархиските гимназии во Солун и во


ГРУЕВ
ДАМЈАН


– револуционерен деец –


GRUEV
DAMJAN
– revolutionary –


Gruev, Damjan (1871-1906), Ideologist,
one of the founders of VMRO, its first secre-
tary and member of CK, voivode, the most
distinguished organizer of the Macedonian
revolutionary national rebellion move-
ment and a national teacher. Gruev was a
supporter and a fighter for irreconcilable
revolutionary fighting, led by Macedonians
themselves. He was born in the village of
Smilevo, Demir Hisar. He finished primary
school in his native village and the I and II
class of his secondary education at Solun’s
high school. His education continued in
Belgrade. There, in 1889 they founded the
Young Macedonian Literary Company and
published the magazine “Loza”. In Sophia,
he studied history at the College. He was a
teacher in Stip where he met Goce Delcev. In
1891 in Bitola he organized the revolution-
ary society, called (Druzba) and he wrote the
constitution of the Society.


With a group of Macedonian intellec-
tuals, he founded MRO on 23 October in
Solun. In 1894/95 he was a teacher in Stip,
Novo Selo where together with Goce Delcev
spread the network of the organization, by
founding local committees of the organiza-
tion in Kavadarci, Prilep, Bitola, Ohrid Re-
sen, Stip and many other places as well as
numerous village committees.


He participated actively in the work of
Resen counseling (1894) and Solun congress.
He was an exarch school inspector in Solun




57


Битола, каде што истовремено бил раково-
дител на Битолскиот револу ционерен ок-
руг. Во 1895 и 1898 г. Д. Груев бил инспектор
на училиш тата во Солунско. Во 1900 г. бил
затворен во битолскиот затвор. Бил осуден
на 10 години од кои две одлежал во Битола,
а во мај 1902 г. бил испратен во Подрум-
Кале, Мала Азија на заточение. По амнес-
тирањето во пролетта 1903 г. се вклучил во
подготовките за кревање на Илинденското
востание. Од 2-7 мај 1903 г. заседавал со
Смилевскиот конгрес на битол скиот рево-
луционерен округ на кој било решено вос-
танието да се крене на 2. август 1903 г. На 2
август Главниот штаб дал сигнал за избув-
нување на востанието. Масов но се дигнала
Битолската револу ционерна област, воста-
нал целиот Демир Хисар, нив им се приклу-
чило Крушево и родољубивото Кичево.
Заедно со нив развеале воста ничко знаме
во Преспанско, во Охридско, во Струшко,
во Лерин ско, Костурско, Воденско, во При-
лепско и во борбеното Мариово. Под вод-
ството на Груев, Македо нија се претворила
во крваво боиште и во пламнато жариште.
Се воделе борби на сите страни. Турскиот
аскер бил немилосрден и кон востаници-
те и кон народот. Воста нието било крваво
угушено, а илјадници народ погубен, униш-
тен. По востанието непосредно ги раково-
дел Прилепскиот конгрес на Битолскиот
револуционерен округ (1904) и Скопскиот
окружен кон грес (1905). Бил претседател
на Рилскиот конгрес (1905) каде што бил
избран за член на Централниот комитет.
По конгресот извесен период дејствувал во
Солун. Загинал 1906 г. во борба со тур ските
воени сили кај врвот Петлец до с. Русиново
- Малешевско.


region and a teacher at exarch high schools
in Solun and Bitola, where at the same time
he was the leader of Bitola’s revolutionary
region. In 1895 and 1898 Dame Gruev was
an inspector of the schools in Solun region.
In 1900 he was sentenced to 10 years’ im-
prisonment in Bitola. However, he was im-
prisoned for only two years and in May 1902
he was sent on exile to Podrum Kale, Asia
Minor. After the amnesty in spring 1903, he
engaged himself in the preparations for ris-
ing of the Ilinden rebellion. From 2-7 May
1903 he was president of Smilevo congress
for Bitola’s revolutionary region, where it
was decided the rebellion to be risen on
2August 1903. On 2 August the Chief Head-
quarter gave the signal for rising the rebel-
lion. It was mass raised in Bitola’s region,
the overall part of Demir Hisar followed by
Krusevo and patriotic Kicevo. The rebellion
flag was unfoled in Prespa, Ohrid, Struga,
Lerin, Kostur, Voden, Prilep and Mariovo
region. Under the leadership of Gruev, Mac-
edonia was turned into a bloody battle field
and in a burning center. There were battles
everywhere throughout Macedonia. The
Turkish invaders were ruthless toward the
rebels and people. The rebellion was bloody
suffocated and thousands of people were
executed and destroyed. After the rebellion,
he directly led Prilep congress of Bitola’s
revolutionary region (1904) and Skopje’s re-
gional congress (1905). He was president of
Rila’s congress (1905) where he was elected
a member of the Central committee. For a
certain period of time he was active in Solun.
He died on 23 XII 1906, fighting against the
Turkish military forces at the peak of Petlec
nearby v.Rusinovo, Malesevo region.




58


Груевски, Tоме (1949), познат кому-
николог, автор на голем број студии од
областа на новинарс твото и комунико-
логијата, педагог, научник од општест-
вените науки, универзитетски професор
на студи ите по новинарство, медиуми и
комуникации на повеќе факул тети во Р.
Македонија. Роден 1949 г. во Смилево,
Битолско. Основно обра зование завршил
во родното место, гимназија во Битола,
дипломирал на Филолошкиот факултет
во Ско пје. Тој е првиот доктор по кому-
николошки науки во РМ. Со публи-
цистика, есеистика и наука од областа на
новинарството се зани мава од школски
години, кога е непосредно поврзан со
Битола, каде ја минува својата младост
и каде ги прави првите чекори во нови-
нарството, соработувајќи во еми сиите
на Радио Битола, во „Битолски весник“,
„Наш свет“ и „Млад борец“ во Скопје.
Од публи цистичките трудови на д-р
Т. Груевски ги издвојуваме: „35 г. од
НОМСМ на Скопје“, „Студија за развојот
на младинското движење во Македонија“
и др. Работејќи на истражу вањето на
комуниколо гијата како наука и нејзините
сродни научни дисциплини, Т. Груевски
е автор на дванаесет книги од областа
на комуникациите и новинарството:
„Монографија за историјата и развојот
на НИП „Студентски збор“ (1949-1984)“,
„Јавното информирање во Македонија“


ГРУЕВСКИ
ТОМЕ


– комуниколог –


GRUEVSKI
TOME
– communicologist –


Gruevski, Tome (1949), famous com-
municator, author of a large number of ar-
ticles from the fields of and communicology,
pedagogue, social scientist, university pro-
fessor at journalist studies, media and com-
munications at many faculties in R. Macedo-
nia. He was born in 1949 in v.Smilevo, Bitola.
He finished his primary education in his
native place, then he attended high school
in Bitola and he graduated at the Faculty of
Philology. He is the first Ph D of communi-
cation sciences in the field of journalism in
R. Macedonia. His professional work has
been orriented in writing articles, essays and
science on the field of journalism since his
school days, when he was directly connected
to Bitola, where he spent his youth and whe-
re he started his first steps in the journalism,
cooperating in the programs of Radio Bitola,
”Bitolski vesnik”, ”Nas Svet” and ”Mlad Bo-
rec” in Skopje.From the published articles
of Ph D T.Gruevski we can emphasize: ” 35
years of NOMSM of Skopje”,”Article for the
youth movement developement in Macedo-
nia” and others.Working on a great number
of research dealing with communication
science and its related scientific disciplines,
Ph D Tome Gruevski is the author of twelve
books in the field of the communications
and journalism: ”Monograph for the his-
tory and the development of NIP Student-
ski zbor”(1949-1984), ”Public informing in
Macedonia”(1991),”Survey of the Macedoni-




59


(1991); „Преглед на македонскиот печат
1885-1992“ (1993); „Современиот печат
во Македонија“ (1995); „Историја на нови-
нарството книга 1 и 2“ (1999); „Теорија
на новинарството“ (2000); „Комуникации
и култура“ (2004); „Историја на новинар-
ството“ (2005); „Култура на говорната
комуникација“ (2006); „Односи со јавнос-
та“ (2007); „Теорија на масовното кому-
ни цирање“ (2007). Исто така, објавил 50
научни и стручни трудови од областа
на комунико логијата. Меѓу нив се: „Кон
публицистич ката дејност на Дедов, Ми-
сир ков и Чуповски“, „Некои теоретски
аспекти на радиото како масовен медиум“,
(2000); „Дијалошка кому никација“ (2003);
„Психологи јата и комуникациите“ (2005)
„Комунико логијата како општа наука
за комуникациите“, (2007); „Социо-линг -
ви с тич ките аспекти на јази кот како
средство за комуни кација“ и др. тру до ви
кои се по обем и значење скоро до формата
на студии. Добитник е на голем број награди
и признанија, меѓу кои позабеле жителни
се: Првата награ да „Мито Хаџивасилев
- Јасмин“ vo 1983, „Новинарско перо“ во
1986, наградата „4-ти Ноември“ на град
Битола и други.


an press” 1885-1992(1993) The Modern press
in Macedonia(1995 The history of the jour-
nalism book 1 and 2” (1999), ”Theory of the
journalism”(2000), ”Communications and
culture” (2004), ”History of the journalism”
(2005), ”Culture of the oral communicati-
on”(2006), ”Relations with the public”(2007)
”Theory of mass communication” (2007) He
also published 50 sceientific and professional
articles on the field of the communcicology
Among them there are ”Towards the public-
taion activity of Dedov, Misirkov and Cupov-
ski”,. ”Some theoretical aspects of the radio
as mass media”(2000), ”Dialogue communi-
cation”(2003), ”The psycology and the com-
munciation” (2005), ”The communciation
as general science for communciators”(2007),
”Socio lingvistc aspects of language as mean
for communciation” and other articles which
by their size and importance are close to the
form of a study.He has gained a large num-
ber of awards and testimonials, among which
the most important are: The first awrad ”Mi-
to Hadzivasilev Jasmin” in 1983 ”Journalist’s
pen” in 1986, ”4th November award” awards
of the city of Bitola and others.




60


Грујоски, Трајче (1921), ро ден во
с. Раково, Леринско, борец, хроничар,
државник, автор на трудови во кои ја
претставувал состојбата на Битола во
предво ениот период, за време на НОБ
и по војната. Основно и средно образо-
вание завршил во Битола. Се вклучил
во револуционерното движење уште во
првите денови на НОБ по кревањето на
востанието. Член на СКОЈ и раководел
со средношколските организации во Би-
тола од 1938 г. Бугарскиот фашистички
суд во 1942 г. го осудил „во отсуство“
на 15 години затвор, што подоцна било
претво рено во смртна казна. Во 1942 г.
стапил во одредот „Јане Сандан ски“, во
1943 г. бил политички комесар на четата
во Битолскиот партизански одред „Гоце
Делчев“, а во Леринскиот партизански
одред „Вичо“ како инструктор. Од 1943 г.
бил член на Вториот областен комитет на
КПМ и заменик политички комесар на
Втората ОЗ. Во јули 1943 г. бил испратен
на илегална позадинска задача во Бито-
ла, каде илегално работел до крајот на
војната, дочекувајќи ја токму во Битола.
По ослободу вањето Т. Грујовски заземал
голем број функции од општински, репуб-
лички и државен карактер. Бил претсе-
дател на Општинскиот наро ден одбор на
Битола, и на Собранието на Битол ската
околија. Од Битола заминал за Скопје и
бил избран на функ циите: секретар и пот-


ГРУЈОСКИ
ТРАЈЧЕ


– револуционер –


GRUJOSKI
TRAJCE
– revolutionary –


Grujoski, Trajce (1921), was born in
v. Rakovo, Lerin fighter, chronologist, and
public figure, author of articles in which
he presented the situation of Bitola in the
period before during and after the war. He
finished his primary and secondary educa-
tion in Bitola. He joined the revolutionary
movement from the very beginning of NOB,
just after the rising of the rebellion. He was
a member of SKOJ and was in charge of the
secondary school organizations in Bitola
from 1938. The Bulgarian fascist court in
1942 convicted him ”in absence” on 15 years’
imprisonment, which was later changed
into a death penalty. In 1942 he joined the
unit “Jane Sandanski”, and in 1943 he was
appointed a political commissar and an in-
structor of the brigade at the Bitola Partisan
Unit “Goce Delcev” and in Lerin Partisan
Unit “Vico,” respectively. Since 1943 he was
a member of the Second Regional Commit-
tee of KPM and deputy political commissar
of the Second OZ. In July 1943 he was sent
on an illegal non-combatant assignment in
Bitola, where he worked illegally in the rear,
till the end of the war. After the liberation,
T.Gruevski occupied a large number of mu-
nicipal, republic and state positions . He was
president of the Municipal National Board
of Bitola and the Municipality of Bitola’s
region. He left from Bitola to Skopje where
he was elected Secretary and Vice president
of the Executive board of the Assembly of




61


претседател на Извршниот совет на Соб-
ранието на СРМ. Како правник бил доста
ценет поради што бил избран за судија во
Уставниот суд на Р. Македонија. Завршил
Правно-економски факул тет во Скопје
и докторирал на тема за економскиот и
општествен развој на Битола. Бил избран
за редовен професор на Економскиот фа-
култет во Скопје и Прилеп. Еден мандат
бил претсе дател на Сојузот на борците во
РМ. Автор е на повеќе од 50 трудови од
научен карактер, како и бројни историс-
ки записи, белешки, мемоари и др. вид.
Позабележи телни изданија му се: „Битола
- дејство на основните фактори врз опш-
тествено-економ скиот развиток“ (Битола,
1971 г.), „Делегатскиот систем како облик
на социјалистичката демократија“ (1981,
Скопје), „Општествениот, економ ски и
политички систем на СФРЈ“; „Економи-
ка и комуна“; „Битола на мојата младост“
(1987, Битола) „Времиња, луѓе…“ автор-
ски записи и согледувања…- 1944-2004“
(2004, Скопје,); „Распадот на поранешна
СФРЈ“, студија и сведоштва (2003, Скопје).
Носител е на „Партизан ска споменица од
1941 г.“ Добитник е на бројни ордени за
воени и други заслуги.


SRM.As a lawyer he was highly appreciated
and he was elected to be a judge at the Con-
stitutional court of R.Macedonia. He gradu-
ated at Law-economic school in Skopje and
he had his doctorate on the thesis regarding
the economic and social development of Bi-
tola. He was elected to be full time professor
at Faculty of Economy in Skopje and Prilep.
One mandate he was the president of the
Fighters Association of RM. He is author of
more than 50 scientific articles and numer-
ous historical records, notes, memories and
other types. His more significant editions
are: “Bitola -the influence of the basic fac-
tors towards the social economic develop-
ment” (Bitola 1971), “Delegating system as a
type of socialist democracy” (1981 Skopje),
“The social economic and political system
of SFRY”, “The economics and commune”,
“Bitola of my youth” (1987 Bitola), “Time,
people…..” - author’s records and opinions
1944-2004,(2004 Skopje 204 pages), “The di-
vision of former SFRY” study and witnesses
(2003 Skopje 305 pages). He is a recipient of
“Partisan certificate of service from 1941”.
He was awarded a considerable number of
orders for military and other credits.




62


Даскало, Таки – Димитар Нико-
ловски (1921–1942), роден во Битола.
Основно образование стекнал во Битола.
По завршувањето на четиригодишното
учи лиште се запишал во Полната реална
гимна зија во Битола, каде што завршил
четврти клас и положил полума турски
испит. Потоа, своето обра зование го про -
дол жил во Скопската учителска шко ла.
Уште во учител ската школа во Скоп је
се придружил на групата на предни мла-
динци. По капитулацијата на кралство-
то Југославија, Таки Дас кало веднаш се
вклучил во рецолу ционерното движење.
Поради своите активности, набргу до-
шол во судир со бугарската окупаторска
полиција, па кон крајот на 1941 г. станал
еден од првите илегалци во Битола. Пора-
ди опасноста од дејс твувањето во илегала
во Битола, со одлука на Месниот коми-
тет на КПЈ, Таки Даскало бил префрлен
во с. Лавци. Активно учествувал и во
формирањето на Првиот битолски пар-
тизански одред „Пелистер“, а по неговото
формирање бил назначен за поли тички
комесар. Неговата богата револуционерна
активност била прекината на 3 мај 1942 г.
кога во борба со бугарските фашистички,
окупаторски, воени и полициски сили во
Ореовата Корија бил тешко ранет, а по-
тоа ѕверски дотепан со кундаци од бугар-
ските окупаторски војници.


ДАСКАЛО
ТАКИ


– револуционер –


DASKALO
TAKI
– revolutionary –


Daskalo, Taki - Dimitar Nikolovski
(1921-1942), born in 1921 in Bitola. He fin-
ished his primary education in Bitola. He
completed four classes at the Gender Real
High School in Bitola and passed the semi-
graduation exam. He continued his educa-
tion at Teacher’s school in Skopje. While
he was attending the Teacher’s school in
Skopje, he joined the group of progressive
young people. When Former Yugoslavia ca-
pitulated, Taki Daskalo immediately joined
the revolutionary movement. As a result
of his activities, he confronted the Bulgar-
ian occupying police, so towards the end of
1941, he became one of the first illegal resi-
dents of Bitola. Taking into consideration
the danger of the acting from underground
in Bitola, by the decision of the Local Com-
mittee of KPJ, Taki Daskalo was transferred
to v.Lavci. He actively participated in the
establishing of the First Bitola Partisan Unit
- Pelister and after its establishment, he was
appointed as its political commissar. His rich
revolutionary activity ended on 3 May 1942,
when fighting against the Bulgarian fascistic
occupying military and police forces he was
badly wounded and beastly murdered by
the Bulgarian occupying soldiers at Walnut
woodland.




63


Демировски, Ајри (1927), автор на
песната „Битола, мој роден крај“. Роден
е во Битола. По ослободувањето Ајри Де-
мировски бил првиот испратен ученик
од Битола во Загреб во графичкото учи-
лиште да го изучува печатарскиот зана-
ет. Но, во Битола тој никогаш не работел
како печа тар. Се вработил како чувар во
Радио Битола. Работејќи во радиото имал
несекојдневна прилика редо вно да ги
слуша во живо најпопу ларните битолски
и македонски пејачи. Тоа го поттикна-
ло да почне да размислува во насока на
созда вање на нова македонска музика.
Ајри Демировски има компо нирано над
педесетина песни. Негови се популарни-
те: „Мариче ле лично девојче“, „Таму ле
мајко бли зу Битола“, „Само ти се чудам
Цвето“, „Сношти те Маре сонував“, „За
кого ти цути Дано лице то“„Денот ми на-
близа на гурбет да заминам“ и многу
други, за кои многумина мислат дека се
народни, бидејќи се општоприфатени
и пејани. И секако најпопуларната меѓу
нив, неговата антологиска песна „Бито-
ла, мој роден крај“, песна во која ја опеал
својата огромна љубов кон родната Би-
тола, песна која претставува неповтор-
лив музи чки симбол и по која Битола ја
препознаваат и распознаваат. Бито лчани
оваа песна ја прогласија за песна на векот,
а нејзиниот автор Ајри Демировски за
почесен граѓанин на Битола.


ДЕМИРОВСКИ
АЈРИ


– музичар –


DEMIROVSKI
AJRI
– musician –


Demirovski, Ajri (1927), author of the
song “Bitola, my native city”. He was born in
Bitola. After the liberation Ajri Demirovski
was the first student from Bitola who was sent
to the Graphical school in Zagreb to study
the printing craft. But, he never worked as a
printer in Bitola. He was employed at Radio
Bitola as a guard where he had an unusual
opportunity regularly to listen to the most
popular Bitola and Macedonian singers in
flesh. It made him think about the creation
of new Macedonian music. Ajri Demirovski
composed over fifty songs. His most popu-
lar ones are: ”Marice beautiful girl”,” Some-
where mother near Bitola”


“You only surprise me Cveto”, “I dreamed
you Mare yesterday”, “ Whom do you Dano
dress up for”, “My day is coming to leave far
away”, and many others, which are thought
to be folk song, since they have generally
been accepted and sang. And certainly the
most famous among them all is “Bitola my
native city”, infused with a passionate love
towards his native Bitola, and which repre-
sents a music symbol of Bitola, by which Bi-
tola is recognized and distinguished abroad.
Bitola’s citizens, pronounced this song to be
the song of the century and thus its author
Ajri Demirovski to be a honourable citizen
of Bitola.




64


Димитров, Славе (1946), македонски
композитор, пејач, ара н жер, кантавтор,
музички проду цент. Роден е во Бито-
ла. Дебитирал во 1966 г. на фестивалот
„Младина 66“ во Суботица. Основ но и
гимназиско образование завр шил во Би-
тола, а во 1966 г. се запишал на Музичка
академија во Белград. Во 1970 г. се врабо-
тил во Македонското радио како музички
продуцент (потоа уредник - проду цент).
Од 1990 г. работи во Секто рот за доку-
ментација на МНТ, на воспоставување
електронско архи ви рање на фонотечните
добра. Неговиот творечки музички опус
содржи над 1000 музички нумери, кои
во својата форма тираност обедину ваат
повеќе оргинални уметнички и музичко
жанровски моменти од урбаната тра-
диција кај нас. Создал низа популарни
композиции со кои учествувал на тогаш
најпознатите фестивали (Опатија, Сара-
ево, Скопје). Некои од нив станале анто-
логиски за македонската поп музика меѓу
кои: „Чија си“ (1971; прогласена за песна
на векот во 1999г.), „Тивко, тивко, Ти са-
мо збориш“ и др. Во меѓу време, создавал и
таканаречена применета музика, односно
музика за филмови меѓу кои и за филмот
„Исправи се, Делфина“, за поголем број
на драми, за телевизиски серии на МРТ.
Славе Димитров успешно продолжува со
творење во областа на современата маке-
донска музика.


ДИМИТРОВ
СЛАВЕ


– музички уметник –


DIMITROV
SLAVE
– musician –


Dimitrov, Slave (1946), Macedonian
composer, singer, arranger, cant author, mu-
sic producer. He was born in Bitola and had
his debut in 1966 at the festival “Mladina 66”
in Subotica. He finished his primary and high
school education in Bitola and in 1966 he
enrolled in the Music Academy in Belgrade.
In 1970 he got employed at Macedonia Ra-
dio Broadcasting as music producer (later
editor-producer). Since 1990 he has been
working at the Documentation Department
of MNT in establishing an electronic archive
of phone fluent works. His creative music
opus consists of over 1000 music melodies,
which unites more original artistic composi-
tions and music genre moments of our ur-
ban tradition. He made a range of popular
compositions, which he participated with at
the most popular festivals of that time such
as: (Opatija, Sarajevo, Skopje). Some of them
became anthologies of the Macedonian pop
music among which “Who do you belong
to” (1971 proclaimed to be a song of the cen-
tury in 1999), and “Silently, silently you only
speak” deserve to be mentioned. Meanwhile
he started creating so called applied music,
music for films, for example, the music for
the film “Straighten up Delfina", as well as
for a larger number of plays and TV serials
of MRT. Slave Dimitrov successfully contin-
ues his creative producing in the field of the
modern Macedonian music.




65


Димитровски, Димитар – Такец
(1922), во својата долгогодишна творечка
активност на повеќе полиња дал своеви-
ден прилог во културното, ликовното,
поетското и музичко движење во Битола.
Основно образование и гимназија завр-
шил во родниот град. Студирал право во
Софија и Белград. Работел како правен
рефе рент, селски учител и новинар, бил
30 г. дописник на в. „Нова Македо нија“
од Битола, професија од која не може
да се ослободи до крајот на животот. Се
пројавил и како: сликар, поет, музичар,
а патем и како пасиониран спортски
рекре ативец и тоа: велосипедизам, пла ни-
нарење, пливање, партерна гим на стика.
Во новинарството бил вреднуван како
сугестивен репор тер и коментатор. По-
себно ја истра жувал состојбата на Битола
во Првата светска војна. Истражувал ма-
теријали за Браќата Манаки, за Мустафа
Кемал Ататурк, за Ваг нер, за Димитрие
Лала и др. Во сликарството остварил 16
самос тојни изложби со дела работени во
акварел, цртеж - туш, масло и вткаен пас-
тел. Напишал 20 музички композиции и
тоа: „Битола сакан мој град“, „Еј Пелис-
тере гулабе мој“, „Жетварска серенада“,
„Сема кедонско исконско оро“ и хуморис-
тични народни песни: „Болен дедо“, „По
либе во Битола“, и „Манако“. Има изда-
дено неколку изложбени каталози со по-
езија. Посебна едиција му се: „Битолски


ДИМИТРОВСКИ
ДИМИТАР – ТАКЕЦ


– новинар –


DIMITROVSKI
DIMITAR – TAKEC
– journalist –


Dimitrovski, Dimitar - Takec (1922),
long-term, creative activity on many fields,
contributed in the cultural, artistic, poetic,
music movement in Bitola. He finished his
primary education and high school in his
native city. He studied law in Sofia and Bel-
grade. He worked as a legal official, village
teacher and journalist and he worked for 30
years as a correspondent of the newspaper
“Nova Makedonija” from Bitola, a profes-
sion that he found difficult to abandon to
the end of his life. He was famous as apaint-
er, a poet, and a musician and at the same
time a passionate lover of sport such as:
cycling, climbing, swimming, sport floor ex-
ercise. He was appreciated in the journalism
as a suggestive reporter and a commentator.
He was particularly interested in doing re-
search about the situation in Bitola during
the First World War. He researched materi-
als for The Brothers Manaki, Mustafa Kemal
Ataturk, Vagner, Dimitrie Lala and others.
In the field of painting he has set up 16 in-
dependent exhibitions with works made in
aquarelle, drawing- ink, oil and implanted
pastel. He also wrote 20 music compositions:
“Bitola my loved city”, “Hey Pelister my pi-
geon”, “Harvest serenade”,” All Macedonian
primeval dance” and humorous folk songs:”
Sick grandfather”,” I will find my loved in Bi-
tola “ and “Manako” and several humoristic
national songs. He has published several ex-
hibitional cathalogues with poetry. His spe-




66


медаљони“ и „Со кавел, те авел“, песни
посветени на Ромите, во кои има стихови
од антологиска вред ност: „Кога одново
ќе се родам“ и „Од срце“. Автор е на по-
веќе моно графии меѓу кои и на моногра-
фијата „Милтон Манаки“ (1976). Речиси
целокупното поливалентно творештво
му го посвети на својот град. За учество-
то во НОВ е носител на Големата плакета
на Битола 1944-1969, награда за нови-
нарство „Крсте П. Мисир ков“, награда за
сликарство „4-ти Ноем ври“ во 1970 г. До-
бил Медал на трудот во НОВ и ред други
признанија. Член е на МНД од 1976 г. и
на ДЛУМ-Битола. Во „Битол ски весник“
има објавено најдолга рубрика со наслов
„Луѓе, настани и живот“, во периодот од
јуни 1995 до април 1999 г., потоа во елек -
т рон ските медиуми остварил циклус од
едночасовни стории на тема „Битола“
и тоа во периодот од јули до ноември
2002 г. Денес сè уште има необјавени ра-
кописи со наслов „Перформансите на
Широк Сокак“ и „Просторни и демограф-
ски про ме ни во XX век“, кои очекуваат
наскоро свое објавување.


cial edition:”Bitola’s medallions” and “With
pipe I will catch”, then there are songs dedi-
cated to the Gypsies and filled with anthol-
ogy value lines such as: ”When I will be born
again”, “From all my heart”. He is an author
of the monograph “Milton Manaki” 1976.
Almost his overall diverse creation is dedi-
cated to his native city. For his participation
in NOV he is honored with Great certificate
of honour of Bitola 1944-1969, the award
for journalism “Krste Petkov Misirkov”, an
award for painting ”4th November“ in 1970.
He obtained the Order of labor in NOV and
a lot of others recognitions. He is a mem-
ber of MND and DLUM from 1976 Bitola.
In “Bitolski vesnik” he had the longest article
titled “People events and life” in the period
from June 1995 to April 1999, then from
July to November 2002 in electronic media,
he made one hour-story cycles on the topic
“Bitola. There are some unpublished manu-
scripts titled “Performances of Sirok Sokak”
“The spatial and demographic changes of
XX century” which wait to be published in
the future.




67


Димитровски, Пеце (1942), се смета
за еден од најталенти раните ракомета-
ри кој ја прослави Битола на домашен и
меѓународен план. Пеце Димитровски во
раната младост ги направи првите че-
кори во спортот. Од 1957 г. започнал со
ракометот. Неговата ракометна надмоќ
била забележана од трене рот Томе Атана-
совски и набрзо станал член на РК Работ-
ник. Во 1964 г. заминал во Ниш каде две
години настапу вал за тимот Железничар.
Потоа се преселил во Велес каде останал
три години и пак се вратил во Битола и
станал член на Пелагонија. Тој спаѓа во
редот на ракометари со многу награди
и признанија од РСМ и РСЈ. Многу чес-
то е на листите на спортист на годината
на Ниш, Велес и Битола. Во 1962 г. и во
1968 г. настапувал за ракометната репре-
зентација на РМ. Во 1966 г. бил репре-
зентативец на СФРЈ, бранејки ги боите
на средбите со Полска и ДР Германија. Во
РК Пелагонија настапувал и како играч и
како тренер. Последните години ги мину-
ва како тренер за обучување млади гене-
рации.


ДИМИТРОВСКИ
ПЕЦЕ


– спортист –


DIMITROVSKI
PECE
– sportsman –


Dimitrovski, Pece (1942), Is considered
to be one of the most talented handball play-
ers who promoted Bitola both on national
and international plan.P.Dimitrovski made
his first steps in the sport in his early child-
hood. He started playing handball in 1957.
His handball superiority and talent was
noticed by the Tome Atanasovski famous
coach and in a very short time he became a
member of HC “Rabotnik”.


In 1964 he left to Nis where he played for
the team of “Zelenicar”. Then he moved to
Veles where he stayed for 3years and then
returned to Bitola and became a member of
“Pelagonija” Having received a lot of awards
and testimonials from RSM and RSJ, he has
been ranked among the top handball play-
ers. He was frequently present on the lists
for a sportsman of the year of Nis, Veles
and Bitola. In 1962 and 1968 he played for
the handball representation of RM. In 1966
he was representative of SFRY defending the
colours of the country, at the matches with
Poland and DR Germany. In HC “Pelagon-
ija” acted both, as a player and as a coach.
For the last few years he has been working as
a coach, training young generations.




68


Димовски – Цолев, Ѓорги (1929), пу-
блицист, истакнат историчар и учебни-
кар, научник од областа на националната
историја. Основно и средно образование
завршил во родниот град, Филозофски-
от факу лтет - група историја во Скопје.
Це лиот свој работен век го минал како
професор по историја во Гимна зијата
„Јосип Броз Тито“ - Битола и Педагош-
ката академија, воспиту вајќи голем број
на гене рации средношколци и студенти.
Пара лелно со педагошката дејност, рабо-
тел на пишување учебници, како и во ис-
тражувањето и проу чување на минатото
на Битола и Битолско. Со свои трудови
учест вувал на повеќе научни собири - тр-
калезни маси и симпозиуми. Публикувал
хроники, научни тру дови, монографии и
библи ографии. Автор е на повеќе од 100
трудови, објавени во збор ници, струч-
ни научни периодични списанија, како
и на книгите: „Битолските учили шта до
1918 г. со посебен осврт на Гимназијата
до 1945 година“ (1965); „Ѓорги Сугарев
- живот и дело“ (1968 и 1988); „Стеван
Нау мов - Стив“ (1977), „Библио графија
на статии и книги за НОВ и НР во Битола
и Битолско-1944-1974“ (1978); „Спомен
обележја во Бито ла и Битолско“ (1987);
„Трајан Белев - Гоце“ (1987); „Библиогра-
фија на издавачката дејност на ДНУ -
Битола - 1960-1990“ (1990); „Битолските
евреи“; „Стремежите и борбата на би-


ДИМОВСКИ
– ЦОЛЕВ ЃОРГИ


– историчар –


DIMOVSKI
– COLEV GORGI
– historian –


Dimovski – Colev, Gorgi (1929), Pub-
licist, famous historian and textbook writer,
scientist from the field of the national histo-
ry. He finished primary ad secondary educa-
tion in his native city. He graduated from the
Faculty of philosophy, department of history
in Skopje. He has passed his whole life work-
ing as a history teacher at “Josip Broz Tito”
High school- Bitola and at the Academy of
Pedagogy, teaching and instructing a large
number of generations.


Parallel with his pedagogical activity, he
worked on writing textbooks, and he did
some research and study about the past of
Bitola and its region. With his articles, he
participated on many scientific conferences,
round-tables and symposiums. He published
chronicles, scientific articles, monographs
and bibliographies. He is an author of more
than 100articles published in books of poems,
professional scientific periodicals such as:


“Bitola schools until 1918 with special at-
tention to High school to 1945” (1965), “Gor-
gi Sugarev- life and work”(1968 and1988),
“Stevan Naumov Stiv”(1977), “Bibliogra-
phies of statues and books for NOV and HP
in Bitola and its region 1944-1974”(1978),
“Memoriable monument in Bitola and its
region” (1987), “Trajan Belev-Goce” (1987),
Bibliography of the editing activity of DNU
Bitola-1960-1990”(1990), “Bitola’s Jews”;
“The attempts and the fighting of Bitola’s




69


толското граѓанство за еманципација од
патријаршис ката доминација во црковно-
учили шниот домен“, „Свештенството во
Илинден 1903 во Битолскиот револуци-
онерен округ“ и др. Едно времено публи-
кувал и документи - „Писма - доку менти
на францу ските катол ички мисионери во
Битола 1908-1939“ (1967); „Доку менти за
работата на ПО и НОО - Битола“ (1964);
„Обвинителни акти од време на оку-
пацијата“ (1975) и други. Коавтор е на
книгите: „Илинден и илинденските тради-
ции“ (1975); „Непокорени“ (1982); „Доку-
менти за оштетувањето и грабежите на
цркви и манастири во Македонија во вре-
ме на првата светска војна“ (1985) и др.
Член на ДНУ од 1963 г. За својата долго-
годишна активност добил повеќе благо-
дарници, пофалби, плакети и награди и
тоа: наградата „4-ти Ноември“ за научна
дејност, републичка награда „Свети Кли-
мент Охрид ски“ (коавтор) и во 2007 г. на-
града „4-ти Ноември“ за животно дело.


citizens for independence against the pa-
triarch’s domination in the church -educa-
tional domain”, “The priests in Ilinden 1903
at Bitola’s revolutionary region” and others.
At the same time he published documents,
letters, and documents of French mission-
ers in Bitola (1908-1939)(1967) “Documents
for the work of PO and NOO Bitola” (1964.)
“The prosecution acts from the occupation
period 1975 and others”. He is co-author
of the book “Ilinden and Ilinden traditions”
(1975), “Disobedient”(1982), “Documents
for the damage and robberies of the churches
and monasteries in Macedonia during the
First World War” (1985) and many others.
He has been a full time member of DNU
since 1963. For his long term activity he has
received many testimonials, recognitions,
certificates of honor and awards such as: the
award- 4th November for a scientific activity,
The Republic award “St Clement Ohridski”
(co-author) and in 2007 the award 4th No-
vember for life achievement.




70


Додовски, Владо (1938–1999), нови-
нар, театарски критичар и писател. Роден
1938 г. во с. Ѓавато, Битолско. Основно
образо вание и гимназија завршил во Би-
тола, а Филозофски факултет вo Скопје.
По завршувањето на студиите кра тко
време бил јазичен редактор во в. „Вечер“.
Од 1966 г. најголемиот дел од работниот
век го минал во „Битолски весник“. Две
години бил директор на Народниот те-
атар во Битола за потоа пак да се врати
во Битолски весник, на нови нарството
како негова најголема преоку пација. Се-
когаш мирен, педантен, достоинствен,
подготвен да ја дофати вистината и да ја
забележи на новинарските страници. Во
текот на повеќе од три децении В. Додов-
ски се пројавил со театар ската критика и
хроника од рабо тата на народниот театар
во Битола. Избор од неговите театарски
кри тики се објавени во книгата „Театар-
ски времеплов“ (1994, Бито ла). Автор
е на повеста за деца „Децата и војната“
(1972, Битола) и на други раскази за деца,
на романите „Долг“ (1995) и „Све доци“
(1999), постхумно. Toj има публикувано
и забележителен број на раскази за деца,
на повеќе литературни преводи, преводи
на драмски дела, прикажани на сцената
на Народниот театар - Битола. Почина
1999 г. во Битола. Добитник е на награда-
та „4-ти Ноември“ на град Битола.


ДОДОВСКИ
ВЛАДО


– новинар –


DODOVSKI
VLADO
– journalist –


Dodovski, Vlado (1938-1999), journal-
ist, theatre critics and writer. He was born on
22.03 1938 in the village of Gavato, Bitola. He
finished primary and secondary education at
the high school in Bitola and the Faculty of
Philosophy in Skopje. After the graduation
he was a language redactor in the newspaper
“Vecer” for a short time. Since 1966, he spent
a great deal of his life working for “Bitolski
vesnik”. He was a manger of the National
Theatre in Bitola for two years and then he
returned to “Bitolski vesnik” again, because
journalism was considered to be his greatest
preoccupation. He was always calm, tidy, dig-
nified, constantly devoted to finding the truth
in order to record it on his journalist pages.
In the period of more than three decades
V.Dodovski appeared regularly with his the-
atre critics and chronology about the work of
the Bitola National theatre. A selected part
of his theatre critics are published in the book
“Theatre -time travelling”(1994 Bitola). He is
the author of the children novel “The children
and the war” (1972, Bitola) and other children
stories, and the novels “Debt“(1995) and
“Witnesses” (1999) published posthumously.
He had published a considerable number of
stories for children, many literature transla-
tions, and play translations set on the stage at
the Bitola National theatre. He died on 22.03
1999 in Bitola. He received 4th November -
award of the city of BItola




71


Дорев, Панчо (1878–1938), правник,
дипломат, турколог, исто ричар, полиглот.
Роден во Битола. Гимназија завршил во
Битола, а правни студии во Цариград.
Изве сно време од животот поминал во ад-
вокатска и просветна служба. Бил раково-
дител на Информативното биро (Дежур),
адвокат, кој бил и главен раководител на
Известителната служба на Глав ниот штаб.
Во јуни 1903 г. Груев ја задожил известувач-
ката служба да комуницира со дипломат-
скиот кор и странските новинари. Така,
по добивањето на тоа овластување сите
наредби од Главниот штаб на Организа-
цијата доаѓале прво кај Дорев, а тој ис-
праќал после тоа соодветни материјали,
или враќал повратни информации. Објаву-
вал веродостојни извештаи за тешката со-
стојба на поробениот македонски народ,
за грозоморниот и морничав терор над не-
го и за суровата феудална експлоатација.
Такви написи биле објавувани во Русија,
Франција и на други места благодарение
на умешните инфор мации, дадени од Пан-
чо Дорев. По Младотурската револу ција,
од 1908-1912 г. Панчо Дорев бил избран
за народен пратеник (депу тат) во турски-
от парламент избран во Истанбул од Би-
толскиот вилает. Се обидел да формира
граѓанска партија. Веднаш по Балканските
војни емигрирал во Бугарија, каде што вр-
шел дипло матска служба. Починал 1938 г.
во Софија.


ДОРЕВ
ПАНЧО


– револуционер –


DOREV
PANCO
– revolutionary –


Dorev, Panco (1878-1938), lawyer, dip-
lomat, turkologist, historian, polyglot. He
was born in Bitola and he graduated his Law
studies in Carigrad. He spent most of his
life as a lawyer and he was also engaged in
educational service. He was a leader of the
information bureau (Dezur), a lawyer who
was a head manger of the Intelligence servic-
es of the Chief headquarter. In June 1903 he
was authorized by Dame Gruev to get into
touch with the Consuls (diplomatic repre-
sentatives) and journalists in Bitola. So, after
gaining such authorization, all orders, by the
chief headquarter of the Organization, were
firstly and directly passed to Dorev and after-
wards he was sending corresponding materi-
als or in other words, he was sending return
information. He published authentic reports
for the hardship of the Macedonian people,
for horrible and terrifying terror over it and
cruel feudal exploitation.


Such headlines were published in Russia,
France and in many other places as a result
of the skilled information given by Pance
Dorev. After Young Turkish Revolution
from 1908-1912 Pance Dorev was elected
to be Member of Parliament (depute) in the
Turkish parliament elected in Istanbul by Bi-
tola’s vilayet.He tried to organize a citizens’
party. Immediately, after the Balkan wars, he
immigrated to Bulgaria, where he performed
diplomatic service. He died 1938 in Sofia.




72


Дума, Христо (1919), д-р специјалист,
педијатар. Тој ја поста вил основата на сов-
ремената педи јатрија во Битола и дал го-
лем придонес за развојот на медици ната,
посебно на педијатријата во Македонија.


Роден е 1919 г. Основно и средно обра -
зование завршил во Битола. Меди цински
факултет во Белград. За време на студент-
ските денови aктивнo бил вклучен во
Здравствениот одбор во Битола, фор миран
во 1941 г. После заврше ната специјализација
по педија трија во Белград, отишол во Париз,
каде останал една година во болни цата „En-
fant malade“. Во 1948 г. се вработил во би-
толската болница. Во периодот од 1954 до
1956 г. бил управник на истата. Во 1956 г.
станал асистент на Медицинскиот факул-
тет во Скопје, на катедрата по педијатрија.
Напишал голем број научни и стручни тру-
дови, посебно од областа на молекуларните
и генетските проблеми. Со своите трудови
ја афирмирал медицината во Македонија
и во странство. На Клиниката за педијат-
рија во Скопје ја основал хематолошко-
цитолош ката лабораторија, ла бо раторија
за испитување на хемоглоби нот. Со тоа тој
даде огромен придонес во изучувањето на
хемоглобино патиите во Македонија. Освен
тоа, тој ја организирал и Генетската лабора-
торија на Клиниката за педијатрија, форми-
рајќи соодветни кадри за решавање на некои
генетски проблеми во детската патологија.


ДУМА
ХРИСТО
– лекар –


DUMA
HRISTO
– doctor –


Duma, Hristo (1919), dr specialist,
pediatrician. He set up the foundation of the
modern pediatrics in Bitola and greatly con-
tributed to the development of the pediatrics
in Macedonia. He was born 1919 and He
finished his primary and secondary school
in Bitola.


He graduated at The Faculty of Medicine
in Belgrade. During his student days he par-
ticipated actively at the Health Board in Bito-
la founded in 1941. Just after he had finished
his specialization in pediatrics in Belgrade, he
went to Paris where he stayed in the hospital
“Enfant malade” for a year. In 1948 he got
employed at Bitola’s hospital, and in the peri-
od from 1954 until 1956 he was a manager of
this institution. In 1956 he was appointed for
an assistant at the Faculty of Medicine Skopje
at the department of pediatrics.


He wrote large number of scientific and
professional articles, especially in the field of
molecule and genetic problems.


With his articles he affirmed and pro-
moted the medicine in Macedonia and
abroad. At The Pediatric Clinic in Skopje he
founded the hematological cytostaic, the lab-
oratory for examination of the hemoglobin.
By all that,he gave a huge contribution in
studying of the hemoglobin in Macedonia.
Beside that, he organized the Genetic labo-
ratory at the Pediatric Clinic, preparing cor-
responding staff for solving some genetic
problems from the children pathology.




73


Дунимаглоска, Весна (1976), македон-
ска спортистка. Родена 1976 г. во Битола.
Основното и средното образование го
завршила во Битола. Во1999 г. дипломи-
рала на Факултетот за ликовна уметност
во Скопје. Во 2005 г. магистрирала на Уни-
верзитетот на уметностите во Белград и се
стекнала со звањето Магистер во областа
на мултимедијалната уметност. Од 1982 до
1994 г. била член на скијачкиот клуб „Пе-
листер“, Битола. Била апсолутен шампион
на РМ во слалом и велеслалом во своите
категории. Во 1986 г. го освоила второто
место во слалом на Балканското првен-
ство во Бурса, Турција, а во 1990 г. третото
место на Националното првенство на Бу-
гарија. Во 1990 г. била државен шампион
на РМ во повеќебој, гимнастика. Во 1992 г.
учествувала на Југословенското првен ство
на Бјелашница, Босна и го освоила прво-
то место во слалом и второто место во
велеслалом. Истата година учествувала на
ЗОИ Албертвил во Југословенската алпска
скијачка репрезентација. Била двократен
спортист на годината на Битола, двокра-
тен спортист на годината од списанието
„Скок“ и била во 10-те најуспешни спор-
тисти на Македонија од СОФКА. Живее и
твори во Битола.


ДУНИМАГЛОСКА
ВЕСНА


– спортист –


DUNIMAGLOSKA
VESNA
– sportswoman –


Dunimaglovska, Vesna (1976), Macedo-
nian sportswoman. She was born 1976 in Bi-
tola She finished her primary and secondary
education in Bitola. In 1999 she graduated
from the Faculty of art in Skopje. In 2005 she
got her master’s degree at the Art University
in Belgrade, and has been honored with the
title Master of Multimedia Arts. In the pe-
riod from 1982 to 1994 she was a member
of the skiing club “Pelister” Bitola. She was
absolute winner of RM in slalom and giant-
slalom in her category. In 1986, she won the
second place of slalom at the Balkan cham-
pionship in Bursa, Turkey and in 1990 the
third place at the national championship of
Bulgaria. In 1990 she was a state gymnas-
tics champion of RM. Then, in 1992 she
participated at the Yugoslav Championship
in Bjelasnica - Bosnia and Herzegovina and
she won the first place in slalom and second
place in giant slalom.


The same year she took part in WOG
Albertville as a member of the Yugoslav
Alps Skiing Representation. She was pro-
nounced a sportswoman of the year of Bitola
twice, sportswoman of the magazine “Skok”
and she was among the 10th most successful
sportsman of Macedonia by SOFKA. She
lives and creates in Bitola.




74


Иванишевиќ, Ричард (1956–2005), есе-
ист, ликовен критичар, културолошки анто-
логичар, аналитичар, хроничар, составувач
на журнали. Роден 1956 г. во Битола. Основ-
но и средно образование завршил во својот
роден град. Дипломирал на Филозофскиот
факултет во Скопје група Историја на умет-
носта со археологија. По завршу вањето на
високото образование се вратил во градот
под Пелистер и се вработил во Друштвото
на ликовни уметници. Од 1987 г. се вработил
во Матичната и универзитетска библиотека
„Св. Климент Охридски“ - Битола. Неговиот
интерес кон бесмртните дела и личности од
македонското и светското ликовно наслед-
ство ќе го наведат да ги продлабочи него-
вите истражувања за подоцна сето тоа да го
срочи на хартија. Објавувал во сите весници
и списанија низ Македонија и пошироко -
со цел да се загатне и одгатне духот и душата
на харизмата од времињата, грамотите од
минатото и моќта на творечките беседи кои
ги има насекаде. Неговиот стил е мисло вен,
со задлабочување во најсушт ествените вред-
ности на соврше ното. Никогаш не се служел
со цитирања или споредувања на мислења и
тврдења од други авто ри, искажувајќи лич-
ни согледу вања, размисли...


Прераната смрт 2005 г. го затекна во
неговата најголема желба да го промовира
своето првороденче - книгата „Свети Кли-
мент Охридски - културен светец и описме-
нител“.


ИВАНИШЕВИЌ
РИЧАРД


– ликовен критичар –


IVANISEVIC
RICARD
– art critics –


Ivanisevik, Richard (1956-2005), essay-
ist, art critics, culture anthologist, analytical
chronologist, composer of journals. He was
born in 1956 in Bitola. He finished his pri-
mary and secondary education in his native
city. He graduated at the Faculty of Philoso-
phy in Skopje, a department of history of
art and archeology. After his graduation, he
returned to city under Pelister and got em-
ployed at the Artist Association. Since 1987
he got employed at the Local and University
library “St Clement Ohridski” –Bitola. His
interest towards the immortal works and
people from Macedonian and world art in-
heritance will make him deepen his research
and later put them in writing. He published
in all newspapers and magazines throughout
Macedonia and wider, in order to decode
the spirit and the soul of the time charisma,
the piles from the past and the power of the
creative and prolific speeches that are found
everywhere.


His style is thoughtful, which deepens
in the most crucial values of the perfectness.
He never used equations or comparisons of
other author’s thoughts and determinations
and in that way expresses his own thoughts,
opinions and uniqueness….


His early death in 2005 caught him in
his biggest desire to promote his first off-
spring –the book “Saint Clement Ohridski
-cultural saint and educator.




75


Ивановски, Методија (1929–1995), ли-
ко вен уметник и сцено граф. Спаѓа меѓу
првите професи онални театарски сцено-
графи и е основоположник на телевизис-
ката сценографија во Македонија што ги
постави темелите во оваа област.


Роден 1929 г. во Битола. Сликарство
завршил во Художестве ната школа и
Педагошката акаде мија во Скопје. Сту-
диски престој имал во Италија (1954), во
Париз (1957 и 1977), во Прага и Братисла-
ва (1970) и во Њујорк (1982). Во областа
на театарската сценографија се јавува во
почетокот на 70-те години од минатиот
век. Првата театарска претстава сценог-
рафски што ја оформил била француска-
та комедија „Женичке, што да ти зготвам
за ручек“ од Ф. Марсо (1970). Во негови-
те сцено графии тој покажуваше чувство
за користење на просторот на сцената,
во нив имаше некоја посебна свежина и
шарм, со оргинален квалитет, ликовно
чисти и лишени од сценски натурализам.


Импозантен е списокот на сцено-
графиите. Творечкиот опус на театарски
сценографии го започнал со претставата
„Женичке, што да ти зготвам за ручек“ од
Ф. Марсо (1970), следат „Ленче куманов-
че“ од В. Иљоски (1971), „Поп Киро и Поп
Спиро“ од С. Сремац, „Сите мои синови“
од А. Милер (1971), „Поглед од мостот“ А.
Милер, „Печалбари“ од А. Панов, „Убави-
ната чекори сама“ од Т. Арсовски, „Рек-


ИВАНОВСКИ
МЕТОДИЈА


– ликовен уметник –


IVANOVSKI
METODJA
– art critics –


Ivanovski, Metodija (1929-1995), artist
and script-writer. He is among the first pro-
fessional theatre script-writers, the founder
of the television scenography in Macedonia,
establishing the foundations and the roots in
this field.


He was born 1929 in Bitola. He gradu-
ated painting at Hudozesto’s school and the
Pedagogical academy in Skopje. While he
had been studying he visited Italy in 1954,
Paris in 1957 and 1977, Prague and Bratis-
lava in 1970 and New York in 1982. On the
field of the theatre scenography he appeared
at the beginning of the 70-s of the last cen-
tury.


The first theatre performance which he
scenographicaly designed was the French
comedy “Wife what should I prepare you
for lunch?” By F.Marceau (1970). In his sce-
nographies there was a special freshness and
charm with original quality, and they were
all artistically clean and deprived from stage
naturalism.


His list of scenographies is astonish-
ing. The creative opus of theatre scenog-
raphies starts with the performance “Wife
what should I prepare you for lunch?” by
F.Marceau (1970) and then follows “Lence of
Kumanovo” by V.Iljoski (1971), “Priest Kiro
and priest Spiro”by S Sremac, “All my sons”
by A.Miler (1971), “A view from the bridge”
A.Miler, “Immigrant workers” by A.Panov,
“The Beauty steps itself” by T.Arsovski,




76


вием за калуѓерката“ од Ф. Ками, „Ричард
III“ од Д. Ковачевиќ и др.


За разлика од театарската сценогра-
фија, творечкиот опус како сценограф на
телевизија брои околу 50 ТВ драми, ТВ
драмски адаптации, ТВ филмови и теле-
визиски драмски серии. Творечкиот опус
со телевизиски сценографии го започнал
со ТВ драмата „Земјаци“ (1969), следат ТВ
драмите „Крепост“ (1970), „Ружа за Евге-
ниј Андрич“ (1970), „Клепсидра“ (1974),
„Скршениот живот“ (1974), „Премиера“
(1983) и др. Од ТВ драмски серии се из-
двојуваат „Волшебното самарче“, „Наши
години“ и „На наш начин“. Мора да се
спомне и неговото учество како асистент
на сценографија во играните филмови
„Планина на гневот“, „Република во пла-
мен“, „Јад“ (1975), „Јазол“ (1984), „Маке-
донска сага“.


Како ликовен уметник член на ДЛУМ
е од 1952 г., а член на групата ВДИСТ од
1955 г. Самостојни изложби има отворе-
но во галериите низ Македонија, Белград,
Загреб, Њујорк... Учествувал на голем
број групни изложби во повеќе земји:
Хрватска, Словенија, Франција, Бугарија,
Полска, Црна Гора. За својата ликовна деј-
ност добитник е на голем број на награди
и признанија.


“Requiem for the nun” by F.Cami, “Richard
III” by D.Kovacevik and many others.


Unlike the theatre scenography works,
his creative opus as TV script writer counts
about 50 plays. TV drama adaptations,
TV films and drama serials. The creative
opus starts with the TV drama “Country-
men”1969 then follow the plays” Fortress”
1970, “A Rose for Evgenij Andric”(1970),
Klepsidra”1974, Broken life (1974), “Open-
ing performance”(1983) and the like. From
TV drama serials the most noticeable are
“The Magic pack saddle”, “Our years” and
“In our way”. It must be mentioned his
participation as an assistant script-writer
in the movies “The mountain of anger”,
“The Republic in flames”,” Sorrow” 1975,
“Knots”1984, and “Macedonian saga”.


As a painter he was a member of DLUM
since 1952 and a member of the group
VDIST since 1955. He had his independent
exhibitions in the galleries around Mac-
edonia, Belgrade, and Zagreb, New York…
He participated in a large number of group
exhibitions in many countries such as:
Croatia, Slovenia, France, Bulgaria, Poland,
and Montenegro. For his art activity he was
awarded with numerous rewards and recog-
nitions.




77


Ивановски, Тоде (1924–2005), ликовен
уметник и педагог, борец за слобода на
својот народ, кој со своето творештво
зазема значајно место во македонската
современа ликовна уметност. Роден 1924 г.
во Неготино, а од 1925 год. живеел и тво-
рел во Битола. Во НОБ се вклучил во окт.
1941 г. како ско евец во Втората македонска
бригада. Учеството во февруар скиот поход
1944 г. претставува неисцрпен извор на ин-
спирација. Првпат излагал свои творби во
с. Зборско во март 1944 г. цртежи од НОБ
за ѕидниот весник на Втората македонска
ударна бригада. Целиот свој живот тој ги
овековечувал своите соборци кои веруваа
во Револуцијата и во моќта на хума носта.
Негови цртежи се објавувани во многу
дневни листови како и на групни и само-
стојни изложби во сите градови низ РМ. Во
1962 г. објавена е неговата мапа цртежи од
НОБ „Пламенот наш“ која се наоѓа во голем
број светски културни метрополи: Ленин-
градски Ерми траж, Третјаковска галерија
(Мос ква), Национална галерија во Лондон,
Художествена академија (Софија), Конг-
ресна библиотека (Вашингтон), Варшава,
Прага, Берлин и низ поглавните градови на
поранешна СФРЈ. Ивановски за постигања-
та бил одликуван со Орден за храброст (за
време на НОБ); Медал (а после тоа и со
Орден) за заслуги за народ; Трикратен до-
битник на наградата „4-ти Ноември“ (1960,
1962 и 1965) година.


ИВАНОВСКИ
ТОДЕ


– ликовен уметник –


IVANOVSKI
TODE
– artist –


Ivanovski, Tode (1924-2005), artist and
pedagogue, freedom fighter of its people,
whose creation takes an important place in
the Macedonian modern art. He was born in
1924 in Negotino and since 1925 he lived and
worked in Bitola. He joined NOB in October
1941 as SKOJ member in the Second Mace-
donian brigade. The partcipation in February
expedition in 1944, represnted inexhaustible
source of inspiration for his work. For the
first time, he presented his works including,
drawings from NOB for the wall newspaper
of the Second Macedonian fighting brigade.,
in v. Zborski in March 1944.


During his whole life he was trying to im-
mortalize his companions, who believed in
the revolution and in the power of humanity.
His drawings are published in many daily pa-
pers and exposed in group and independent
exhibitions in all cities throughout Macedo-
nia. In 1962 his map of drawings “Our flame”
was published and it can be found in many
world-famous metropolites Leningrad’s Er-
mitraz, Tretjakovska gallery, (Moscow), The
National gallery in London, Hudozesta acad-
emy (Sofia), Congress library (Washington),
Warsaw, Prague, Berlin and throughout all
capital cities of former Yugoslavia. Ivanovski
was honoured for his achievemnts with “Or-
der of bravery” (during the NOB), Medal (and
after that Order) for people’s credits and he
was a triple recepient of 4th November - award
(1960, 1962 and 1965).




78


Илиевски, Димитар – Мурато (1953–
1989), прв македонски плани нар кој на 10
мај 1989 г. го освоил Монт Еверес. Во ПСД
„Пелистер“ се зачленил во 1968 г. Во 1972 г.
го завршил курсот за планинарски спаси-
тели. Врвовите повисоки од 3000 м за него
беа минато уште кога почна целосно да му
се посветува на алпинизмот. Меѓу првите
позначајни успеси остварени со дел од не-
говите верни придружници е освојувањето
на „Доломитите-Мармалада“ 3342 м н.в.
Во 1979 г. со своите другари Д. Илиевски
за првпат се искачи на Монт Блан, 4807м
н.в. Само една година подоцна го освои и
Метерхон - 4478м н.в., а во 1981г. повторно
се искачи на Монт Блан, Метерхон и Мон-
те-Роса - 4634 м. Во 1982 г. учествувал во
Првата македонска алпинистичка експеди-
ција „Анди-82“ при што го освоил Чупи-
кали 6400 м. и Хуасхаран јужен врв 6768 м.
и северен врв 6677 м. Во 1984 г. бил учес-
ник во Втората македонска алпинистичка
експедиција Памир-84 тогаш беа освоени
врвовите Пик Четвориок и Врвот на ко-
мунизмот каде што со својот другар Ѓорѓи
Костовски доживеале вистинска одисеја,
борејќи се да ги спасат животите на двајца
алпинисти од Австрија. На 10 мај 1989 г. го
постигнал најголемиот успех, освојувајќи
го Монт Еверест, највисокиот врв на све-
тот (8848 мнв.). Со тој подвиг Д. Илиевски
отиде во вечноста и во светот на спортски-
те легенди.


ИЛИЕВСКИ
ДИМИТАР – МУРАТО


– алпинист –


ILIEVSKI
DIMITAR – MURATO
– alpinist –


Ilievski, Dimitar - Murato (1953-1989),
first Macedonian mountaineer who reached
Mont Everest on 10 May 1989. He became
member of PSD Pelister in 1968. In 1972 he
completed the climbing course for mountain
recurers. Peaks higher than 3000m were left
behind, when he decided to dedicate himself
completely to the alpinism. Among the first
more significant successes, achieved with
some of his confident companions, is con-
quering “Dolomiti- Marmalde” 3342 asl.


In 1979 D. Ilievski together with his
friends climbed Mont Blan for the first time
on 4807 asl. A year latter, he conquered
Meterhon- 4478 asl and in 1981 he climbed
Mont Bland, then again Meterhon and
Monte Rosa 4634asl. In 1982 he participated
in the First Macedonian Alpinist expedition
“Andes 82” when he climbed “Cupikali”
6400 m and “Huasharan” South peak 6768
m and North peak 6677m. respectively. In
1984 he was participant in the Second alpi-
nist expedition “Pamir 84” when two peaks
were conquered Peak Cetvoriok and the
Peak of communism where with his friend
Gorgi Kostovski, experienced a real odyssey
drama, when trying to rescue the lives of two
alpinists from Austria. On 10th May 1989
he reached his greatest success, conquering
Mont Everest, the highest peak in the world
(8848asl) when he went into the eternity and
in the world of sport legends.




79


Јанакиевски, Томе (1938–2004), архе-
олог и научен советник. Основно и средно
образование завршил во Битола. Дипло-
мирал на Филозофскиот факултет во За-
греб на одделот за археологија во 1963 г.
Во 1975 г. се стекнал со звање магистер по
музеолошки науки. Во 1997 г. ја одбранил
докторската теза под наслов „Античките
театри и споменици со театарска темати-
ка во РМ“ и се здобил со звање доктор по
археолошки науки. Во 1964 г. се вработил
во Народниот музеј во Битола како архе-
олог, кој во 1976 г. се спои со Завод, му-
зеј и галерија Битола. Од 1968 до 1976 г.
бил директор на оваа институција. Како
истакнат стручњак по археологија рако-
водел и учествувал во многу археолошки
ископувања и истражувања и тоа: истра-
жување и реконструкција на Римскиот
театар Хераклеа, истражувања во РЕК,
Кале, во село Стрежево и Цапарско поле;
1974, 1977, 1978 и 1987 г. Од 1999 г. се вра-
ботил во Институтот за старословенска
култура во Прилеп. Во 1998 г. објавен му
е трудот „Антички театри и споменици со
театар ска тематика во Република Македо-
нија“. Во 2001 г. го издал и научниот труд
„Доцноантичка мик ростанбена целина
над театарот во Хераклеа Линкестис“како
и книгата „Убигацијата на средно вековна
Битола“ (од 7 до 14 век) издадена во
2003 година.


ЈАНАКИЕВСКИ
ТОМЕ


– археолог –


JANAKIEVSKI
TOME
– archeologist –


Janakievski, Tome (1938-2004), archae-
ologist and research adviser. He was born in
Bitola. He finished his primary and second-
ary eduaction in Bitola, and he graduated at
the Faculty of Philosophy in Zagreb at the
department of archeology in 1963. In 1975
he was honoured with the title, Master of
museum sciences. In 1997 he had his doctor-
ate in the “Antique theatres and monuments
with theatre topic in RM” and was honoured
with the titles Ph D of archaeological sci-
ences. In 1964 he got employed at the Na-
tional Museum in Bitola as an archaeologist.
In the period from 1968 to 1976 he was the
manager of that institution. As an excellent
expert of archeology he paticipated in many
archeological excavations and research such
as: the research and reconstruction of the
Roman theatre Heraclea and research in
REK, Kale, village Strezevo and Capari field;
1974, 1977, 1978, 1987 respectively. Since
December 1999 he got employed at the In-
stitute of ancient slavic culture in Prilep.
In 1998 he published his article “Antique
theatres and monuments with theatre topic
in the Republic of Macedonia” In 2001 he
published the scientific article “Late antique
micro building section above the theatre in
Heraclea Linkestis” as well as his book “Ubi-
gation of mediaeval Bitola”(from 7 do 14
century) published 2003.




80


Јосифовски, Јосиф (1927–2001), актер
кој долги години беше носител на главни-
от репертоар на Народниот театар од Би-
тола. Пре познатлив по неговата маркан-
тна фигура, со бујниот баритонски глас,
живиот и ведар темперамент и со страста
која провејуваше скоро низ сите ликови
одиграни на штиците што живот значат.


Роден 1927 г. во Велес. Во 1960 г. станал
член на колективот на Народниот театар -
Битола. Тој беше еден од водеч ките актери
на битолскиот ансам бал и долго време но-
сител на репертоарот. Со својот раскошен
и еруптивен талент одигрува повеќе на-
словни и водечки улоги. Него вата транс-
формација од лик во лик, со сериозноста
кон пристапот, со свежината и чистотата
ги постиг нувал највисоките дострели во
гра дењето на ликовите Клаудие во „Хам-
лет“ од В. Шекспир (1966 и 1989), Франц
во „Разбојници“ од Ф. Шилер (1967), Јаго
во „Отело“ од В. Шекспир (1970), Сади во
„Дундо Марое“ од М. Држиќ (1972), Еротие
во „Сомнително лице“ од Б. Нушиќ (1978),
Импера торот во „Подземна република“ од
Јордан Плевнеш (1991), „Професи оналец“
од Д. Ковачевиќ (1990), дуодрамите „Пар-
тија реми“ од Дин Ли Кобру (1986), „Виен-
ско танго“ од П. Турини (1987) и др.


Импозантни партии дал и во фил-
мовите „Пред дождот“ и „Праши на“.
До битник е на наградата „Војдан Черно-
дрински“ за животно дело.


ЈОСИФОВСКИ
ЈОСИФ


– актер –


JOSIFOVSKI
JOSIF
– actor –


Josifovski, Josif (1927-2001), an actor who
was for many years holder of the main reperto-
ry of the Bitola National Theatre, recognizable
by his noticeable figure with strong baritone
voice, lively and cheerful character, infusing
with passion all the characters he acted on
the Lure of the Footlights. He was born in 1927
in Veles. In 1960 he became part of the Bitola
National Theatre Assembly. He was one of the
leading actors of Bitola Assembly and he was
the holder of the repertory for a very long time.
With his luxurious and eruptive talent he acted
many headline and leading roles. The ability
for transformation from character to character,
together with the seriousness and purity in his
approach, he achieved the highest advance-
ments in the creation of the characters such
as: Claudie in “Hamlet” W.Shakespeare (1966
and 1989), Francine in “Outlaws” by F. Shel-
ler (1967), Jag in “Othello” by W.Shakespeare
(1970), Sadi in “Dundo Maroe” by M. Drzik
(1972), Erotie in “Suspicious person” by B.
Nusik (1978), and The emperor in “Under-
ground Republic” by Jordan Plevnes (1991).
He also acted in “the Professional” by D. Ko-
vacevik (1990), duoplays “A party of rummy”
by Din Le Cobru (1986) and “Vienna Tango”
by P.Turini (1987) and many others.


In the films “Before the rain” and “Dust”,
his acting showed an incredible and exceptional
talent and potentials. He is a recipient of Vojdan
Cernodrinski - award for life achievement.




81


Каваев, Филип (1904–1974), фолкло-
рист, собирач и проучувач на народни
песни, приказни и кратки жанрови, дол-
гогодишен среднош колски професор и
уредник на радио емисии од областа на
фолклористиката на Радио Битола и Ра-
дио Скопје. Роден 1904 г. во Струга. Ос-
новно образование завршил во Струга,
средно во Охрид и во 1924 г. завршил бо-
гословска учителска школа во Призрен.
Во времето од 1924 до 1941 г. учителству-
вал во многу села во тогашната, струшка,
дебарска и прилепска околија. Во почето-
кот на бугарската окупација (1941 г.) бил
назначен за средношкол ски професор во
Битола каде останал до крајот на својот
живот. Учителствувајќи од село в село
Ф. Каваев имал можност да се запознае
со фолклорот во разни места. Собрани-
от материјал тој грижливо го чувал до
последните години од животот кога го
депонирал во Институтот за фолклор
во Скопје, така што во проучувањето на
фолклорот на Западна Македонија е не-
одминлив. Во 1945 г. Ф. Каваев бил назна-
чен за наставник за маке донски јазик и
литература во ново отворените училишта
на мајчин јазик, во гимназијата „Никола
Карев“ во Битола. Во 1957 г. дипломирал
и на Филозофскиот факултет во Скопје.
Во 1962 г. според тогашните закони Ф.
Каваев бил пензиониран на 58 годиш-
на возраст. Покрај собирање на народни


КАВАЕВ
ФИЛИП


– фолклорист –


KAVAEV
FILIP
– folklorist –


Kavaev, Fillip (1904-1974), folklorist,
collector and researcher of folk songs, tales
and short genres, long-term high school
teacher and editor of radio programs in the
field of the folklore at Radio Bitola and Ra-
dio Skopje.


He was born in 1904 in Struga. He fin-
ished his primary school in Struga and his
secondary education in Ohrid and in 1924
he finished Theological teacher ‘s school in
Prizren. In the period from 1924 to 1941 he
was teaching in many villages at that time
Struga, Debar and Prilep region. In the be-
ginning of the Bulgarian occupation (1941)
he was appointed a high school teacher in
Bitola, where he stayed till the end of his life.
Teaching from village to village he had been
given the opportunity to be introduced to the
folklore of different districts. The material
he collected was carefully kept till the last
years of his life, and donated to The Folklore
Institute in Skopje, making him a recogniz-
able figure in the research of the Western
Macedonia folklore. In 1945 Fillip Kavaev
was appointed a teacher of Macedonian lan-
guage and literature in newly opened high
school in mother tongue “Nikola Karev” in
Bitola. In 1957 he graduated at the Faculty
of Philosophy in Skopje. According to the
existing laws Kavaev was retired at the age
of 58.


Beside collecting folk songs, he wrote
literature works as well. Ever since NOB he




82


творби, тој пишувал и литературни дела.
Уште пред НОБ тој објавувал творби -
песни и раскази во тогашните весници и
списанија. Во 1936 г. за објавениот расказ
„Прост рибар“ ја добил првата награда, а
1938 г. на анонимен конкурс добил втора
награда за учество со кратко прозно де-
ло. Во 1943 г. тој понудил драмски текст
во Битолскиот народен театар, поврзан со
револуциоерната дејност и погубувањето
на Ѓорѓи Сугарев. Објавувал написи во
сп. „Македонски јазик“ за зборообразу-
вачките про цеси, за етимологијата на по-
себни зборови и сл. Има објавено трудо-
ви и од историски карактер („Учеството
на Битола и битолчани во Илинденското
востание според народните песни“). Од
објавените трудови посебно интересни
се тие што говорат за фолклорот на об-
ласта Гора и јазикот на гораните (ислами-
зирани Македонци). Во 1961 г. ја објавил
збирката „Народни послови ци и гатанки
од Струга и Струшко“, 4450 пословици и
567 гатанки. Во 1969 г. ја објавил книга-
та „Битола, бабам Битола“ со 204 испеани
песни за Битола, додека во 1972 г. излегла
од печат и третата негова збирка „Смиле-
во славно во оган гори“. Починал 1974 г.
во Битола. Во 1961 г. бил награден со на-
градата „4-ти Ноем ври“. Истата година
бил одликуван и со Орденот за труд со
сребрен венец.


had been publishing a great variety of po-
ems and stories in the existing newspapers
and magazines. In 1936, he got first prize for
the published story “Simpleminded fisher-
man” and in 1938 he took part in an anony-
mous contest where he won second prize
for participating with short prose work. In
1943 he offered play text to Bitola National
theatre regarding the revolutionary activity
and the execution of Gorgi Sugarev. He pub-
lished headlines in the magazine “Makedon-
ski jazik” for word formation processes, the
etymology of special words and etc. He pub-
lished articles of historical character (“Par-
ticipation of Bitola and its citizens in Ilinden
rebellion according to the folk songs”).
From his published articles in the field of the
folklore are especially interesting those con-
cerning the region of Gora and the language
of Gorans (Islamized Macedonians). In 1961
he published “Bitola babam Bitola” a book
comprising 204 songs, sang for Bitola and in
1972 his third collection “Famous Smilevo
burns in flames”. He died in Bitola in 1974.
In 1961 he was honored with 4th November
-award and received the Order of labor with
silver wreath.




83


Калаузи, Јован (1919–1989), прима-
риус, д-р специјалист, интер нист карди-
олог, еден од основопо ложниците на ин-
тензивна нега и терапија при кардијални
кризи во Р. Македонија. Се одликувал со
голе ма стручност и хуманост.


Роден 1919 г. во Битола, каде го завр-
шил основното и средното образование.
Во 1949 г. дипломи рал на Медицинскиот
факултет во Белград. Во 1950 г. во Бито-
ла ја започнал специјализацијата по ин-
терна медицина, а ја завршил 1954 г. во
Белград. За време на специјализацијата во
Белград во исто време, т.е. во 1950 г. бил и
на студиски престој во Институт за хема-
тологија и трансфузиоло гија. Во тој пери-
од инте нзивно се бавел со клиничка хема-
тологија, ја изучувал ревматичната треска
и хроничниот ревматизам во Битола и
Битолско. Во контекс на тие истражувања
публикувал повеќе стручни трудови од
тие области. Во 1951 г. во Битола ја фор-
мирал првата Станица за трансфузија на
крв во внатрешноста на Македо нија. Во
1959 г. специјализирал кардиологија во
Париз. Неговите усовршувања во областа
на електро и фонокардиографијата, како
и во дијагностиката и терапијата на коро-
нарната болест ги публикувал во повеќе
негови трудови.


Од 1963 до 1978 г. ја обавувал функ-
цијата началник на Интерното одделение
и Службата за внатре шни заболувања.


КАЛАУЗИ
ЈОВАН


– лекар –


KALAUZI
JOVAN
– doctor –


Kalauzi, Jovan (1919-1989), chief of
staff, dr specialist internist, cardiologist, one
of the founders of the Intensive care and
treatment at cordial crises in RM. He was
famous for possessing great skills and sense
of humanity. He was born in Bitola in 1919
where he finished his primary and secondary
school. In 1949 he graduated at the Faculty
of Medicine in Belgrade. In 1950 in Bitola,
he started his specialization in Internal med-
icine and he finished it in 1954 in Belgrade.


During his specialization in Belgrade in
1950, he had frequent visits to the Institute
of Hematology and Transfusion for the sake
of his studies. At that period he was deal-
ing intensively with the clinical hematology,
studied rheumatic fever and chronicle rheu-
matism in Bitola and its surrounding.


Related to this research, he published
more professional articles of these areas. In
1951 he established the First Transfusion
Station in the inside of Macedonia. In 1959
he specialized in cardiology in Paris. His im-
provements and achievements in the filed of
electro and phonocardiography as well as in
the diagnosis and therapy of the coronal dis-
ease were published in many articles.


In the period from 1963 until 1978 he
was occupying the function of Superintend-
ent of internal diseases ward. Dr Kalauzi was
a great enthusiast and his pioneer attempts
gave obvious results in the reduction of the
percentage of mortality of acute heart at-




84


Д-р Калаузи бил голем ентузијаст и не-
говите пио нерски зафати и интервенции
дале видни резултати во намалувањето
на процентот на смртноста при акутен
инфаркт на миокардот АИМ. Од 1978 г.
до неговото пен зионирање во 1984 г. бил
виш здравствен советник во Медицин-
скиот центар. Истовремено обаву вал и
бројни стручни и општест вено-политич-
ки функции: два пати бил претседател на
Лекарскиот актив во Битола, потпретседа-
тел на Интернистичката и Кардиолошка-
та секција на МЛД – Скопје, претсе дател
на Советот за народно здравје на Општи-
на Битола, претседател на комисијата за
трансфузија на крв при Околискиот од-
бор на Црвениот крст во Битола, член на
Управниот одбор на ДНУ – Битола, главен
и одговорен уредник на весникот на Ме-
дицинскиот центар „Трифун Панов ски“
- Битола, „Здравствена трибина“ и др.


Бил редовен член на Југословен ското
кардиолошко друштво. Добитник е на го-
лем број дипломи и благодарници од раз-
ни органи зации и асоцијации. Од 1966 г.
како резултат на неговата стручност и ху-
маност, големиот број трудови е носител
на звањето примариус. Во 1967 г. ја добил
„4-то Ноемвриската награда“ на градот
Битола. Починал во 1989 г. во Битола, но
останал вечно во сеќавањата на неговите
колеги и многубројните благодарни па-
циенти.


tacks at myocardium AIM. Since 1978 un-
til his retirement in 1984, he was a health
counselor at the Medical center At the same
time he executed many professional social,
political functions: president of Doctor’s
association of Bitola, twice, Vice president
of the Internal and Cardiological section at
MLD Skopje, president of National Health
Counsel of the municipality Bitola, presi-
dent of the Transfusion committee at the
Regional board of the Red Cross in Bitola,
member of the Management Board at DNU
Bitola, editor in chief of the newspaper of
the Medical Center “Trifun Panovski” Bitola
called Health Tribune. He was a full time
member of the Yugoslav Cardiological as-
sociation. He is a recipient of large number
of diplomas and testimonials of different or-
ganizations and associations. Since 1966, as
a result of his professionalism and human-
ity, and the large number of articles, he was
honoured with the title primarius. In 1967
he won 4th November award of the city of
Bitola. He died 1989, but remained in the
memories of his colleagues and numerous
grateful patients.




85


Камхи, Рафаел М. (1870–1970), поз-
нат под псевдонимот војводата Скен-
дербег, претставува значајна личност во
македонското нацио нално револуцио-
нерно движење, во кое оставил траги со
активното учество и во организирањето
и во борбените дејства на македонскиот
народ, донатор за отворање учили шта и
снабдување со оружје на ТМОРО, пома-
гал во сиропати лиштатата на сиромаш-
ни битолски незгрижени деца, познат
интелек туалец. Тој бил македонски Евре-
ин од Битола, виден деец на ВМРО, учес-
ник на Основачкиот конгрес на ТМОРО
во 1896 г., учесник во Солун и во прего-
ворите за откуп на грабнатата мисионер-
ка Мис Стон, учесник во Илинден ското
воста ние, во изработка на таен магацин со
оружје во Битола за потребите на ВМРО
(1894), одговорен за финансиите на Ор-
ганизацијата. Роден во Битола 1870 г. во
битолско еврејско семеј с тво. Се школувал
во Еврејското училиште. ЦК на ТМОРО
бил сместен во Солун во куќата на Рафа-
ел Камхи. Во 1896 г. Р. Камхи учествувал
на Првиот конгрес на ТМОРО во Солун,
бил нејзин специјален курир и врска меѓу
ЦК на Организацијата. Од турската власт
бил откриен, гонет и затво рен, но со пот-
куп бил ослободен и слободно се дви жел
во Битолско, Ресенско, Костурско и др.
места. Во време на Илинденското воста-
ние тој активно учествувал, наоѓајќи се во


КАМХИ
РАФАЕЛ


– револуционер –


KAMHI
RAPHAEL
– revolutionary –


Kamhi, Raphael M. (1870-1970), known
under his nickname, the voivode Skender
beg, represents an important personality in
the Macedonian revolutionary movement in
which he left traces with his active participa-
tion in the organization and in the fighting
actions of Macedonian people, donator for
opening schools and supplier of TMORO
with weapons. He was a well-known intellec-
tual who assisted the orphanage of Bitola’s
parentless children. He was a Macedonian
Jew from Bitola, and a well-known activ-
ist of VMRO, who took part in TMORO
Foundation congress in 1896. R.Kamhi was
a participant in Solun and in the ransom
negotiation for the kidnapped Miss Stone,
aa well as a participant in the Ilinden rebel-
lion, engaged in building a secret weapon
storehouse (together with Dame Gruev) in
Bitola for the needs of VMRO (1894), and a
person who was responsible for the finances
of the organization. He was born in Bitola
in a Jewish family and was educated in a
Jewish school. CK of TMORO was situated
in Solun in the house of Raphael Kamhi. In
1896 R.Kamhi took part in the first congress
of TMORO in Solun as a special courier and
connection between CK and the organiza-
tion. He was discovered and prosecuted by
the Turkish authorities and even impris-
oned, but with the help of bribe he was liber-
ated and able to move freely in Bitola, Resen,
Kostur and other places. In the period of the




86


првите борбени редови. По востанието тој
отишол во Бугарија и се сретнал со видни
личности, меѓу кои и со принцот Фер-
динанд на кого му забележал поради ме-
шање на Бугарија во македон ското ослобо-
дување. Учествувал на Рилскиот конгрес
на ВМРО (1905) каде се спротивставил на
А. Протогеров и Т. Александров. За вре-
ме на Балканските војни и Првата светска
војна Камхи бил на страната на народот
и органи зацијата. И во време на српското
ропство тој се залагал за ослободување на
Македонија. Започнала Втората светска
војна и дошла бугарската окупација. Во
1943 г. Камхи бил затворен, а подоцна ос-
лободен и преселен од Битола во Софија.
Во 1950 г. заминал во Израел, каде оста-
нува до крајот на животот во Тел Авив,
доживувајќи ја и својата 100-та година од
животот. Починал во 1970 г. Своите спо-
мени од богатиот револуционерен живот,
неговата дружба и организираност заедно
со Даме Груев, Гоце, Делчев, Ѓорче Петров
и др. и неговите ракописи биле доставени
во ИНИ-Скопје. За него била важна де-
визата: „Слободата мора да биде дело на
целиот поробен народ“. Напишал книга
Спомени, изворни кажу вања и документи
(објавени во Софија во 2000 г.).


Ilinden rebellion he actively participated in
the first lines. After the rebellion he went to
Bulgaria, where he met important people
such as: the prince Ferdinand whom he ex-
pressed his disappointment about Bulgarian
interference in the Macedonian liberation.
He participated at Rila’s congress of VMRO
(1905) where he opposed A.Protogerov and
T.Aleksandrov points of view. During the
Balkan wars and the First World War Kamhi
was on the side of the people and the organi-
zation. Even in the period of Serbian occu-
pation he was fighting for Macedonian lib-
eration. Then the Second World started. The
Bulgarian occupation came. In 1943 Kamhi
was imprisoned, but thanks to Bulgaria he
was liberated and he moved from Bitola to
Sofia. In 1950 he went to Israel where he
stayed till the end of his life in Tel Aviv. He
died in 1970 at the age of 100. His memo-
ries regarding his rich revolutionary life and
his companionship with Dame Gruev, Goce
Delcev, Gorce Petrov and others,as well as
his manuscripts were sent to INI Skopje. He
found the motto “the liberty must be the act
of the all conquered people” an important
power that should inspire people to action.
He wrote a book “Memories”, source oral
sayings and documents (published in Sofia
in 2000). He was a confident friend of Del-
cev which fact can be supported by Goce’s
present in Bitola and his spending a night in
his house (November 1901).




87


Канински, Никола– Коле (1914–1944),
маркантна фигура во револуционерната
историја на македонскиот народ. По про-
фесија - правник. Своето средно школско
образование го завршил во Битол ската
гимназија. Во октомври 1933 г. заминал
на студии на Правниот факултет во Белг-
рад. Токму таму Канински стекнал созна-
нија за марксистичкото учење, за Фран-
цуската револуција и Париската комуна.
Истовремено интензивно се интересирал
за исто ријата на македонскиот народ и
македонскиот јазик и во него се разбу-
дило длабоко национално чувство. Член
на КПЈ станал во 1936 г. По дипломи-
рањето во 1938 г. се вратил во Битола и
почнал да се истакнува како организатор
и раководител на НОД. Поради сво јата
револуционерна дејност некол купати бил
затворан од бугарската полиција. На 6. IX
1942 г. се прик лучил кон партизански-
те единици. Тој го организирал и станал
командант на Битолскиот партизан ски
одред „Гоце Делчев“. Бил именуван за по-
литички комесар на Првата македонска
бригада на НОВ на Македонија, избран
бил за делегат на Второто заседание на
АВНОЈ како и на АСНОМ. Загинал како
политички комесар во Првата Македон-
ско - Косовска бригада, при експлозија на
мина на 22. јули 1944 година во село Бру-
нец, кај Караорман.


КАНИНСКИ
НИКОЛА – КОЛЕ
– револуционер –


KANINSKI
NIKOLA – KOLE
– revolutionary –


Kaninski, Nikola–Kole (1914-1944),
distinguished figure in the revolutionary
history of Macedonian people. He was a
lawyer. He finished high school in Bitola. In
October 1933 he went to The Law faculty in
Belgrade. At that time, Belgrade University
represented an important stepping stone
in the progressive democratic movement
of the working class and the intelligence.
There Kaninski got informed about the
Marx teaching, about the French revolu-
tion and Paris commune. At the same time
he got intensively interested in the history
of Macedonian people and language, which
interest stirred up deep national feelings in-
side him. He was a member of KPJ in 1936.
After his graduation in 1938 he returned
to Bitola where he was soon recognized as
a leader and organizer of NOB. As a result
of his revolutionary activity he was impris-
oned several times by the Bulgarian police.
On 6.09. 1942 he joined the partisans units.
He organized and became commandant of
Bitola partisans unit” Goce Delcev”. He was
appointed political commissar of the First
Macedonian Brigade of NOV of Macedo-
nia, and he was elected to be a delegate of
the Second Assembly of AVNOJ as well as
ASNOM. He died as a political commissar
of the First Macedonian Kosovo Brigade in
a mine explosion of on 22 July 1944 in the
village of Brunec on Karaorman.




88


Караманди, Eлпида – Нада (1920–
1942), македонска револу ционерка, наро-
ден херој. Во Битола Елпида ги поми нала
детските години во голема сиромаштија.
Есента 1939 г. зами нала на студии во
Бел град. За време на студиите таа се
при клу чила кон напредната младина
на Белград скиот универзитет и станала
член на СКОЈ како деветнаесетгодишна
девојка. По окупацијата, под непос редно
раководство на Стив Наумов, станала
една од најистакнатите организатори на
НОБ во Битола, особено меѓу жените и
младината. Во 1941 г. таа станала член на
КПЈ. Оттогаш уште позасилено ја ширела
идејата за бескомпромисна борба против
окупаторот. Поради својата активност
била уапсена од бугарската полиција, но
и покрај ѕверските мачења на кои била
подложена, окупаторските полица јци не
извлекле ништо од неа. Била ослободена
во недостиг на докази. По излегувањето
од затвор Елпида се префрлила во илега-
ла. Пролетта, во април 1942 г. била меѓу
првите борци на штотуку формираниот
Партизански одред „Пелистер“. На 3. V
1942 г. во борбата на опко лениот одред
над селото Лавци, битолско, таа била
тешко ранета, заробена и по долго мачење
стре лана. За народен херој е прогласена
на 6. октомври 1951 година.


КАРАМАНДИ
ЕЛПИДА – НАДА
– народен херој –


KARAMANDI
ELPIDA – NADA
– national hero –


Karamandi, Elpida Nada (1920-1942),
Macedonian revolutionary, national hero.
She was born in a poor family and thus
from a very young age, she was living on a
shoe-string, experiencing bitterly the hard-
ship of the poverty. In the autumn 1939 she
went to study to Belgrade. During the stud-
ies she joined the progressive youth at Bel-
grade University and as a nineteen year-old
girl she became a member of SKOJ. After the
occupation, under direct leadership of Stiv
Naumov, she became one of the most fa-
mous organizers of NOB in Bitola, especially
among the women and the youth. In 1941
she became a member of KPJ. Since then,
she had been spreading the idea for uncom-
promising fighting against the occupation.


As a result of her activity, she was ar-
rested by the Bulgarian police and although
she was exposed to monstrous tortures by
the occupation police forces, she did not re-
veal anything.


She was liberated because of lack of evi-
dences. After Elpida was being set free she
went into the underground. In the spring in
April 1942 she was among the first fighters of
the newly established partisan unit “Pelsiter”.
On 3.05. 1942 in the fight of the surrounded
unit in a place just above the village of Lavci -
Bitola, she was badly wounded, captured and
after long tortures she was shot. She was pro-
nounced a national hero on 6 October 1951.




89


Каранѓелевски, Васко (1921–1977), ма-
кедонски воин, генерал–полко вник, на ро-
ден херој. Потекнува од битолското село
Брусник, каде многу рано активно се вк-
лучил и станал член на СКОЈ. Со форми-
рањето на првиот Парти зански одред во
брусничкиот реги он, во 1942 г. Каранге-
левски веднаш се вклучил во него. Одре дот
најпрво изве дувал помали диверзантски ак-
ции, снабдувајќи се на тој начин со оружје и
муниција. Истакнувајќи се со своите актив-
ности Карангелевски станал коман дир на
чета. Зимата 1943 г. со баталјонот „Стив
Наумов“ учест вувал во акциите од Егејска
Маке донија до Козјак. Во февруари 1944 г.
се формирала Третата ударна бригада. Во
неа тој бил командант на баталјон. Со завр-
шувањето на пролетната офанзива значи-
телно се зголе мила слободната територија
во Македоније. Од Третата ударна бригада
се одделил еден баталјон кој заминал во Ис-
точна Маке донија. Наскоро на тој терен се
формирала Четвртата бригада, а В. Каранге-
левски станал заменик ко мандант. Подоцна
истата должност ја вршел и во Петтата и во
Седмата МНО бригада. Ослободувањето
на Македонија го затекнало на дол жноста
командант на Четириесет и деветтата ма-
кедонска дивизија. По ослободувањето вр-
шел одговорни должности во ЈНА. Се до
неговата трагична смрт во 1977 г. тој бил
командант на Скопската воена област со
чин генерал-полковник.


КАРАНЃЕЛЕВСКИ
ВАСКО


– народен херој –


KARANGELEVSKI
VASKO
– national hero –


Karangelevski, Vasko (1921-1977), Mace-
donian soldier, participant of NOB, general
colonel, national hero. He was from Bitola’s
village, Brusnik where he soon became a
member of SKOJ. When the partizans unit
at the Brusnik region in 1942 was estab-
lished, Karangelvski immeditaley joined it.
At first the unit perfomed diversant actions,
supplying itself with weapons and muni-
tion. By showing outstanding courage in
his activities, Karangelevski soon became
a commandant of the unit. In the winter
1943 together with his battalion „Stiv Nau-
mov” he participated in the actions spanning
from the Aeagen Macedonia to Kozjak. In
February 1944 the Third Fighting Brigade
was formed. There he was the commandnt
of a battalion. By the end of the spring of-
fensive, the liberated territory was greatly
expanding in Macedonia. One battalion was
separated from the Third Fighting Brigade,
and set out to Easten Macedonia. Soon on
that place the Fourth Brigade was formed
and V.Karangelevski became a deputy com-
mandant. Later he performed the same duty
at the Fifth and the Seventh MNO brigade.
At the time of the liberation he was a com-
mandant of the Fourty-nineth Macedonian
division. After the liberation, he performed
responsible duties in JNA, until his tragcial
death in 1977, when he was a commandant
of Skopje’s military area with the rank of
general colonel.




90


Караџовски, Ѓорѓи (1916–1989),
един ствен резбар од Битола чии дела
прет ставуваат величен ствени споменици
на креативниот творечки дух на авторот
- доследен на македонската уметнич-
ка тради ција. Караџовски бил роден во
Охрид 1916 год. каде завршил Школа за
уметнички дрворез. Од 1937 г. се досе-
лил во Битола и го работел иконостасот
за гробјан ската црква Св. Петар и Пав-
ле. Тоа бил почеток на натамошните кре-
ативни зафати на 11 иконостаси, црковен
мобилијар и др. предмети работени во
резба. Други негови изработени дела се:
Иконостасите во црквите: Св. Јован во
Битола (1937); Св. Константин и Елена
с. Лавци (1940); Св. Димитрија, с. Дихо-
во (1942-43); Св. Богородица, с. Чајниче
(1958-60); Св. Наум, Битола (1960); Св.
Сава во Њујорк (1962); Св. Никола, Џон-
стон, САД (1964), изработен иконостас
за црквата во Виндзор, Канада (1967-68)
и за Св. Архангел Михаил во с. Буково
(1982-84). Во 1944 г. го изработил вла-
дичкиот стол и шест др. столови за по-
повите во црквата Св. Богородица во
Битола. Други негови дела се наоѓаат во:
Като ли ч ката црква во Битола (певница
и маса за престол), црквата во Богданци
(престол), во Митровица (заветен кип на
Св. Бо городица од мермер) и во Сопоќа-
ни (певница и трон). Починал 1989 г. во
Битола.


КАРАЏОВСКИ
ЃОРЃИ


– ликовен уметник –


KARADZOVSKI
GORGI
– artist –


Karadzovski ,Gorgi (1916-1989), unique
engraver from Bitola whose acts represent
magnificant monuments of the creative
spirit of the author-loyal to the Macedonian
art tradition. Karadzovski was born in Ohrid
in 1916 where he finished Art Engrave-
ment School. In 1937 he moved to Bitola
and worked the iconostasis of “St Peter and
Paul” the cemetary church. It was the begin-
ning of a further prolific period of creating
11 iconostasis, church mobiliar and other
engraved objects. His other performed acts
are: Iconostasis at the churhces “St John”
in Bitola (1937) “St Constantin and Elena”
v.Lavci, “St Dimitrija” v.Dihovo 1942-1943,
“St Virgin Mary’s church” v.Cajnice (1958-
1960), “St Naum” Bitola (1960), “St Sava”
in New York (1962), “St Nikola”, Jonston
USA (1964), he engraved iconostasis for the
church in Windsor Canada (1967-68) and
“St Archangel Mihail” in v. Bukovo (1982-
84). In 1944 he made the bishop’s throne
and six other chairs for the priests in the
Virgin Mary’s church in Bitola. His other
works are: The Catolic church in Bitola(
choir stall and table for throne), the church
in Bogdanci (throne), in Mitrovica( Hon-
ourable marble statue of Virgin Mary) and
in Sopkani(choir stall and throne). He died
in 1989 in Bitola




91


Керим паша, Абдул (Абд Ул) (1835-
1910), дивизиски генерал, роден 1835 г.,
познат битолски валија во времето од
1895 до 1898 г. по своите прогресивни
идеи и креативности. Со доаѓањето за ва -
лија Керим паша, започнал да ги среду-
ва меѓуетничките односи. Бил европски
ориентиран и веднаш по преземањето на
должноста валија започнал со реформи,
ги сменил сите мудури, кајмаками и други
чиновници, кои се покажале со лоши од-
носи, зафаќајќи се притоа и со средување
на меѓуетничките односи во градот,
со закана дека ќе бидат строго казнети
наруши те лите. Втората акција му била
обезоружување на селската жандар мерија,
па сменување на бекчии (полјаци) и нив-
но заменување со христијански. Забранил
да се носи оружје во градот и да се врши
егзекуција на македонски револу ционери,
забранил да се врши погребување низ
градот, ами тоа да се прави надвор на
одредено место. Се грижел да воспостави
ред и мир во Битола. Во 1901 г. сесрдно
се ангажирал со материјална помош да ја
санира елементарната непогода во вилае-
тот, а најмногу во Прилеп каде биле сру-
шени 500 куќи. Пок рај другите реформи
тој се ангажирал против пљачкашките
банди кои вршеле грабежи, колежи и па-
лежи по селата. Во 1901 г. се случил по-
знатиот бунт на воените старешини за
поголема плата. Валијата се снашол и


КЕРИМ
ПАША АБДУЛ


– државник –


KERIM
PASHA ABDUL
– public figure –


Kerim pasha, Abdul (Abd Ul) (1835-
1910), division general, born 1835 famous
Bitola vali in the period from 1895 to 1898
by his progressive ideas and creations. When
he arrived for a vali, Kerim pasha began to
fix the interethnic relations. He was Europe
oriented and immediately after taking over
the duty as a vali, he began with the reforms,
he changed all mudurs and kajmakams and
other staff who behaved inappropriately, at
the same time he started to improve the
internal ethnical relationships in the city, by
threatening that those who would break the
law, would be severely punished. The second
action was disarmament of the village police
and their replacement with Christians. He
forbade wearing armament in the city and
performing execution over the Macedonian
revolutionaries, he forbade burials in the
city, and imposed burials to be done on a
special place outside the city. He took care
to establish peace and order in Bitola. In
1901 he completely engaged himself to do-
nate material aid in order to take care of the
sanitary disaster in the vilaet , and mostly in
Prilep where 500 houses were pulled down.
Besides other reforms he was against the
robbing bands, that performed robberies,
slaughterings and devastation in the villages.
In 1901 there was the famous rebellion of
the military officers asking for a higher sal-
ary. The vali managed to fix that and he sat-
isfied their requests. In 1901 he retired on




92


тоа го средил - барањата нивни ги задо-
волил. Во 1901 г. самоволно заминал во
пен зија, напуштајќи ја засекогаш Бито-
ла. Во своето владеење тој се прочул со
осовременување (европи зирање) на Би-
тола како град, организирајќи и вршејќи
комуна лни дејности, изградба на зданија,
одржување хигиена итн. Најпрво тој го
регулирал коритото на р. Драгор, дал
еден тек, од кој тешко излегувала. Исто
така го уредил и Булеварот, со засадување
високостеблени дрвја. Околу Дра горот
биле изградени дуќани - кои биле соп-
ственост на Општи ната. По негова наред-
ба во близината на градот се дренажи рало
местото и засадил високо стеблени дрвја и
го оформил познатиот парк во Битола. Го
изградил „Тумбе кафе“ како излетиште,
со засадени дрвја и поставени столици.
Наспроти „Тумбе кафе“ ја возобновил,
преу редил кафеаната и дал име „Един-
ство“. Градењето на театарот во Битола
е поврзано со управу вањето на валијата
Керим паша. Тој започнал 1897 г. а се
доизградил кон 1905 г. Заслугите на Аб-
дул Керим паша за Битола биле големи.
Покрај улици, театар и парк изградил и
други објекти. Изградил болница за бед-
ните во Битола, лудница, прибирајќи ги
во неа алипните во умот. Изградил Дом
за старци, изградена била кожарница под
градот, го изградил рибниот пазар. Во
централното градско подрачје изградил
високи зданија. Меѓу дру гите го изградил
и хотелот „Марк“ („Ориент“). Со него Би-
тола добила современ европ ски тип.


his own request, leaving Bitola for ever. Dur-
ing his ruling, he was famous for his mod-
ernization (Europeanization) of Bitola as a
city, organizing communal activities, con-
struction of buildings, maintenance of hy-
giene etc. Firstly, he regulated the riverbed
of the river Dragor and gave it a flow course
where it could not pour over easily. He also
fixed the Boulevard by planting high stalk
trees. Around Dragor there were built shops,
which were the ownership of the municipal-
ity.On his command, the area near the city
was drainaged where he planted high stalk
trees,building up the famous park in Bitola.
He built “Tumbe kafe” as a picnic area with
planted trees and set up chairs and benches.
Opposite ”Tumbe kafe” he reconstructed the
restaurant and named it “Edinstvo”. The
building of the theatre is also connected to
the time of vali Kerim pasha’s ruling. It was
started in 1897 and it was completed in 1905.
Abdul Kerim pasha credits for Bitola were
great. Beside streets, theatre, park, he built
other objects as well. He built a hospital for
the poor in Bitola, mental hospital in order
to take care of those who had mental prob-
lems. He built hospices for the old, a tannery
under the city and a fish market.


In the central area he constructed some
buildings. Among the others he built the
hotel “Mark orient” by which Bitola got its
modern European look.




93


Климент, митрополит - Никола Трај-
ков (1912-1979), прв македонски митро-
полит преспанско-битолски, прв архије-
реј во Битола по обновувањето на МПЦ и
втор македонски архијереј; потписник на
соборската Одлука од 1967 г. за обнова
на афтокефалниот статус на МПЦ. Мит-
рополитoт Климент, пред монашењето и
хиротонијата за архиереј на MПЦ се ви-
кал Никола Трајков. Роден бил на 3. VIII
1912 г. во Битола. Основно образование и
гимназија завршил во родниот град, а сту-
диите на Правниот факултет во Белград и
Софија. Тој бил познат и како исклучител-
но надарен педагог во вистинска смисла
на зборот. Во својата долгогодишна про-
светна дејност успеал на своите ученици,
од кои многумина биле на високи места
во тогашната државна админис трација,
културата и просветата, со многу љубов
да им ја доближи историјата на македон-
скиот народ бидејќи отпрво работел како
професор во гимназијата во Битола, по-
тоа како референт во Историскиот архив
во Битола и судија во Народниот суд во
Општина Битола. Зачудувал со негова-
та меморија и неговото енциклопедиско
знаење за низа најситни подробности, не
само од познатите историски настани,
туку и од историјата на одделни семејни
родослови и историското минато на од-
делни населени места во нашата земја.


КЛИМЕНТ
– митрополит –


KLIMENT
– metropolitan –


Kliment, metropolitan - Nikola Traj-
kov (1912-1979), first Macedonian metro-
politan of Prespa and Bitola, first archpriest
of Bitola after the revival of MPC and sec-
ond Macedonian archpriest: signatory of the
Convention decision from 1967 for revival
of the autocephalous status of MPC. Before
approaching the monastic’s orders and hy-
rotrony for archpriest of MPC the metropol-
itan Clement had the name Nikola Trajkov.
He was born in 1912 in Bitola. He finished
his primary and secondary education in his
native city and he studied law in Belgrade
and Sofia. He was well known as exception-
ally gifted pedagogue in the true sense of the
word. In his long-term educational activity
he managed to close the history of Mac-
edonian people to his students, who were
occupying high positions in the former state
administration, culture and the education.
Firstly, he worked as a teacher in the high
school in Bitola,then as an official at the His-
torical Archive in Bitola and a judge at the
National court in the municipality of Bitola.
He amazed the others with his memory and
encyclopedia knowledge for a range of tiny
details, not only of the significant historical
events but also with the history of certain
genealogy and the history of specific settle-
ment in our country.


He promoted himself as an activist for re-
vival of MPC He was metropolitan of Prespa




94


Митрополитот Климент бил познат
и како исклучително надарен педагог во
вистинска смисла на зборот. Се истакнал
како активист за обнова на МПЦ. Бил
прв митрополит преспанско-пелагони-
ски и прв архиереј, хиротонисан во МПЦ
по нејзиното укинување во 1767 г. Во
1958 г. бил замонашен во Св. Богороди-
ца Побожје, Скопско. Бил ракоположен
за ероѓакон и свештенојереј во Св. Мина,
Скопје. Во Битола во храмот Св. Димит-
риј е произведен за архимандрит, а на 19.
VI 1959 во Св. Мина бил хиротонисан за
архијереј од поглаварите на СПЦ и на
МПЦ Герман и Доситеј и епископот бач-
ки Никанор. Во 1959 г. во Штип заедно со
архиепископот Доситеј го хиротонису-
ваат архимандритот Наум и формираат
Свет архијерејски синод на обновената
МПЦ. По долго боледување, во 1979 г.
Климент се упокоил во Битола.


and Pelagonia and first archpriest ordained
in MPC and after its revocation in 1767. In
1958 he approached the monastic’ order at
St"Virgin Mary's Church" in Pobozje, Sko-
pje. He wanted to become an erodeacon
and priest at St Mina, Skopje. In Bitola, at
St Dmitrija he became archimandrite and on
19.06.1959 at St Mina was ordained for arch-
priest by the Heads of SPC and MPC German
and Dositej and the bishop of Backa Nikan-
or. In 1959 in Stip together with archbishop
Dositej ordained archimandrite Naum and
formed the Holly archpriest synod of the re-
vived MPC. After a long period of sickness
in 1979 Clement beatified in Bitola.




95


Колономос, Жамила (1922), видна
членка на битолската евреј ска заедни-
ца, борец, почитуван научен работник.
Родена во Битола. Се школувала во род-
ниот град и многу млада се вклучила во
револуционерните активности во градот.
Учесник во НОБ од 1941 г. Раководела две
скоевски и една женска група. Особена
била акти вна и популарна меѓу еврејската
младина во Битола. Успеала да го из-
бегне погромот на Еверите и во април
1943 г. го напуштила револу ционерното
дејстување во Битола и се приклучила
во партизанскиот одред „Гоце Делчев“.
Била заменик комесар на баталјон во
Првата македонско - косовска ударна
бри гада и функционер во АФЖ. Непо-
средно после војната активно се вклучи-
ла во државниот и опште ствениот живот
на земјата, посебно во организирањето
и дејствувањето на организациите за
деца и млади. По ослободувањето завр-
шила Фи лозофски факултет во Скопје
каде работела како доцент на Катедра-
та по романска филологија. Колоно мос
како научен работник објавила повеќе
трудови и книги. Меѓу позначајните се:
„Quelques observa tions sur les éleménts
français dans les parlers judéo-espagnols de
Bitola et Skopje“ - зборник на Филозофски
факултет Скопје, 1963 г., „Obser vations
sur les differences entre les parlers judeo-
espagnols de Bitola et Skopje“ - Мадрид


КОЛОНОМОС
ЖАМИЛА


– револуционерка –


KOLONOMOS
ZAMILA
– revolutionary –


Kolonomos, Zamila (1922), promoted
member of Bitola Jewish community, fighter
respected scientific worker. She was born in
Bitola .She was educated in her native city
and very young joined the revolutionary ac-
tivities in the city. She was a participant in
NOB in 1941 She commanded two SKOJ
groups and one female group. She was espe-
cially active among the Jewish young popu-
lation in Bitola. She managed to escape away
from the Jewish execution in April 1943. She
left the revolutionary action in Bitola and
joined the partisan unit “Goce Delcev”. She
was a deputy commissar of a battalion in the
First Macedonian Kosovo Fighting brigade
and activist of AFZ. Immediately after the
war she was an active member of the state
and the social life of the country especially
in the organization and the work of the chil-
dren and young people organizations. After
the liberation she graduated at The Faculty
of Philosophy in Skopje where as lecturer
she worked at the Department of Roman
Philology. Kolonomos as scientific worker
published articles and books. Among the
others the most important are: „Quelques
observa tions sur les éleménts français dans
les parlers judéo-espagnols de Bitola et Sko-
pje“ – Collection at the Faculty of philosophy
Skopje, 1963 „Obser vations sur les differenc-
es entre les parlers judeo-espagnols de Bitola
et Skopje“ –Madird 1965 “Proverbs and
saying Sefadr Jew’s Bosnia and Herzegovina




96


1965 г. „Посло вице и изреке Сефардских
Јевреја Босне и Херцеговине“ - Инсти-
тут „Ben Cvi“ на еврејскиот универ зитет
во Ерусалим и Јеврејски историски музеј
, Београд 1976 г. Трудот бил пишуван
на српско хрватски, еврејски и англиски
јазик со бројни фотографии од Битола.
Потоа, „Битолската еврејска заед ница и
нејзиното учество во НОВ 1941 - 1942 г.“,
„Битола и битолско во НОВ - 1941 и
1942 г.“, „Евреите во Македонија во Вто-
рата светска војна (1941-1945)“. Покрај
наве дените научни трудови, Жамила Ко-
лономос во книгите „Цветови во пламен“
има неколку литературни прилози кои се
базираат врз вистински настани од Бито-
ла под окупацијата како што се „Даби не
се врати дома“, „Чевларските работилни-
ци згаснаа“ и др. Живее во Скопје.


Institute Ben Cvi at the Jewish University in
Jerusalem. and Jewish historical museum,
Belgrade 1976. The article was written in
Serbian, Croatian, Jewish and English lan-
guage with numerous photographs of Bitola.
Then, “Bitola Jewish community and its par-
ticipation in NOV 1941-1942”, “The Jews in
Macedonia in the Second World War (1941-
1945)”. Beside the listed scientific articles
Zamila Kolonomos in her books “Flowers
in flames” has several literature enclosures
which are based on true events from Bitola
under the occupation, such as “Dabi did not
come back home” The shoe workshops ex-
tinguished” and others. She lives in Skopje.




97


Константинов, Душан Хр. (1922-2002),
етнолог, публицист, книжевник (автор
на драмски дела), интелектуалец од ви-
сок профил, полиглот, научен работник,
познат историчар во РМ и надвор од неа,
еден од основачите на Друштвото за наука
и уметност - Битола и прв секретар, човек
што објавил голем број на трудови од на-
учен, публи цистички и др. карактер. Ро-
ден бил 1922 г. во Крагујевац (Р. Србија).
Основно образо вание стекнал во родното
село, средно образование во Битола, а
Филозофски факултет во Скопје, докто-
рирал двапати - првата тема му била од
областа на етнологија (за печал барството)
и втората за револу ционерното дело на
Дамјан Груев. Покрај научна, новинарска,
книже вна и пубици стичка дејност тој се
занимавал и со преведување, а како кру-
на на неговото творештво е преводот на
Библијата на современ македонски јазик,
(1997). Поважни трудови му се: „Битола
1903“ (монографија, 1983 г.), „Дамјан Гру-
ев“ (монографски труд) и други. Негови-
от придонес е голем во расветлувањето на
организацијата и настаните во Илинден-
скиот период и голем број револуционери
и организатори од тоа време. Д. Констан-
тинов со портрет и со биографски пода-
тоци е застапен во енциклопеди јата „Луѓе
на успехот“ на Кембриџ, Англија. Почина
2002 г. во Битола.


КОНСТАНТИНОВ
ДУШАН


– историчар –


KONSTANTINOV
DUSAN
– histrorian –


Konstantinov, Dusan (1922-2002), eth-
nologist, publicist, literary worker (play writ-
er) intellectual of high profile, polyglot sci-
entific worker, well-known historian in RM
and outside it, one of the founders of the Sci-
ence and Art Association- Bitola and the first
secretary man who published large number
of scientific, journalistic and other types of
articles. He was born 1922 in Kraguevac (R.
Serbia). He finished his primary education
in his native village, his secondary educa-
tion in Bitola and the Faculty of Philosophy
in Skopje. He had received Ph D twice, one
in ethnology (for migration work) and the
other one in the revolutionary work of Dam-
jan Gruev. Beside scientific, journalist, liter-
ary and publicist activity, he also translated
texts and as a crown of his creative work is
the Bible translation in modern Macedonian
language (1997).


More important articles are: “Bitola
1903” (monograph1983), “Damjan Gruev”
(monographic article) and others. His con-
tribution is large in the enlightenment of
the Organization itself and promoting the
events from Ilinden period together with the
large number of revolutionaries and organiz-
ers. D.Konstantinov’s portrait with his bio-
graphic data is presented in the encyclopedia
“People of success” , Cambridge, England.
He died 2002 in Bitola.




98


Константинов, Јанко (1926), македон-
ски архитект, творец од општ профил. Тој
е проектант на соборниот храм „Собир на
маке донските светители“ во Битола.


Роден 1926 г. во Битола. Дипло мирал
на Архитектонскиот факул тет при Тех-
ничката висока школа во Белград во
1952 г. По дипломи рањето се вработил
во Проектан ското претпријатие за Маке-
донија „Проектант“, каде што останал да
работи до 1954 г. Истата година заминал
на едногодишна специ јализација во Ко-
пенхаген, Данска, каде што истовремено
и работел.


Од 1955 до 1964 г. работел во Сток-
холм, Шведска, во повеќе архитектонски
бироа. Во летото 1957 г. работел во Јувес-
кула, Фин ска, а од 1958 до 1964 г. во Лос
Анџелес, САД, каде што изработу вал про-
екти за трговски центри, училишта, адми-
нистративни објек ти и станбени згради.


Во 1964 г., по катастрофалниот земјот-
рес, се вратил во Скопје и се вклучил во
неговата обнова. Осо бено бил ангажиран
во изработката на планот за централно-
то градско подрачје. Од 1966 до 1991 г.
рабо тел во Институтот за студии и про-
ектирање „Бетон“ во Скопје.


Од неговото архитектонско тво рештво
позначајни реализираи проекти се: Сеиз-
молошката стани ца во Валандово (1965),
Педагош ката гимназија „Никола Карев“
во Скопје (1969), Протестанската црква


КОНСТАНТИНОВ
ЈАНКО


– архитект –


KONSTANTINOV
JANKO
– architect –


Konstantinov, Janko (1926), Macedo-
nian architect, creator of general profile. He
is constructor of the Church of “Synod of
Macedonian Saints” in Bitola.


He was born in Bitola. He graduated at
the Faculty of architecture at the Technical
College in Belgrade in 1952 After his gradu-
ation he got employed at the Macedonian
Construction Enterprise where he worked
until 1954.The same year he left on one year
specialization in Copenhagen, Denmark
where he simultaneously worked.


From 1955 to 1964 he worked in Stock-
holm, Sweden at many architecture agencies.
In the summer 1957 he worked in Juveskula,
Finland and from 1958 to 1964 in Los An-
geles, USA where he constructed shopping
centers, schools, administration objects and
settlement buildings. In 1964 after the disas-
trous earthquake he returned to Skopje and
he was included in its reconstruction. He
was especially engaged in construction of the
plan for the Central city area. From 1966 to
1991 he worked at the Institute for studies
and construction “Beton” in Skopje. From
his architectural creative work the most im-
portant realized projects are: “Seismological
plant in Valandovo”(1965), Pedagogical col-
lege “Nikola Karev” in Skopje (1969), Protes-
tant church in Skopje (1970), The Secondary
Medical school (1973) Telecommunication
center of PTT in Skopje (1974) and the ho-
tel “Aleksandar Palas” Skopje (1998). He




99


во Скопје (1970), Средното медицинско
училиште (1973), Теле комуникациониот
центар за ПТТ во Скопје (1974) и хотелот
„Алек сандар палас“ Скопје (1998). Зел
учество на 15 анонимни архитек тонски
конкурси на кои постигнал забележител-
ни резул тати. Проек тирал повеќе индиви-
дуални семеј ни куќи од кои се издвојува
вилата на Водно изградена во 1970 г.


Последната деценија на XX век ја пос-
ветил на изработка на про екти за цркви.
Посебно се издво јуваат: Црквата во Кава-
дарци (1992), Соборната православна црк-
ва во Струмица (1993), Собор ната право-
славна црква во Битола (1994) и Црквата
во Прилеп (1997).


За својот творечки придонес во доме-
нот на архитектонското проек тирање ги
добил следните награди: Борбина плакета
(1970 и 1975), „11 Октомври“ (1975), „Ан-
дреја Дамја нов“ (1997) и Големата награда
за архитектура на Сојузот на архи тектите
на Македонија за хотелот „Александар
Палас“ (1998).


participated in 15 anonymous architecture
contests, achieving remarkable results, he
constructed a lot of individual family hous-
es, among which the most remarkable is
the Villa on Vodno in 1970.The last decade
of XX century he dedicated to the construc-
tion of church projects. The church in Ka-
vadarci(1992), The Synod Orthodox Church
in Strumica (1993), The Synod Orthodox
church in Bitola (1994) and The Church in
Prilep (1997). For his creative contribution
in the domain of the architecture construc-
tion he was honored with the following
awards Certificate of honour by Borba(1970
and 1975), 11th October (1975), “Andrea
Damjanov”(1997) and the Great architec-
ture award by the Architecture Association
of Macedonia for the hotel “Aleksandar Pa-
las” (1998).




100


Костов, Владимир, (1932), современ
македонски раскажувач и драмски автор,
еден од најплодните прозаисти, кој целиот
свој опус го посвети на градот Битола.


Роден 1932 г. во Битола. Основно обра-
зование и гимназија завршил во родниот
град. Во 1951 г. се запишал на Филозофски
факу лтет на Универзитетот „Св. Кирил и
Методиј“ во Скопје. Дипломирал во 1955
г. на групата Југословенска книжевност.
Првото негово вра ботување било како
артист на Радио-драмата во Радио Скопје.
Во 1956 г. почнал да работи како про фесор
по македонски јазик во вете ринарното
училиште во Битола. Во 1964 г. бил из-
бран за про фесор на Педагошката акаде-
мија во Битола, каде работел сè до своето
пензионирање. Се занимавал со истражу-
вање и проучување од областа на јазикот,
литературата и писателската дејност. Има
објавено поголем број свои трудови од
оваа област, меѓу кои се: „Отстапување на
Битолскиот говор и неговиот стил“, „По-
етскиот јазик на К. Рацин“, „Зборникот на
Милади новци и Рациновите Бели мугри“,
„Личните заменки во Битолскиот градски
говор“ и др.


Со литературно творештво поч нал
да се занимава уште во гим назиските го-
дини. Прва обја вена книга му е романот
„Лица со маски“ (1967 г.). Занимавајќи
се со литературно творештво, претежно
пишувајќи проза, има објавено 16 рома-


КОСТОВ
ВЛАДИМИР


– писател –


KOSTOV
VLADIMIR
– writer –


Kostov, Vladimir (1932), modern Mace-
donian narrator and play writer one of the
most fertile writers who dedicated his opus
to the city of Bitola.He was born in 1932 in
Bitola.He finished his primary education
and high school in his native city. In 1951 he
enrolled at the Faculty of Philosophy at the
University “St Cyril and Methodius” in Sko-
pje. He graduated in 1955 at the group of the
Yugoslav literature. His first employment
was as an artist at Radio Play in Radio Sko-
pje In 1956 he started as a teacher of Mace-
donian language at The Veterinary School
in Bitola; in 1964 he was elected a profes-
sor at the Pegagocical College where he
worked until his retirement. He researched
and studied on the field of language, litera-
ture and writing. He published large num-
ber articles among which :”Exceptions from
Bitola’s speech and its style”, “ Collection
of Miladinovci and Racin’s White dawn”,
“The personal pronouns in Bitola’s speech”
and others . He began with his creative work
in literature in high school . His first pub-
lished book is his novel “People with masks”
(1967). He mainly wrote prose in his literary
activity so he has published 16 novels, 10
collections of novels and stories and 8 chil-
dren and teenagers books. He published 2
plays. Novels: “People with masks” (1967),
“The Wedding of Mara”(1968), “New
mind”(1970), “The teacher” (1976), “Where
are you going my son” (1980) “Masks”




101


ни, 10 збирки новели и раскази и 8 книги
за деца и млади. Објавил и 2 драми. Ро-
мани: „Лица со маски“ (1967); „Свадбата
на Мара (1968), „Нов ум“ (1970); „Учите-
лот“ (1976); „Каде си тргнал сине“ (1980);
„Маски“ (1983); „Црквичето Четирие-
сет маченици во Битола“ (1984); „Вујко“
(1984); „Клетва“ (1989); „Грешка“ (1991);
„Послед ното це ливание“ (1992); „Битол-
ски триод“ (1994); „Сениште во градот
Битола“ (1994); „Солза за Мите“ (1997);
„Битолска хроника - Оби телска траге-
дија“ (два кратки рома ни, 1998); „Тане“
(2000); „Битоли јада“ (2006); раскази: „Иг-
ра“ (1969); „Маргарит“ (1996); „Хераклејс-
ки мозаик“ (збирка од 201 раскази 2003);
новели: „Грешниот „Заха рие“ (1986),
„Чу ма“ (1989). Пишува и проза за млади.
Неговите дела амби ентално и тематски
се поврзани со настани од историјата и
совре мениот живот на Битола. Пишувал
и театарски критики, есеи и литературни
осврти како и написи по разни поводи и
искази во состав на бројни интервјуа.


В. Костов е еден од основа чите на КУД
„Илинден“ (1957) во Битола и негов дол-
гогодишен уметнички раководител. Исто
така е еден од основачите на литератур-
ното списание „Развиток“ (1963), каде
бил и долгогодишен главен и одговорен
уредник. Од 1977 г. член е ДНУ-Битола.
Во 1983 г. станал член на ДПМ. Во 1988 г.
станал и член на Асоци јацијата на независ-
ните писатели на Македонија.


Многу од неговите дела се драмати-
зирани. Така во 1977 г. во изведба на На-
родниот театар во Битола била одиграна
„Свадбата на Мара“, драматизација на не-
говиот истоимен роман. Истата претстава
со успех е одиграна и во Сараево, Сте-


(1983), “The Church Forty Martyrs in Bi-
tola” (1984), “Uncle” (1984), “Curse”(1989),
“Mistake”(1991), “The last kissing”(1992),
“Bitola’s triode”(1994), “The apparition in
the city of Bitola” (1997), “Bitola chronicle-
Family tragedy”( two short novels 1998)
“Tane” (2000) “Bitolijada”; stories: “Game”
(1969), “Margarit” (1996), “Heraclea
mosaic”(collection of 201 stories, 2003) nov-
els: “Sinful Zaharie”(1986) “Plague” (1989).
He writes teenagers prose. The atmosphere
and topics in his works are related to events
from the history and the modern life of Bi-
tola. He wrote theatre critics, essays and lit-
erature evolutions as well as headlines on
different occasions and statements from the
numerous interviews.Kostov is one of the
founders of KUD”Ilinden” in Bitola and his
long-term artistic manager He is also one of
the founders of the literary magazine “Razvi-
tok” (1963) where he was a long-term editor
in chief. Since 1977 he has been a member
of DNU, Bitola.In 1983 he became member
of DPM. In 1988 he became member of The
Association of Independent writers of Mace-
donia. Many of his works have been drama-
tized.


So, in 1977 The Assembly of the National
theatre in Bitola performed “The Wedding
of Mara” dramatization of his novel, hav-
ing the same name. The same performance
was successfully preformed in Sarajevo,
Sterija’s scene, in Novi Sad, at Dubrovnik
Summer Plays and other stages in RM and
former Yugoslavia. In 1986 the novel “Sin-
ful Zaharija” was performed at the National
Theatre in Bitola and at the Festival of small
and experimental scenes in Sarajevo directed
by Ljubisa Georgievski. In 2001, his third
book the novel “The Church Forty Mar-




102


ријното позорје во Нови Сад, на Дубров-
ничките летни игри и на други сцени во
РМ и поранешна Југославија. Во 1986 г. и
новелата „Грешниот Захарија“ е изведена
во Народниот театар - Битола и на Фести-
валот за мали и експеримен тални сцени
во Сараево, во режија на Љубиша Георги-
евски. Во 2001 г. беше драматизирана и
трета негова книга, романот „Црквичето
четири есет маченици“ во изведба на Би-
толскиот театар и на театарскиот фести-
вал „Војдан Чернодрински“.


Носител е на повеќе награди и призна-
нија меѓу кои: наградата на град Битола
„4-ти Ноември“ за живот но дело; „11 Ок-
томври“ (1984); „1 Мај“; „Ванчо Николес-
ки“ (1997); „Рациново признание“(1999).


tyrs” was performed by Bitola’s theatre and
at The Theatre Festival “Vojdan Cernodrin-
ski”. He was honoured by many awards and
recognitions among which the award of the
City of Bitola 4th November for life achieve-
ment, 11th October (1984), 1st May, “Vanco
Nikolevski” (1997), “Racin’s recognition”
(1999).




103


Костов, Кире (1949), македонски ком-
позитор, инструменталист и диригент. Ро-
ден во Битола. Средно музичко училиште
завршил во Битола. Уште во тој период
активно учествувал во културно-забавното
живеење на Битола. Натамошното школу-
вање го продолжил на Музичката акаде-
мија во Белград, а потоа и на Факултетот за
музичка уметност во Скопје. Во периодот
од 1970 до 1988 г. бил прв трубач и солист
на Танцовиот оркестар на тогашната Ра-
дио-телевизија Скопје, а од 1988 г. до денес
и негов диригент. Како единствен претстав-
ник на тогашна Југославија, учествувал во
Бигбендот на Европската радиодифузија,
кој бил составен од по еден инструмента-
лист од секоја земја од Европа. Автор е на
околу педесетина композиции во оркестар-
ска изведба од областа на џезот. Од областа
на популарната музика има околу трис-
тотини наслови како композитор - „Летај
галебе“, „Кога те нема“, „Твоите очи сине“,
„Синот божји“, „Тајно моја“, „Илузија“ и
многу други, и уште толку како аранжер
на други автори. Бил еден од основачите на
фестивалот за деца и млади „Си - до“ кој се
одржуваше во Битола од 1991 до 2000 г. Бил
уметнички директор на Интерфест Битола
за популарна музика. Добитник е на бројни
награди и признанија. Моментално е дири-
гент на Бигбендот на МРТ, а на Факултетот
за музичка уметност предава на отсекот за
камерна музика - оркестар.


КОСТОВ
КИРЕ


– композитор –


KOSTOV
KIRE
– composer –


Kostov, Kire (1949), Macedonian com-
poser, instrumentalist and conductor. He was
born in Bitola. Since that period he actively
participated in the Cultural entertainment of
Bitola. He was a member of many groups and
orchestras”Skromni”, Bigbend”, KUD “Stiv
Naumov and others. He continued his further
education at the Music Academy in Belgrade
and then at The Faculty of music in Skopje. In
the period from 1970 to 1988 he was the first
trumpet player and solist of the Dance orches-
tra of the former broadcasting Skopje and since
1988 until today its conductor. As the unique
representative of former Yugoslavia, he partic-
ipated in the “Big band of the European broad-
casting, which was formed by instrumentalists
of each country over Europe. He is author of
about fifty compositions in orchestra perfor-
mance from the field of jazz. From the field of
the popular music he has got about three hun-
dred titles as a composer” Fly my gull”, “When
you are gone”,” Your eyes my son”,” The son
of God” “Secret of mine”,” Illusion” and many
others and as much as being organizer to other
authors. He was one of the founders of the
Children and teenagers festival Si –do which
was held in Bitola from 1991-2000. He was ar-
tistic director of Interfest Bitola, the festival of
popular music. He is winner of many rewards
and recognitions. At the moment he is a con-
ductor of The “Big band” of MRT and pro-
fessor of chamber music –orchestra at the
Faculty of music department.




104


Котевски, Димитар (1926), прима-
риус, д-р специјалист офтал молог, истак-
нат активист на струч но и научно поле,
прв доктор по медицински науки во Би-
тола. Роден 1926 г. во Битола. Основно
учили ште и гимназија завршил во Бито-
ла, а Медицински факултет во Белград, во
1953 г. Во 1956 г. специјализирал офтал-
мологија во Скопје и Загреб.


Во 1956 г. го основал првото очно од-
деление во Битола - шеф на тоа одделе-
ние. Во 1962 г. го отворил првиот ортооп-
тичко–плеоптички оддел во Македонија,
тра сирајќи го патот за развој на страболо-
гијата кај нас. Од 1966 г. со формирањето
на новата болница бил именуван за ди-
ректор на Медицинскиот центар. На таа
должност останал сè до 1973 г. Во 1976 г.
станал доктор на медицин ски науки. Во
текот на 1976/78 г. бил испратен во Бен-
гази (Либија), како стручен директор во
тамош ната болница, а по враќањето бил
назначен за виш здравствен совет ник при
Медицинскиот центар во Битола (1979 г.).
Од 1986 г. до неговото пензионирање во
1987 г. бил управник на Клиниката за оч-
ни болести при Медицинскиот факул тет
во Скопје. Се истакнува со голема орга-
низациона активност.


Учествувал на многу конгреси и сим-
позиуми на офталмолозите со свои ори-
гинални трудови во Брајтон (Англија),
Лисабон, Сан Франциско (САД), Рим и


КОТЕВСКИ
ДИМИТАР


– лекар –


KOTEVSKI
DIMITAR
– doctor –


Kotevski, Dimitar (1926), primarius, dr
specialist, ophthalmologist, promoted activ-
ist on professional and scientific field, Ph D
of Medical sciences in Bitola.He was born in
Bitola.He finished his elementary and high
school in Bitola and he graduated at The Fac-
ulty of Medicine in Belgrade in 1953 .In 1956
he specialized ophthalmology in Skopje and
Zagreb. In 1956 he founded the first Optical
ward in Bitola, as chief at that ward. In 1962
he opened the first orthooptical pleoptical
ward in Macedonia tracing the development
path of the strabology in our counrty. Since
1966, with the foundation of the new hospi-
tal he was its manager. He remained on that
duty until 1973. In 1976 he became Ph D of
Medical science. During 1976/78 he was sent
to Benghazi, Libya as a professional director
in the existing hospital and after his return
he was appointed for a chief health consul-
tant at the Medical center in Bitola (1979).
Since 1986, he was manager at the Optical
Clinic at the Faculty of Medicine in Skopje.
He is remarkable with his great organiza-
tional activities.


He participated in many congresses
and symposiums of ophthalmologists with
his original articles in Brighton, England,
Lisbon, San Francisco (USA) Rome and
Singapore. There are more than 70 profes-
sional scientific articles, that are published
in the country and abroad in the field of the
ophthalmology. He was present at numer-




105


Сингапур. Од областа на офталмологијата
публикувани се повеќе од 70 стручно-на-
учни трудови во земјата и странство. Прет-
стојувал на бројни стручни усовршувања
во Париз, Лион, Виена, Франкфурт и Мос-
ква. За својата стручна, научна и органи-
зациона работа, добитник е на наградата
„4-ти Ноември“ на градот Битола, почесен
член е на Сојузот на слепите на РМ, како и
на Здружението на офталмолозите на Ју-
гославија, а трипати бил биран за претсе-
дател на ДНУ-Битола. Бил претседател на
офталмолошката секција на РМ, генера-
лен секретар на Здружението на офталмо-
лози на Југославија, генерален секретар на
организациониот одбор на 10. Кон грес на
офталмолози на поранешна Југославија,
претседател на Заедни цата на здравстве-
ните организации на Македонија, претсе-
дател на матичната комисија на Вишата
медицинска школа при Универ зитетот
„Св. Климент Охридски“ во Битола и др.
За самопрегорната работа и придонесот
кон офтал молошката наука и пракса, од-
ликуван е со Орден на трудот со сребре-
ни зраци, Орден за заслуги за народ со
сребрена ѕвезда, Орден со црвено знаме и
бројни дипломи, благодарници и др.


ous professional specializations in Paris,
Lion Vienna, Frankfurt and Moscow. For
his professional scientific and organizational
work he was honored with the award 4th No-
vember of the city of Bitola. He is honorable
member of the Blind People Association
RM as well as the Association of ophthal-
mologists of Yugoslavia and he was elected
three times for a president of DNU Bitola.
He was a president of the ophthalmologic
association of RM , Secretary general of the
Organizational board at the 10th Ophthal-
mologist Congress in Former Yugoslavia,
president of the Association of the health
organizations in Macedonia, president of the
local committee at the College of medicine,
University “St Clement Ohridski” in Bitola
etc. For his hardworking contribution in the
ophthalmologic sciences and practice he has
been honored with The Order of labour with
silver rays, Order for people’s credits with
Silver Star, order with red flag and numer-
ous diplomas and testimonials etc.




106


Кочанковски, Јован (1931), професор,
историчар, учебникар и публицист, роден
во с. Смилево-Демир Хисар, живее во Би-
тола. Дипломирал на Филозофскиот фак-
ултет во Скопје 1972 г. Во 1992 г. на исти-
от факултет магистрирал на тема „Битола
и битолско во НОБ 1941-1944“. Работел
како професор во неколку училишта во
Битола од 1953-1976 г. Беше директор на
училиште; директор на Историс киот ар-
хив во Битола (1976-1982); секретар на
Општинска самоу правна интересна заед-
ница за култура и информирање (1982-
1990); надворешен соработник на Про-
светно-педагошката служба во Битола
(1959-1961) и еден е од основачите на
ДНУ - Битола во април 1960 г., сега МНД.
Сорабо тувал во в. „Просветен работник“
и списанијата: „Просветно дело“, „Исто-
рија“, „Македонски архи вист“ и „Архив-
ски преглед“. Коавтор е на учебници по
Историја за VII одделение и тоа 15 изда-
нија на македонски, 9 на албански и 7 на
турски јазик; Историска читанка за VII
одделение, 8 изданија на македонски, 3
на албански и 2 на турски јазик; учебник
по Историја за II клас гимназија: 3 изда-
нија на македонски, 1 на албански и 1 на
турски јазик и Историска читанка за II
клас гимназија, издадени во периодот од
1961 до 1991 г. Автор и коавтор е на преку
100 библи ографски единици од областа
на историјата, наставата по историја и


КОЧАНКОВСКИ
ЈОВАН


– историчар –


KOCANKOVSKI
JOVAN
– historian –


Kocankovski, Jovan (1931), professor,
historian, textbook writer, publicist born in
v.Smilevo-Demir Hisar and now lives in Bi-
tola.He graduated at the Faculty of Philoso-
phy in Skopje in 1972.In 1992 at the same
Faculty he received his magistrate on the
topic “Bitola and its region in NOB 1941-
1944”. He worked as a professor in several
schools in Bitola in the period from 1953-
1976.He was school principal, manager of
the Historical Archive in Bitola (1976-1982),
secretary of the municipal self- management
interest community for culture and informa-
tion (1982-1990), external coordinator at the
Educational pedagogical department in Bito-
la (1959-1961) and he is one of the founders
of DNU in Bitola in April 1960 now MND.
He cooperated with the newspaper “Pros-
veten rabotnik” and the magazines “Prosvet-
no delo”, “Istorija”, “Makedonski arhivist”
and “Arhivski pregled” .He is coauthor of
the history textbooks for VII grade; 15 edi-
tions in Macedonian, 9 in Albanian and 7
in Turkish. History textbook for VII grade;
8 editions in Macedonian, 3 in Albanian, 2
in Turkish, history textbook for second class
high school; 3 editions in Macedonian 1 in
Albanian and 1 in Turkish, history textbook
for II class high school from 1961-1991. He
is author and coauthor of over 100 biblio-
graphic units in the filed of history, history
education and science of archives. He is co-
author of the chronicle “Gavato”, Bitola 1964




107


архивистиката. Коавтор е на хрониката
„Ѓавато“ Битола, 1964 г. и на моногра-
фиите: „Илинден и илинденските тради-
ции“ Битола, 1979; „Даме Груев, Скопје,
1982; „Бистрица“, Битола, 1985; „Дихо во“,
Битола, 1985; „Битола“, Бито ла, 1985 и
2004 г., „Битолско-преспанскиот парти-
зански одред Даме Груев (1942-1944)“,
Битола 1998 г. и др. Автор е на моногра-
фиите „Тодор Ангелевски-Стро гов“, Би-
тола, 1987; „Битола и битолско во НОБ
и антифашис тичка војна (1941-1945)“ во
два тома, Битола, 2007 и др. Посебен ин-
терес во јавноста предизвика неговиот
труд Странски дипло матски претстав-
ништва во Битола во зборникот „Тво-
рештвото на браќата Манаки“, Скопје,
1996 г. како и трудот Македонската исто-
риографија за последната средба на Гоце
Делчев со Даме Груев и за Даме Груев
на Смилевскиот кон грес 1903 г. Со свои
прилози учест вувал на повеќе научни
симпо зиуми, тркалезни маси, конгреси и
др. Бил член на редакции во списанијата
„Историја“ (1979 и 80), „Македонски ар-
хивист“ (1982 и 1983), списанието на ДНУ
Битола „Прилози“ и др. изданија од исто-
риски карактер во Битола. Општес твена
верификација за неговата работа се над
триесеттина призна нија меѓу кои се: Оп-
штинска награда „4-ти Ноември“ во 1968
и 1999 г.; Спомен плакета на „Просв етно
дело“ 1970 г.; Плакета на ДНУ од Битола
1970 и 2007 г.; награда „Климент Охрид-
ски“ 1976 г. и Орден на трудот со сребрен
венец.


and monographs “Ilinden and Ilinden tradi-
tions” Bitola, 1979 “Dame Gruev” Skopje,
1982 “Bistrica” Bitola 1985, “Dihovo” Bitola
1985, “Bitola” Bitola 1985 and 2004 Bitola-
Prespa Partisan unit “Dame Gruev”(1942-
1944) Bitola 1998 and others. He is author
of the monographs “Todor Angelevski Stro-
gov” Bitola 1987, “Bitola and Bitola Region
in NOB and antifascist war”(1941-1945) in
two volumes Bitola 2007 and others. Special
interest in the public caused his article “For-
eign departments in Bitola” in the collection
“Creative work of Manaki Brothers” Sko-
pje 1996 as well as the article “Macedonian
historiography for the last meeting of Goce
Delcev with Dame Gruev and Dame Gruev
at the congress at Smilevo 1903”. With
this article he participated on many scien-
tific symposiums, round tables, congresses
and etc He was a member of editorships of
the magazines “Istorija” (1979 and 1980),
“Makedonski arhivist” 1982 and 1983, the
magazine of DNU Bitola, “Prilozi” and other
editions of historical character in Bitola. So-
cial verification for his work by the society,
is his over thirty recognitions among which
there are: The municipal award 4th Novem-
ber in 1968 and 1999, Memory certificate of
honor by “Prosvetno delo” 1970, Certificate
of honor” by DNU from Bitola 1970 and
2007, the award “Clement Ohridski” 1976
and The Order of labor with silver wreath.




108


Кочовска, Фана (1927–2004), маке-
донска револуционерка, најмлад народен
херој од НОБ. Родена 1927 г. во с. Лавци
- Битолско. Многу рано се вклучила во
напредното младинско револуционерно
движење и била член на скоевската гру-
па во селото. Во летото 1942 г. активно
се вклучила во партизанските редови во
битолскиот партизански одред „ Гоце Дел-
чев“. Учествувала во сите борби на своја-
та единица во одредот, во својата чета на
баталјонот „ Стив Наумов“, а потоа и во
единиците во составот на Втората, Трета-
та, Седмата и Првата македонско - косов-
ска - бригада. На 16-годишна возраст ја
минала голготата на Февруарскот поход
и на Пролетната офанзива. Била баталјон-
ски секратар на СКОЈ и член на Главниот
одбор на антифашистичката младина на
Македонија. По ослободувањето вршела
повеќе државни и политички функции.
За својата храброст и пожртвуваност во
деновите на НОБ, прогласена е за наро-
ден херој на 29. ноември 1953 г. на 26 - го-
дишна возраст и со тоа таа е најмладиот
прогласен народен херој на Македонија.


КОЧОВСКА
ФАНА


– народен херој –


KOCOVSKA
FANA
– national hero –


Kocovska, Fana (1927-2004), Macedoni-
an revolutionary, the youngest national hero
of NOB. She was born in 1927 in v.Lavci
Bitola. She joined the progressive youth
revolutionary movement early and she was
a member of SKOJ group in the village. In
the summer 1942 she actively participated
in partisan unit “Goce Delcev”. She partici-
pated in all battles of the unit in her squad of
the battalion “Stiv Naumov” and afterwards
in the lines of the Second, Third Seventh and
the First Macedonian Kosovo brigade. At
the age of 16 she passed the golgotha of the
February expedition and the spring offen-
sive. She was battalion secretary of SKOJ and
member of the Chief Board of the antifascist
youth of Macedonia. After the liberation she
performed many state and political func-
tions .As a result of her courage and sacrific-
ing in the days of NOB she was proclaimed a
national hero on 29th November 1953 at the
age of 26 and therefore she was the youngest
proclaimed national hero of Macedonia.




109


Кочовски, Илија (1945), ликовен
уметник кој со своите уметнички експо-
зиции ја афирмира битолската ликовна
сцена низ светот. Роден 1945 г. во Бито-
ла. Дипломирал на Академија за ликовна
уметност во Белград. Член е на ДЛУМ и
на Ликовната група ,,77“. Има органи-
зирано повеќе самостојни изложби во
Битола, Тржич и Крањ (Р. Словенија),
Него тино, Велес, Скопjе, Софија. Учест-
вувал на голем број групни изложби низ
целиот свет, меѓу кои: Париз (Франција),
Лондон, Глазгов (Англија), Сток холм
(Шведска), Буенос Аирес (Аргентина),
Белград (Србија), Софија, Варна (Буга-
рија), Канагава (Јапонија), Мелбурн (Авс-
тралија), Харков (Украина), Раци борш
(Полска), Вироинвал (Белгија), Прахова
(Романија), Анкара, Истан бул (Турција).
Добит ник е на голем број награди од кои
се издвојуваат: ЛИКУМ, Годишна излож-
ба ДЛУМ 1985, Ноемвриска награда на
Уметничка галерија Битола; 1988, Ноем-
вриска награ да за извонредни резултати
во твореш твото Битола; 1991, Дипло ма на
1. Меѓународно графичко триенале Бито-
ла; 1994, Откупна награда на НУБ ,,Кли-
мент Охрид ски“ 1995, Мајска награда на
ДЛУБ; 1996, Мијачки зографи, 27. Гра-
фичка изло жба на ДЛУМ; 1998, наградата
4-Ноември на град Битола; 1999, Награда
за Ex Libris Ријека-Хрватска; 2006, Награ-
да ,,Б. Траиковски“ на ДЛУБ, Битола.


КОЧОВСКИ
ИЛИЈА


– ликовен уметник –


KOCOVSKI
ILIJA
– artist –


Kocovski, Ilija (1945), artist who with his
artistic explosions promotes Bitola art scene
through the world. He was born 1945 in Bi-
tola.He graduated at the Academy of art in
Belgrade; he is a member of DLUM and the
art group “77”. He has organized a lot of in-
dependent exhibitions in Bitola, Trzik and
Kranj (R.Slovenia, Negotino, Veles, Skopje
Kumanovo, Stip, Prilep, Negotino, Sofija (R.
Bugaria). He participated on a large number
of group exhibitions through the world among
which Paris France, London, Glasgow, Eng-
land, Stockholm, Sweden, Buenos Aries, Ar-
gentina, Belgrade (Serbia and Montenegro),
Sofia Varna (Bulgaria)Kanagva, Harkov,
(Ukraine), Racinborsh (Poland), Viroin-
val (Belgium) Prahova (Romania) Ankara
Istanbul(Turkey). He is a winner in a large
number of awards among which more distin-
guished are: 1978 The award NUB “Clement
Ohridski”, DLUM drawing 1981, 1983, LI-
KUM annual exhibition of DLUM; 1984 The
award of MSU Skopje, DLUM drawing 1984,
1985, November award by the Art gallery, Bi-
tola 1988, November award for extra ordinary
results in the creation Bitola 1991, Diploma on
the First International graphical triennial Bitola
1994, The award of NUB “Clement Ohridski”
1995, May award of DLUB 1996, Mijacki Zo-
graphs 27th Graphical exhibitions of DLUM
1998, November award of the city of Bitola
1999, The award for Ex Libris Rijeka, Croatia
2006, Award B.Trajkovski of DLUB, Bitola.




110


Креља, Зина (1925-2004), прочу ена
македонска оперска и концер тна певица
(сопран). Била една од најголемите лич-
ности на југословенските простори. Ро-
дена 1925 г. во Битола. Својот афинитет
го покажала уште во раното детство, рас-
тејќи во семејство кое профе сионално се
занимавало со музика. Соло пеење започ-
нала да учи во Белград, за да продолжи во
Загреб, во класата на проф. Милан Рајзер,
а потоа на академијата „Санта Чечилија“
во Рим, во класата на прочуениот проф.
Рикардо Страчиари. Својот деби го ос-
тварила на оперската сцена во Загреб во
1944 г. (Џилда во „Риголето“ од Џ. Вер-
ди). Во текот на својот уметнички век (до
1981 г.) реализирала повеќе од 20 главни
улоги (Џилда во Риголето, Јана во Гоце,
Констанца во Грабнувањето од сарајот,
Розина во Севилскиот бербер, Лучија во
Лучија ди Ламермур, Неда во Палјачи,
Мими во Боеми...). Осо бено впечатлива
останува нејзината креација во улогата на
Виолета Валери во Травијата што ја пеела
на 156 претстави. Критиката нај често го
истакнувала нејзиниот топол лирски со-
пран, извонредната вокална техника и не-
обичниот талент и сценски настап што на
тоновите им дава посебна автен тичност и
убавина. Наградата: „11 Октомври“ (1978)
ја има добиено за животно дело.


КРЕЉА
ЗИНА


– оперска певица –


KRELJA
ZINA
– opera singer –


Krelja, Zina (1925-2004), famous Mac-
edonian opera and concert singer (soprano)
the founder, member and primma donna of
MNT from 1947, extraordinary precious and
great artistic personality. She was born 1925
in Bitola. She showed her affinity in her early
childhood, growing up in a family which
was professionally engaged with music. She
started to study solo singing in Belgrade and
then she continued in Zagreb in the class of
the professor Milan Rajzer and finally at the
academy Sanga Cecilia in Rome in the class
of the famous Ricardo Straciari. She had
debut on the opera scene in Zagreb in 1944
(Gilda in Rigoleto by J. Verdi). Since 1948
until her retirement (1981) she was on the
opera scene at Macedonian National Theatre
in Skopje acting many roles of soprano spe-
cificity. She died in 2004 in Skopje. During
her artistic life (until 1981) she realized more
than 20 main roles (Gilda in “Rigoleto”, Jana
in Goce, Constance in “Capturing from the
Seraglio” Rozina in “Seville barber”, Lucia at
Lucia di Lamermur” Neda in “Paljaci” Mimi
in Boems). She had extremely remarkable
role of Violeta Valerie in “Traviata” which
she sang in 156 performances. The critics
mostly emphasized her warm lyric soprano,
the excellent vocal technique and unusual
talent and scene performance which gave
her tones of special authentic beauty. She
was honoured with the award 11th October
(1978) for life achievement.




111


Крстески, Александар - Кошка (1932
- 2003), историчар, публи цист, виш ар-
хивист, роден 1932 г. во Кавадарци. Ос-
новно и средно образо вание - гимназија
завршил во Битола, Филозофски факул-
тет група Историја во Скопје. Бил долго
време просветен работник - гимназиски
професор по историја, а од 1965 г. научен
советник и потоа раководител на Исто-
рискиот архив - Битола. Под негово ра-
ководство Историскиот архив подготвил
повеќе изложби од архивистиката и исто-
ријата. Објавил над дваесет и пет стручни
написи од областа на архивистиката и
историјата. За одбелжување се неговите
книги: „Творештвото на Браќата Мана-
ки“, (монографски труд, издаден во 1996
во Битола), Методија Фотев, монографија
(1900-1993) (1998, Битола). Во 1996 г. до-
битник е на наградата „4-ти Ноември“,
награда на град Битола како и повеќе
плакети, дипломи, призна нија, благодар-
ници, пофалници и сл. за својата публи-
цистичка и научна творечка дејност. По-
чина 2003 г. во Битола.


КРСТЕВСКИ
АЛЕКСАНДАР – КОШКА


– историчар –


KRSTEVSKI
ALEKSANDAR – KOSKA
– historian –


Krsteski, Aleksandar – Koska (1932-
2003), historian, publicist, chief archivist
born in 1932 in Kavadarci.He finished his
primary, and high school in Bitola and Fac-
ulty of Philosophy, History department in
Skopje. He was educational worker for a very
long time as high school professor of his-
tory and from 1965 scientific counsellor and
manager of the History archives Bitola. Un-
der his leadership History archive prepared
many exhibitions from the Science of ar-
chive and history. He published over twenty
five professional headlines from the field of
archive and history. His books “The Creative
Work of Manaki Brothers” (monograph arti-
cle edited in 1996 in Bitola) “Metodija Fotev
monograph (1900-1993)”; (1998) Bitola, are
worth mentioning. In 1996 he is winner of
the awards 4th November, the award of the
city of Bitola as well as certificate of honours,
diplomas, recognitions, testimonials etc. for
his publicist and scientific creative activity.
He died in 2003 in Bitola.




112


Ласковски, Владо (1932-2007), битол-
ски доајен во новинар ството, колумнист,
есеист, еден од основачите на „Битолски
весник“ (прв директор, главен и одговорен
уредник), дописник на бројни весници и
списанија во земјата и странство, вљубе-
ник во Битола и граѓаните, роден 1932 г.
во с. Цапа ри, Битолско. Основно обра-
зование и гимназија завршил во Битола,
а Филозофски факултет во Скопје. Во
младите години бил спортист, член на ФК
„Работник“ во Битола кој ги бранел боите
на овој тим повеќе од пет години. По завр-
шувањето на студиите кратко време бил
средношкол ски професор во Битолската
гимназија и Учител ската школа. Уште во
студентските денови В. Ласковски бил со-
работник прво во младин ските весници и
списанија, а потоа во „Нова Македонија“,
и други. За В. Ласковски „напишаното ос-
танува, кажаното се зборува и се забора-
ва“, поради што се грижеше да го стави на
хартија секој интересен настан. Во 1964 г.
се вработил во НИО „Битол ски весник“
во Битола, а потоа целосно се префрлил
за пос тојан дописник на Радио Скопје.
Од Битола и Битолскиот крај беше ре-
довен известувач на радио стани ци и во
светот известувајќи ги македон ските исе-
леници за состој бите во Македонија. В.
Ласковски преку дописите е меѓу првите
нови нари кои воспоставуваа соработка
со македонските иселеници во странство.


ЛАСКОВСКИ
ВЛАДО


– новинар –


LASKOVSKI
VLADO
– journalist –


Laskovski, Vlado (1932-2007), Bitola’s
doyen in journalism, article writer, essay
writer, one of the founders of “Bitolski ves-
nik” (first manager, editor in chief) journal-
ist of many newspapers and magazines in the
country and abroad, who is in love with Bi-
tola and its citizens. He was born in 1932 in
v.Capari, Bitola. He finished his primary and
high school in Bitola and Faculty of Philoso-
phy in Skopje. When he was young he was a
sportsman member of FC Rabotnik in Bitola
and he defended the colours of this team for
more than five years.


After his graduation for a very short pe-
riod of time he was a high school teacher at
Bitola’s high school and Teacher’s College.
Since his student days Laskovski was first
coordinator in the youth newspapers and
magazines then in “Nova Makedonija” and
others .According to Laskovski “the writ-
ten word stays, the pronounced word is said
and forgotten” and that is why he was always
careful and put everything in paper, each
interesting event. In 1964 he got employed
at NIO “Bitolski Vesnik” in Bitola and then
he completely became full time correspond-
ent of Radio Skopje. He was full time corre-
spondent from Bitola and its region at home
radio stations as well as the world’s ones, in-
forming the Macedonian immigrants about
the situation in Macedonia. V.Laskovski
with his reports is one of the first corre-
spondents who made connection with the




113


Пишуваше лесно, одме рено, разбирливо,
трудејќи се при тоа секогаш објективно и
навреме да ја информира јавноста. По-
ради тоа неговите написи и информации
го привлекуваа вниманието на широката
јавност. В. Ласковски бил меѓу првите би-
толски новинари од чие перо многу мла-
ди дописници се обучуваа и се грижеа да
бидат правилно сфатени. Никогаш не бе-
ше ангажиран новинар, нити пристрасен,
едноставно тој сакаше вистината да биде
на страниците од весниците или да доми-
нира во информацијата која имаше за цел
и да информира, да овозможи сознание
и да забави доколку беше од тој жанр. За
несебичните напори и ангажирања е по-
фалуван и наградуван со бројни награди
од општински и републички карактер.
Почина 2007 г. во Битола.


Macedonian immigrants abroad. He wrote
easily, being abstemious, clearly trying at
the same time to be objective always and
promptly to inform the public That is why
his reports and information attracted the
attention of the wider public.V.Laskovski
was among the first journalists who trained
many young journalists and took care eve-
rything to be correctly understood. He was
neither engaged journalist, by someone with
purpose, nor subjective one, he simply loved
the truth to be presented in the newspapers
pages or to be dominant in the information
which had the purpose to inform, to present
evidence. For his unselfish attempts and en-
gagements he was honored with numerous
awards of municipal and republic character.
He died in 2007 in Bitola.




114


Лиаку, Димитар (1921), прима риус,
д-р специјалист хирург, редок стручњак и
неуморен работник кој во својот работен
век извршил повеќе од 20.000 хирушки
интер венции. Тој е еден од пионерите во
областа на хирургијата во Битола и е мош-
не заслужен за развојот и модернизација-
та на хирургијата со воведување нови ме-
тоди и опера тивни техники во работата.


Роден 1921 г. во Скопје. Основ но и
средно образование завршил во родниот
град, а во 1939 г. се запишал на Медицин-
скиот факу лтет во Белград. Факултетот,
зара ди народноослободителната борба во
која и самиот активно учест вувал, го сту-
дирал со прекини. Во 1941 г. се запишал
на Медицинскиот факултет во Софија.
Од 1943 г. до крајот на 1944 г. како сту-
дент волонтирал на хирушкото одделение
на Општата болница во Скопје. Потоа
се придружил на хирушката екипа на 42
Македонска дивизија на 15 Македонски
корпус. На Сремскиот фронт останал до
крајот на војната, а по ослободу вањето
се вратил на своите започнати студии на
Медицинскиот факултет во Белград. Дип-
ломирал во мај 1949 г.


По враќањето во родниот град започ-
нал со специјализација по општа хирур-
гија. Во 1952 г. ја прекинал специјали-
зацијата. Во тие повоени години имало
голем недостиг од стручен хирушки кадар,
и затоа бил испратен во Битола да работи


ЛИАКУ
ДИМИТАР


– лекар –


LIAKU
DIMITAR
– doctor –


Liaku, Dimitar (1921), primarius, dr
specialist, surgeon rare expert and tireless
worker .In his working years he executed
more than 20.000 surgeries He is one of the
pioneers in the field of the surgery in Bitola
and he is very important for the develop-
ment and modernization of the surgery with
the introduction of new methods and opera-
tion technique in the work.


He was born in 1921 in Skopje. He fin-
ished his primary and secondary education
in his native city in 1939 and continued at
the Faculty of Medicine in Belgrade. He
studied the faculty with pauses as a result
of the national liberation fight where he ac-
tively participated. In 1941 he enrolled at the
Faculty of Medicine in Sofia. From 1943 to
the end of 1944, as a student, he volunteered
at the surgery department at the General
hospital in Skopje and then he joined the
surgery crew at the 42 Macedonian Surgery
division of 15th Macedonian corpus. At the
battle field in Srem he remained till the end
of the war and after the liberation he re-
turned to his studies in Belgrade. He gradu-
ated in May, 1949.


As soon as he returned to his native city,
he started with his specialization but he had
to stop in 1952. After the war there was large
shortage of professional surgery crew and
that is why he was sent to Bitola to work as
a surgeon. Here, he faced extremely difficult
situation.




115


како хирург. Тука се соочил со вонредна
ситуација. Заради болест на постариот
хирург до крајот на 1953 г. извршил 2.000
операции. Во 1954 г. се вратил во Скопје,
каде 1954 г. завршил со својата специјали-
зација на хиру ршката клиника. Потоа пак
бил испратен во Битола, но овојпат како
хирург-специјалист. Бил именуван за на-
чалник на хирушката служба во Битола.
Тука останал да работи до неговото пен-
зионирање во јануари 1987 г. како виш
здравст вен советник. Во текот на своето
работење постојано се усовршувал, а по-
тоа новите методи и практично ги приме-
нувал. Така во 1962 г. бил на двомесечно
усовршување по торакална хирургија во
ВМА во Белград, а во 1971 г. претстојувал
на Клиниката „Фундени“ и на Ургентна
хирургија во Букурешт. Своите искуст-
ва ги презентирал на повеќе конгреси и
симпозиуми. Како редок стручњак, голем
ентуз ијаст, човек кој бил посебно заслу-
жен за едуцирање на голем број помлади
колеги и со тоа форми рање на неопходен
специјалис тички кадар во хирушката
служба, носител е на звањето примариус
и добитник е на повеќе ордени, дипломи,
награди и признанија. Во 1964 г. ја до-
бил наградата „4-ти Ноември“. Исто така
доби тник е и на највисокото признание
на Македонското лекарско друштво „По-
велбата д-р Трифун Пановски“, наградата
„Пергамент“ како почесен член на хи-
рушките друштва на Југославија и многу
други.


Because of the disease of the senior sur-
geon at the end of 1953 he executed 2000
operations. In 1954 he returned to Skopje
to finish his specialization at the surgery
clinic. Then he was sent again to Bitola, but
this time as a surgeon specialist. He was ap-
pointed superintendent of the surgery ward
in Bitola He decided to stay and work here
until his retirement in January 1987, as chief
health counsellor. He devoted his lifetime
to his professional advancement, using the
new methods in practice. So, in 1962 he was
on two months sophistication at Thoracic
surgery on VMA in Belgrade and in 1971
he visited the clinic “Fundeni” and The Ur-
gent Surgery in Bucharest. He presented his
experiences at many congresses and sympo-
siums. As a rare expert, great enthusiast per-
son who educated a large number of younger
colleagues and formed the necessary staff in
the surgery crew, he was honored with the
title primarius and number of orders, di-
plomas, awards and recognitions. In 1964
he gained 4th November award of Bitola He
was also recipient of the highest recognition
by the Macedonian Doctor’s association,
“The Convention, Dr. Trifun Panovski”, the
award “Pergament” as an honorable mem-
ber of the Surgery Association of Yugoslavia
and many others.




116


Лозановски, Ристо (1925), академик,
македонски научник, доктор на земјо-
делски науки (агро економија), универзи-
тетски профе сор. Роден 1925 г. во Битола.
Основно училиште завршил во род ниот
град. Студирал на Земјодел ско-шумар-
скиот факултет во Земун, а по отворање-
то на Земјо делско-шумарскиот факул-
тет во Скопје ги продолжил студиите на
овој факултет. Дипломирал во 1950 г. Во
1962 г. ја одбранил доктор ската дисерта-
ција „Плевелната ве гетација по оранич-
ките пов ршини во Пелагонија и нејзино-
то земјо делско значење“. Веднаш после
дипломирањето бил задржан на тогаш-
ниот Земјоделско-шумар ски факултет во
Скопје, прво асистент, а од 1971 г. редовен
професор. За дописен член на МАНУ бил
избран на 7. X 1988, а за редовен член на
29. VI 1996 г. Академик Р. Лозановски има
разви е но голема активност во науч но-
истра жувачката работа. Раково дел со пет
по крупни научно-истражувачки проек ти
(компети циски односи меѓу плевелите и
некои нивски култури, влијание на агро-
техничките мерки и хербици дите врз био-
ценолошките промени во агроекосисте-
мите и сл.). Тема тиката што ја обработува
во својата научно-истражувачка дејност
опфа ќа научни подрачја што не се покри-
ени со други истражувачи во Македонија,
а се од значење за натамошен развој на
земјоделст вото и за добивање нови сов-


ЛОЗАНОВСКИ
РИСТО


– академик –


LOZANOVSKI
RISTO
– academician –


Lozanovski, Risto (1925), academician,
Macedonian scientist, doctor of agricultural
sciences (agro economy), university profes-
sor. He was born in Bitola. He finished his
primary and secondary school in his native
city. He studied at the Faculty of agriculture-
forestry in Skopje and continued his stud-
ies at this Faculty. He graduated in 1950. In
1962 he had received PhD “The weed veg-
etation on fertile surfaces in Pelagonija and
its agricultural importance”. Immediately,
after his graduation he was invited to work
at Former Agricultural Forestry Faculty in
Skopje, first as an assistant then in 1971,
as full-time professor. He was elected on
7.10.1988 for external member of MANU
and as full- time member on 29.06 1996.
Academician R.Lozanovski developed great
activity in the scientific research activity.
He conducted five large scientific research
projects (competitive relations between
weeds and some field cultures, the influence
of the geotechnical measures and herbicides
upon the biocenological changes at agro-eco
systems etc.) The topic that he researched
in his scientific research activity comprises
scientific area that was not covered by other
researchers in Macedonia and this research
is of huge importance for further develop-
ment of the agriculture and gaining new
modern technical technological solutions.
R.Lozanovski is among the most active sci-
entific and educational workers who trans-




117


ремени техничко-технолошки решенија.
Р. Лозановски спаѓа меѓу нај активните
научни и наставни рабо тници кои своите
научни сознанија и стручни искуства ги
пренесуваат во производната практика.
Него вата стручна дејност се мани фестира
низ повеќе форми: обја вување на струч-
ни тру дови, активно учество на стручни
совету вања, конгреси и сим позиуми, из-
работка на елаборати и програми, како и
директна сора ботка со организациите на
здру жениот труд. Автор е на повеќе од
150 научни и стручни трудови од областа
на обработката на почвата, вегета цијата,
биологијата и еколо гијата на плевелите и
примената на хемиските средства во об-
ласта на обработливите површини.


ferred his scientific and professional expe-
rience into the production practice. His
professional activity is manifested through
different forms, publishing professional ar-
ticles, active participation in professional
counselling, congresses and symposiums,
creation of elaborations and programmes as
well as direct cooperation with the organiza-
tions of joined labour. He is author of more
than 150 scientific and professional articles
from the field of the processing of the soil
vegetation, biology and ecology of weeds
and the appliance of the chemical means in
the field of fertile ground.




118


Лозанчев, Атанас (1870–1945 г.), ма-
кедонски револуционерен деец, член на
ВМРО, член на Окружниот комитет во
Битолскиот револуци онерен реон пред
Илинденското востание и член на ГШ на
Смилев скиот конгрес, учител, присуст-
вувал на Солунскиот конгрес од 1903 г.
Роден бил во Битола. Како делегат на
Битолскиот округ се залагал за кревање
на востание во престојната пролет. На
Смилев скиот конгрес (1903) исто така се
залагал за кревање востание во Македо-
нија. На овој конгрес Лозан чев бил избран
за секретар на Главниот штаб. Основно
образо вание завршил во родниот град.
После тоа се школувал во Солун ската ег-
зархиска машка гимназија заедно со Даме
Груев и со други македонски интелектуал-
ци. Од 1891-1893 г. учител ствувал во раз-
ни села во Битолско, станувајќи член на
Окружниот комитет во Битола. Оставил
спомени со кои се грижел да ја оправда
политиката што ја застапувал како рако-
водител на македонската рево луционерна
орга низација. Во нив, како учесник во
Илинденското востание, дава изворни
податоци како очевидец. Автор е на еден
провокативен мемоар „Автономна Маке-
донија“, составен кога веќе е ослободена.
Починал 1945 г. во Софија.


ЛОЗАНЧЕВ
АТАНАС


– револуционер –


LOZANCEV
ATANAS
– revolutionary –


Lozancev, Atanas (1870-1945), Mac-
edonian revolutionary leader, member of
VMRO, member of the Regional committee
of Bitola revoutionary region before Ilinden
rebellion and member of GS at Smilevo con-
gress, teacher, attendant at Solun congress in
1903. He was born in Bitola. As a delegate
of Bitola region he was persistent in starting
the rebellion in the forthcoming spring. At
Smilevo congress 1903, he also promoted the
idea about starting a rebellion in Macedonia.
At this congress Lozancev was elected a sec-
retary of the chief headquarter. He finished
his elementary education in his native city.
After that he continued his education in
Solun egzarh male high- school together
with Dame Gruev and others. In the period
from 1891-1893 he was a teacher in different
villages in the region of Bitola. Afterwards,
he was elected for a member of The Regional
Committee in Bitola .He left memoaries by
which he wanted to justify the politics that
he led as a leader of the Macedonian Revolu-
tionary Organization. In those memories, as
a participant in the Ilinden rebellion, he gave
source data as an eye witness. He was author
of a provocative memoary "Autonomous
Macedonia" written after it was liberated. He
died in Sofia in 1945.




119


Македонски, Димитар (1847–1898),
македонски револуционер и преродбе-
ник, просветен деец, учеб никар, редак-
тор на весниците С’гласие и Новини. Ро-
ден 1847 г. во Ембаре, Кајларско-Егејска
Македо нија. Се школувал во Цариград, а
потоа учителствувал во Воден, Струга и
Битола во 1870 г. Бил огорчен противник
на политиката на Бугарската егзархија
која една година пред неговото доаѓање
во Битола (1869) успеала да загоспо дари
со црковно-училиш ната опш тина, да
престане постоењето на народното учили-
ште. Д. Македон ски напишал учебници
и буквари на македонски народен јазик
и со нив ги учел децата во Битола. По-
ради силните притисоци тој ја напуштил
службата во Битола, оставајќи спомени
за солиден учител кој на народен јазик
ги описменувал своите ученици и ги учел
во духот на националните права и сло-
бода. Автор е на следниве три учебници,
пишувани на неговиот роден дијалект со
многу црковно словенизми: „Крат каја
свештенаја историја за учили штата по
Македонија“ (1867), „Скратен правосла-
вен катихизис“ и „Буквар за употребу-
вање во македонските училишта“ (1867).
Првиот учебник е пишуван во форма на
прашања и одговори. Д. Македонски,
покрај наставата, контактирал со народот
и запи шувал обичаи и обреди и објавувал
свои записи. Објавил напис „Два обичаи“


МАКЕДОНСКИ
ДИМИТАР


– учебникар –


MAKEDONSKI
DIMITAR
– text book writer –


Makedonski, Dimitar (1847-1898),
Macedonian revolutionary, reformer, edu-
cational activist, textbook writer, editor of
newspapers “S’glasie i Novini”. He was born
in Embark Kayla, Aegean Macedonia. He
was educated in Carigrad and then in 1870
he was a teacher in Voden, Struga and Bitola.
He was severe opponent to the politics of the
Bulgarian exarchy. The Bulgarian exarchy
managed to take over the church-school
municipality, a year before his arrival to Bi-
tola (1869) ,in order to stop the existence of
the national school. D.Makedonski wrote
textbooks and spelling-books in Macedoni-
an national language and he taught children
in Bitola. As a result of the strong pressure
he left his work in Bitola, leaving memories
as a good teacher, who taught his students
in their native language, in the spirit of their
national rights and freedom. He is author of
the following three textbooks in his native
dialect with many church Slavic words„Short
religious history for the schools in Macedo-
nia” (1867), „ Shorten orthodox catechism”
and “Spelling-book for Macedonian schools”
(1867).The first textbook is written in form
of questions and answers. D.Makedonski be-
side the tutorials, had contacts with people,
he registered customs and rituals and pub-
lished his records. He published headline
“Two customs” where the custom eska (for
barbarian) is explained and was presented
in one performance in Bitola. According to




120


каде е објаснет обичајот ешка (за бабари-
те), кој бил учесник (1873) во една претс-
тава во Битола. Според Д. Македонски,
да се учест вува во ешкари „тоа е пофално
нешто“ и дека во играта, по правило, не
учествуваат страшли вците...“ Во времето
кога учител ствувал во Битола веќе имало
отворено неколку училишта. Сора ботувал
во весници и давал описи за животот на
граѓаните во Битола. Немирен по дух,
непоко леблив, брз, енергичен, секогаш
подготвен вистината в лице да ја каже,
поради што Д. Македонски бил убиен во
атентат во Цариград. Д. Македон ски, во
одговорот на П.Р. Славејков, меѓу друго-
то пишува: „Македонците не се изгубиле
од лицето на земјата, како што си доз-
волуваат некои да велат, зашто доколку
што знаеме ние, тие не згрешиле, па да
зине земјата и да ги голтне“.


D.Makedonski to participate in “eskari” it
is something that has to be praised and ac-
cording to the rule, in the game “ there is no
place for frightened people”. In the period
when he taught in Bitola there were several
schools. He cooperated with the newspapers
and gave descriptions for the life of Bitola’s
citizens. His irreconcilable spirit, persist-
ent, fast and energetic was always ready to
throw the truth in face. D.Makedonski was
assassinated in Carigrad. In his answer to
P.R.Slavejkov beside the other things he said:
“Macedonians were not lost from the face of
the Earth as someone pleased to say, because
as far as we know, they did not make any
mistake, for the earth to swallow them.”




121


Македонски, Кирил (1925–1984), вис-
тинското презиме Ванге лов, македонски
композитор, еден од поистакнатите прет-
ставници на втората генерација македон-
ски композитори. По наговор на татко
му, а заради својот музички талент, на 11
години почнал да учи да свири виолина.
По завршувањето на основното и средно
училиште, во 1947 г. се запишал на музич-
ка академија во Загреб во класата на Крс-
то Одак, потоа во Сараево во класата на
Иво Бркановиќ. Магист рирал од областа
на композицијата во Љубљана кај ком-
позиторот Луцијан Шкерјани. Во 1970 г.
шест месеци престојувал во Варшава како
стипендист на полската влада, а во 1974 г.
го завршил Меѓуна родниот курс за совре-
мена музика во Дармштат. Паралелно со
компо нирањето се занимавал со педаго-
шка дејност, а особено акцент во пос-
ледните години од животот им дава на
истражувањата од областа на музичката
психологија, покон кретно - музикотера-
пијата. Голем дел од неговите сознанија
во вид на реферати се претставени, прете-
жно пред странската јавност за што има
добиено меѓународни приз нанија. Автор
е на првата маке донска опера „Гоце“ (во
четири дејствија, 1954) со големо исто-
риско значење за македонската музика
и претставува крупен исче кор во освоју-
вањето на најголемите музички форми од
страна на нашите автори. Таа, и покрај сè


МАКЕДОНСКИ
КИРИЛ


– композитор –


MAKEDONSKI
KIRIL
– musician/composer –


Makedonski, Kiril (1925–1984), his real
surname Vangleov , Macedonian composer,
one of the most remarkable representatives
of the second generation of Macedonian
composers. Persuaded by his father and as
a result of his musical talent, he started to
study a violin at the age of 11.After finish-
ing his elementary and secondary education
in 1947, he enrolled at the Music Academy
in Zagreb in the class of Krsto Odak, then
in Sarajevo in the class of Ivo Brankovik. He
defended his master thesis on the field of the
composition in Ljubljana at the composer
Lucijan Skerjani. He was six months resident
in Warsaw in 1970, as a scholarship stu-
dent of the Polish government and in 1974
he completed the International course for
contemoporary music in Darmstat. Parallel
with his composing, he was involved in the
pedagogical activity and in the last years of
his life, special accent was put upon the re-
search in the field of the music psychology,
more concrete – music therapy. Large part
of his knowledge is presented in types of es-
says, in front of the foreign public, for which
he received international recognitions. He
is author of the first Macedonian opera “
Goce”( in four acts, 1954) with large histori-
cal importance for the Macedonian music
and which represents a huge step ahead in
conquering over the biggest music forms by
our authors. Not taking into consideration
the other things, it springs from our exist-




122


извира од нашиот бит, се потпира на на-
родниот мелос и на сцената оживува дел
од нашето историско минато. К. Маке-
донски е автор уште на две други музички
дела: „Цар Самуил“ - опера (1968), во која
ги достигнал своите творечки врвови, и
со нејзината прва изведба преди звикал
позитивни реакции и „Илин ден“ (1973),
со што го заокружил својот оперски опус
и својот перманентен интерес за теми од
македонската национална историја. Тој
е еден од првите македонски симфони-
чари-симфониската поема „Танчарка“
(1951). Подоцна напи шал уште пет сим-
фонии (1956/78) и низа други компози-
ции што припаѓаат на различни видови
- камерни ( повеќе од десет), хорски (два-
есетина), детски песни, фил мска музика
(за десетина кратко метражни и за три
долгометражни филмови), музика за (де-
сетина) драмски претстави. Преокупиран
со идејата за создавање македонски наци-
онален стил, заснован врз карактеристи-
ките на народниот мелос и врз неговата
синтеза со музичко-техничките дострели
на музиката во ХХ век. Добитник е на по-
веќе меѓународни награди и признанија.


ence, our folk music, reviving part of our
historical past on the scene. K.Makedonski
is author of two other music works: “Czar
Samuil” (1968), where he reached his creative
tops and with its first performance caused
positive reactions; and “Ilinden” (1973)
by which he rounded up his opera opus
and his permanent interest for topics from
Macedonian national history. He is one the
first Macedonian composers of symphonies
- symphonic poem “Dancer” (1951). Later
there are five more symphonies (1956/78)
and opus of other compositions that belong
to different types: chamber ( more than ten),
choir (twenty), children songs, film music(
for ten short-length and three long-length
films) music for (ten) plays. He was preoc-
cupied with the idea to create Macedonian
national style, based on the characteristics of
the folk music and on its synthesis with the
music - technical achievements of music in
XX century. He is winner of many interna-
tional awards and recognitions.




123


Манаки, Јанаки (1878-1960), маке-
донски филмски снимател, фо тограф и
калиграф. По завршу вањето на основ-
ното училиште се запишал во Романска-
та гимназија во Битола и оттогаш тој го
засакал овој град. Со оформувањето на
средното образование на Јанаки му било
овозможено да се вработи како просве-
тен работник. Првиот професионален
ангажман со умет носта на фотографијата
го имал во 1898 г. кога во Јанина отворил
фотографско ателје. Во 1904 г. браќата
Манаки по низа преговори успеале да
купат празно дворно место во Битола на
Широк Сокак. Веднаш потоа се зафатиле
со изградба на ателјето, според сопствен
проект, што им овозмо жувал непрече-
но вршење на фотографската дејност. Во
1905 г. Јанаки се преселил во Битола и се
определил за постојано живеење во неа,
каде, заедно со брата си, отвориле свое
фотографско ателје. Пред надлежните
органи тие го регистрирале како здру-
жени сопст веници, за разлика од Јанина
каде ателјето се водело само на Јанаки.
Во таа и таква Битола, Јанаки ја започ-
нал својата пионерска актив ност. Јанаки
имал префинета сми сла и осет за пулсот
на големиот град, за умирањето на ста-
рото и за раѓањето на новото време, или
накусо кажано, имал чувство и слух за ис-
торијата. При патувањето низ европските
прес толнини, во 1905 г., од Лондон, му


МАНАКИ
ЈАНАКИ


– фотограф –


MANAKI
JANAKI
– photographer –


Manaki, Janaki (1878-1960), Macedo-
nian film recorder, photographer and calio-
graph. After finishing his primary school he
enrolled at the Romanian high - school in Bi-
tola and since then he started to love this city.
When he completed his secondary education
, Janaki was allowed to work as an educa-
tional worker. He had his first professional
arrangement with the art of photography in
1898, when he opened photography studio
in Janina. Manaki Brothers managed to buy
an empty garden space on Sirok Sokak, after
a range of negotiations in 1904. Immediately
they started to build the studio, according to
their own project, which allowed them con-
stant execution of their photographic activ-
ity. In 1905 Janaki moved to Bitola and he
was determined to stay there forever, where
together with his brother opened their own
photographic studio. In front of the authori-
ties they registered as joint owners, unlike
Janina, where it was only registered on Jana-
ki. In that and such Bitola, Janaki started his
pioneer activity. Janaki had refined sense
and feeling for the pulse of the great city for
extinction of the old and the birth of the new
time or simply he had feeling and good ear
for the history. When travelling throughout
the European capitals in 1905, he sent to his
brother the camera Bioskop 300 from Lon-
don, which in the hands of the young enthu-
siasts turned into an instrument of historical
value. Since that moment, the film history in




124


ја пратил на брата си камерата „Биоскоп
300“, која во рацете на младиот ентузијаст
се претворила во инструмент со исто-
риска вред ност. Од тој момент почнала
историјата на филмот на целиот Балкан.
Иако уметник по вокација, тој бил изло-
жен на прогонства од страна на турските
власти поради активности од политичка
природа, а не изостанало ни апсење, што
во 1916 г. го извршиле бугарските окупа-
торски власти. Во 1921 г. Јанаки со бра тот
отвориле модерна киносала во Битола и
била прика жана првата претстава во ново-
основаното Кино „Мaнаки“ (во т.н. летно
кино). Познавајќи го добро францускиот
јазик, а движејќи се во културните кру-
гови, Јанаки за кусо време во Битола ја
афирмирал фотографска работа, така што
браќата се здобиле со муштерии во сите
слоеви на битолското општество, вклучу-
вајќи ги и дипломатите. Делото на Јанаки
Манаки, без двоумење ќе кажеме дека е од
непроценлив придонес за нашата нацио-
нална историја и култура, за културата и
историјата на балкан ските народи и за
културната ризница на светот воопшто.


whole Balkans started. Although an artist by
vocation, he was prosecuted for the activities
of political nature by Turkish authorities and
was arrested by the Bulgarian occupational
authorities in 1916. In 1921 Janaki together
with his brother opened modern cinema in
Bitola and there the first show was presented
in the newly opened Cinema Manaki ( so-
called “summer cinema”).


As he knew French well, he moved into
the cultural circles. For a very short period
of time, Janaki managed to promote the
photographic work in Bitola, so the brothers
gained customers from all ranks of Bitola’s
society, including the diplomats. The work
of Janaki Manaki is undoubtly of invalu-
able contribution for our national history
and culture, for Balkan people culture and
history and for the cultural treasury of the
world in general.




125


Манаки, Милтон (1882–1964), прв
филмски снимател на Балканот, македон-
ски фотограф и автор на документарни
филмови. Пионер на снимателската деј-
ност во Македо нија. Основно училиш-
те завршил во родното место, а потоа
се запи шал во први клас на Романската
гимназија во Јанина, меѓутоа не се потру-
дил да ја заврши гимназијата и ја напуш-
тил со незавршен втори клас. Потоа бил
испратен во Гревена да учи занает, но
Милтон не покажал никаков интерес кон
некој занает. Во 1898 г. брат му Јанаки го
повлекол во Јанина, во своето ателје, каде
Милтон се зафатил со изучување на фото-
графската вештина и со неуморен труд, за
неверојатно кратко време, станал мајстор.
Веќе во 1905 г. ги снимил документарците
кои влегу ваат во историјата на филмот:
„Предачки“, и „Училишен час на отво-
рено“. Во првиот од нив е овековечена
неговата 114-годишна баба Деспина, која,
заедно со група предачки, снова основа за
преѓа. Напоредно ја усовршувал уметно-
ста на фотографијата, која му донела
големи меѓународни приз нанија. Меѓу
најзначајните од нив е учеството на Голе-
мата меѓу народна изложба во Букурешт
во 1906 г., од каде што се вратил со Златен
медал и со титулата Двор ски фотограф на
кралот на Рома нија Карол I. Тој снимил
многу фотографии врзани за актуелни
настани, историски лич ности, обичаи,


МАНАКИ
МИЛТОН


– снимател –


MANAKI
MILTON
– cameraman –


Manaki, Milton (1882-1964), the first
film recorder on the Balkans, Macedonian
author and author of documentary films.
He was a pioneer of the recording activity in
Macedonia.


He finished his primary school in his
native city and then he enrolled in the first
class of the Romanian high-school in Jani-
na, but he did not make any efforts to fin-
ish it and left it, remaining with unfinished
second class. Then he was sent to Gravena
to study craft, but Milton did not show any
interest towards any craft. In 1898 his broth-
er took him to Janina in his studio, where
Milton started to study photographic skills
and with tireless labour, he became a mas-
ter for incredibly short time. In 1905 he had
already recorded the documentaries, which
entered the film history: “Spinners” and
“School class in open”. In the first of them,
his 114 years old grandmother Despina was
recorded eternally, where she together with
a group of spinners made bases for knit-
ting. Immediately after that he advanced
his skill in photography art, which brought
him international recognitions. Among the
significant ones is the participation at the
Big International exhibition in Bucharest in
1906 where he gained gold medal and the
title Court photographer of the Romanian
king Carol I. He recorded many photo-
graphs connected to actual events, historical
personalities, customs and that is why his




126


со што неговата колекција има голема
вредност и зазема своевидно место во
балкан ската кинематографија и претста-
вува скапоцен дел од светското филмско
наследство. Историска важност имаат
филм ските записи направени во време-
то на Младотурската револуција. На овие
драматични фрагменти се надоврзуваат и
сликите на репре сиите што отоманските
власти ги вршеле врз македонското го-
лорако население. Во филмовите: Решад
V во Солун и во Битола (1911) и Алек-
сандар Караѓорѓевиќ во Бито ла (1913) се
претставува како познавач на жанровата
структура на репортажата, чии страници
се важечки и за современиот докумен-
тарен филм. Мошне атрактивни по своја-
та содржина и иконографска вредност се
сцените од монден ските средби на дипло-
матскиот кор во Битола, но и глетките на
погу бувањето на македонските комити и
патриоти. Други позна чајни дела во не-
говиот опус, кој изнесува околу 1.500 м
филмска лента, се бомбардирањето на
Битола (1940), повлекувањето на окупа-
торските единици од Битола (1944), го ре-
гистрирал доаѓањето на претсе дателот на
СФРЈ Јосип Броз Тито, при неговата прва
посета на градот (1957) и др. Со негово-
то живе ење во Битола се врзани голем
број анегдоти, зошто тој бил многу весел,
пријатен, речит, знаел многу убаво да
раскажува анегдоти и слики од неговиот
бурен живот и општо од Битола. Милтон
Манаки умеел да гледа подалеку и да го
чувствува историскиот миг и историската
потреба да се сочуваат непроценливите
документи за жи вотот на нашиот град и
на нашата земја во најсудбоносните дено-
ви од својата национална историја.


collection has huge value and distinguished
place in Balkan cinematography and rep-
resents precious part of this world film in-
heritance. Meanwhile the fund of film evi-
dence was enriched with large number of
attractive views of fairs, holidays, weddings
and other religious rituals. The film records
in the period of Young Turkish Revolution
have historical importance. These dramatic
fragments are connected to the pictures of
the repressions of the Ottoman authorities,
made upon the Macedonian population . In
the films: “Rashid V in Solun and in Bitola”
(1911) and “Aleksandar Karagorgevik in
Bitola”(1913)” he represents himself as an
expert of the genre structure of reportage.
The pages of the reportage are essential for
the modern documentary film. The scenes of
the rich meetings of the diplomatic corps in
Bitola are very attractive by its content and
iconographic value, as well as the records
of the execution of Macedonian rebels and
patriots.Other more important works in his
opus, which represents 1.500m film tape, is
the bombing of Bitola 1940, the withdrawal
of the occupational units from Bitola (1944),
he registered the coming of the president
of SFRY, the commrade Josip Bros Tito
at his first visit of the city (1957) etc. The
National Technique of Macedonia awarded
him with memory dilpoma. There are many
annegdotes connected to his living in Bi-
tola, because beside recording, he was joy-
ful, pleasant, talkative, skilled in narrating
anegdotes and scenes of his tumultuos life,
generally about Bitola.Milton Manaki could
see forward and he could feel the historical
moment and the historicial need to preserve
precious documents for the life of our city
and our country in the most fateful days of
his national history.




127


Манев, Свето (1945), ликовен умет-
ник кој од 1975 г. ја афирмира битолската
ликовна сцена низ повеќе земји во светот.
Роден е во Св. Николе во 1945 г. Во 1970 г.
дипломирал на Акаде мијата за применета
уметност во Белград. Член е на ДЛУМ и
лико вната група ,,77“ од Битола. Студи-
ски престојувал во Англија, Полска и Гр-
ција. Своите креации изразени во масле-
на техника, мо лив, пастел или графика, ги
презентирал на бројни самостојни излож-
би низ РМ, во Полска, Слове нија и Ср-
бија, а од бројното учес тво на колективни
изложби ги издвојуваме меѓуна родните
во: Франција, Турција, Данска, Хрват ска,
Полска, Слове нија, Бугарија, Србија, Цр-
на Гора ... Добитник е на повеќе награди
и признанија во Македонија. Како белег
на мајстор ството на Манев се истакну-
ва иконосферата на современа лико вна
фантазија и динамика на виртуелниот
менталитет на денеш ницата истакнат со
неговата теме лна и тематска опсесија -
чове кот и коњот.


МАНЕВ
СВЕТО


– ликовен уметник –


MANEV
SVETO
– artist –


Manev, Sveto (1945), painter who
has promoted Bitola art scene since 1975
in many countries around the world. He
was born in St. Nikole in 1945. In 1970 he
graduated at the Academy for apllied art in
Belgrade.He is member of DLUM and the
artistic group “77” in Bitola. He had study
visits in England, Poland and Greece. His
creations are expressed in oil technique, pen-
cil, pastel or graphic, presented in numerous
independent exhibitions in RM, Poland, Slo-
venia and Serbia. It is worth mentioning his
participation in numerous collective exhibi-
tions, among which we can emphasise the
following international ones: France, Turkey,
Denmark, Croatia, Poland, Slovenia, Bul-
garia, Serbia, Montenegro… He is recipient
of many awards and recognitions in Mace-
donia. Manev mastership in the icon sphere
of the modern art is impressive, as well as
fantasy and dynamics of the virtual mentality
of the present, emphasizing thorough and
thematic obsession, scene of the man and
horse with aspects of a bull etc.




128


Мареш, Франтишек В. (1922–1994),
академик, филолог, познат македонист,
академик - член на Австриската акаде-
мија на науките, на Српската академија
на науките, на МАНУ, надвор од работ-
ниот состав. Роден 1922 г. во Бренешов,
Средна Чешка. Завршил словенска фи-
лологија на Карловскиот универ зитет. Во
1950 г. докторирал од областа на филоло-
гијата. Од 1968 г. до крајот на работниот
век работел на Виенскиот универзитет
- профе сор и шеф на катедрата за слави-
стика. Бил редовен член на Австриската
академија на науките и уметностите ка-
де во голем број научни списанија бил
соработник и уредник, член на Меѓуна-
родниот комитет на славистите и шеф на
Филолошкото одделение за Балкан ските
јазици. Одлично говорел, покрај чешки,
словачки, германски, француски, српски
и македонски јазик. Меѓу обемниот број
на научни трудови има повеќе од трие-
сетина библиографски единици со чисто
македонска тематика меѓу кои и обемна-
та Граматика на македонскиот јазик за
Чесите, Фонолошките иновации на маке-
донскиот јазик и во неговите дија лекти
и др. По негова иницијатива е воведен
лекторат за македонски јазик во Виен-
скиот универзитет и на Универзитетот
во Грац. Исто така со негови заложби бил
отво рен лекторат за македонски јазик и
во Камбера - Австралија. Мареш ја имал


МАРЕШ
ФРАНТИШЕК


– филолог –


MARES
FRANTISEK
– philologist –


Mares, Frantisek B.(1922-1994) acad-
emician, philologist well- known researcher
of Macedonian language, academician-
member of the Austrian Academy of Scienc-
es, Serbian Academy of Sciences, MANU
external member. He was born in Brenesov
in the middle of The Czech Republic. He
graduated Slavic Philology at the Univer-
sity in Carlov. In 1950 he received his Ph D
at the University of Vienna, professor and
chief at the department of Slavistics. He was
a full time member of the Austrian Academy
of Sciences and Arts, where he was corre-
spondent and editor for a large number of
scientific magazines; he was member of the
International Slavistics committee and chief
at the department of philology for Balkan
languages. Beside Czech, he perfectly spoke
Slovak, German, French, Serbian and Mac-
edonian language. Among the huge number
of articles, he had more than thirty biblio-
graphical units with pure Macedonian top-
ics among which there is the large volume
of Grammar of the Macedonian language
for Czechs, Phonological innovations of the
Macedonian Language and its dialects. On
his initiative, an editorship was introduced
at University in Vienna and the University
in Graz. He was also engaged for the opened
editorship of Macedonian language in Can-
berra, Australia. Mares visited Bitola many
times and regularly had tutorials in the field
of the history of the Macedonian Language.




129


повеќе пати посетено Битола и редовно
држел предавања од областа на историја-
та на македон скиот јазик. Во 1990 г. бил
избран за почесен член на ДНУ-Битола.
Учествувал на голем број научни собири
и симпозиуми во Битола. Имал пишувано
за јазичните и др. одли ки на Битола (го-
ворот, фолк лорот и етноодликите, како
и при род ните убавини). Македонскиот
јазик, според него, претставува ос но ва на
старословенскиот книжевен јазик. За Би-
тола и блиската околина, за убавините на
Пелистер, кои ги имал посетено има објa-
вено дека се „дел од рајот“ и за македон-
скиот јазик - мелодичен, богат со фрази.
Битола ја има претставено во бројни ста-
тии во австриски спи санија и дневниот
печат. Почина 1994 г. во Виена, Австрија.


In 1990 he was elected an honorable mem-
ber of DNU in Bitola.


He participated in large number of sci-
entific conferences and symposiums in Bi-
tola. He wrote about language and other
characteristics of Bitola ( the speech, folklore
and ethno marks as well as


the natural beauties. According to him
the Macedonian language represents base of
the old Slavonic literary language and that
it is melodic and rich in phrases. He visited
and later stated that Bitola and nearby sur-
rounding, including Pelister beauties are
part of the paradise. He represented Bitola
in many articles in the Austrian magazines
and daily press. He died in Vienna, Austria
in 1994.




130


Мелников, Иван (1896), сценограф,
ликовен уметник и иконописец. Неговите
театарски сценографии се стремат да го
надминaт веристичкиот натурализам со
внесување на театралност, инспиративна
атмосфера со дискретна склоност за
стилизација.


Бил роден 1896 г. во Петерсбург. Како
руски емигрант дошол во Битола во пе-
риодот меѓу двете светски војни. Негово-
то ателје го посетуваале голем број љуби-
тели на ликовната уметност, а исто така
во него била формирана работил ница и
школа за иконопис. Тој бил уметник кој
посветувал подеднакво влијание како на
сакралната така и на профаната уметност.
Него во најпознато остварување предста-
вуваат иконите од иконо стасот во црк-
вата Св. Богородица, одделни икони во
црквата Св. Тројца, како и во битолската
Митрополија, каде се сретнуваат и дела со
наративна профана содр жина или разни
портрети на познати митрополити.


Творечкиот опус со театарски сценог-
рафии го започнал со претставата „Наро-
ден пратеник“ од Б. Нушиќ (1948), потоа
следат „Малограѓани“ од М. Горки (1949),
„Милион маченици“ од Р. Крле (1949),
„Печалбари“ од А. Панов (1950), „Задру-
га“ К. Чашуле (1951), „Сите мои синови“
од А. Милер (1952), „Мома без мираз“ од
А. Н. Островски (1953), „Коштана“ од Б.
Стан ковиќ (1954) и др.


МЕЛНИКОВ
ИВАН


– уметник –


MELNIKOV
IVAN
– screen writer –


Melnikov, Ivan (1896), screen writer,
artist and icon writer. His theatre scenegra-
phies are attempting to surpass the religious
naturalism with introduction of theatrical,
inspiriting atmosphere with discrete tenden-
cy for stylisation.


He was born in Petersburg. As a Russian
immigrant he came to Bitola in the period
between the World War I and the World
War II. His studio was visited by large
number lovers of art and also a workshop
and school for iconwritting was formed.
He was artist who paid equal attention to
both: the sacral and to profine art. His most
famous achievements are the inons at the
iconostasis in the Virgin Mary’s Church, cer-
tain icons in the church St. Triad and also in
Bitola’s Metropolian residence, where there
are works with narrative profine content or
different portraits of well- known metro-
politans.


The creational opus of the theatre sce-
nographies started with the performance
“Member of Parliament” by B.Nusik (1948),
then “Suburbanites” by M. Gorki(1949),
“Million myrtyrs” by R.Krle (1949), “Immi-
grant workers” by A.Panov (1950), “Coop-
erative” by K.Casule (1951), “All my sons”
by A.Miler (1952), “A girl without dower”
by A.N.Ostrovski (1953), “Kostana” by
B.Stankovik(1954) and others.




131


Миновски, Димче (1942), новинар,
публицист и писател, бележник на на-
станите во Битола и Битолскиот крај. Но-
винарската кариера ја започнал уште во
раната младост. Роден 1942 во с. Брусник,
Битолско. По завршувањето на средното
образование професио нално се вработил
како новинар и најдолго како уредник и
заменик директор во Радио Битола, каде
што минал повеќе од четириесет и пет
години. Истовремено бил хонорарен со-
работник на бројни гласила и весници на
просторите на поранешна Југославија, а
најмногу соработувал со „Нова Македо-
нија“, „Спорт“ и МРТ, објавувајќи притоа
стотици прилози од спорт скиот и други-
от живот на Битола. Целиот свој работен
век го мина во Битола. Автор е на бројни
докумен тарни емисии посветени на
значајни настани и личности на Битола и
пошироко. Автор е и на докумен тарната
емисија „Еден век спорт во Битола“ во
која е прика жана појавата и развојот на
спортот во Битола од времето на турско-
то владеење до денес. Во 1969 г. го издаде
првиот свој печатен труд „Фудбалот во
Битола низ децении“, а во 1997 г. ја објави
и книгата „Боксот во Битола“. Романите
„Каменот на смртта“ (1998 г.) , „Тајната на
осамената воденица“ (1999 г.) и „Госпо-
дарот на блатото“ (2000 г.) се делови од
обемната трилогија посветена на првите
родољуби во битолскиот крај. Во 2000 г.


МИНОВСКИ
ДИМЧЕ


– новинар –


MINOVSKI
DIMCE
– journalist –


Minovski, Dimce (1942), journalist,
publicist and writer, recorder of the events
in Bitola and its area. He started his jour-
nalist career in his early youth. He was born
in 1942 in v.Brusnik Bitola. When he com-
pleted his secondary education, he profes-
sionally got employed as a journalist. The
longest period of more than forty five years,
he spent as an editor and deputy manager
in Radio Bitola. At the same time he was
part-time correspondent, with numerous
media and press on the area of former Yu-
goslavia and mainly he cooperated with
“Nova Makedonija”, “Sport” and MRT. He
published hundreds of sport and the other
events articles. He passed his overall work-
ing life in Bitola. He is author of many docu-
mentary programs, dedicated to important
events, figures of Bitola and wider. He is the
author of the documentary program “One
century sport in Bitola”, where the appear-
ance and development of the sport in Bitola
from the period of the Turkish reign until
today, was presented. In 1969 he issued his
first printed articles “The football in Bitola
through decades” and in 1997 he published
the book “The boxing in Bitola”. The nov-
els “The stone of death” (1998), “The secret
of the lonely widow” (1999), The Master of
the mud” (2000) are parts of the huge tril-
ogy dedicated to the first activists of Bitola
region. In 2000 Dimce Minovski published
the novel “Siklo” as well as the jubilee mono-




132


Димче Миновски го објавил и романот
„Шикло“, како и јубилеј ната монографија
посветена на педесетгодишнината на Ра-
дио Битола. Во 2003 г. излезе од печат и
неговиот роман „Пекол во битолската
тврдина“, приказ за тоа како Турците ја
освоија Битола. Истата година ја доби на-
градата „4-ти Ноември“ за литература. На
јавно ста на Битола и Македонија е по-
знат по рекордите во однос на радио и те-
левизиските преноси од спортските наста-
ни (над 2500), по водителството на бројни
јавни манифестации - квизови, концерти
итн., но и како долгогодишен општестве-
ник и спортски работник. Многу години
е член на претседат елството на Сојузот
на спортови каде ја вршел и функцијата
претседател. Бил претседател или член на
повеќето од битолските клубови: РК „Пе-
листер“, ФК „Пелистер“, АК „Олимпија“,
ДГС „Партизан“ и многу други. Исто та-
ка долги години бил активист и секретар
на Здружението на возачи и Матицата
на иселеници од Битола. Прогласуван е
за најдобар новинар на РМ. Добитник на
повеќе други награди и признанија.


graph dedicated to the fifty years anniversa-
ry of Radio Bitola. In 2003 the novel “Hell at
Bitola’s Fortress” was also published show-
ing how the Turkish conquered Bitola.


The same year he was honored with the
award 4th November for literature. He is
well- known to the public by his records of
Radio and Television broadcasting of sports
events (over 2500), by hosting of numerous
public manifestations –quizzes, concerts etc.
He was also known as long-standing public
figure and sport worker. He is member of
the presidentship of the Sport Association
where he was its president. He was president
or member at most of the clubs in Bitola:
RC “Pelister”, FC “Pelister”, “AK Olimpija”,
“DGS Partizan” and many others. He has
been activist and secretary at the Drivers’
Association and Immigrants Association
from Bitola for many years.


He has been awarded for the best jour-
nalist of RM. He is recipient of many other
rewards and recognitions.




133


Мирчевски, Петар (1956), актер со
вонсериски талент, со оргинален артизам,
со посебна филозофија, со ведар дух, со
одлична пластика на сценско движење, со
способност за создавање на живи и духо-
вити карактери на кој им става свој инди-
видуален печат.


Роден 1956 г. во Крушево. Дипломи-
ра на ФДУ во Скопје, отсек актерска иг-
ра. По дипломирањето во 1979 г. станува
член на битолскиот артистички ансамбал.
Во неговата игра, уште од самиот поче-
ток се чувствува еден посовремен сцен-
ски сензибилитет. Во неговата еластична
игра се сретнуваат акценти на јадровит
хумор, залагајќи се секогаш за една што е
можно повитална и поеластична сценска
креација. Тој е еден од најангажирани-
те и најекспонирани актери, не само во
битолскиот драмски ансамбл, туку и по-
широко во Македонија. Чест гостин е на
сцената во градот под Марковите кули.
Од реализираните ликови на матичната
сцена и гостувањата во другите театри,
тој има одиграно повеќе од 100 пред сè
насловни и водечки улоги: Скапен во
„Ѓавол штините на Скапен“ од Ж. Б. Мо-
лиер (1985), Сирано во „Сирано де Берже-
рак“ од Е. Ростан (1991), Татко Иби во
„Кралот Иби“ од А. Жари (1999), Ричард
Трети од В. Шекспир, Санчо Панса во „Дон
Кихот“ од Булгаков. Позначајни улоги
Ласица во „Свечена вечера во погребно-


МИРЧЕВСКИ
ПЕТАР


– актер –


MIRCEVSKI
PETAR
– actor –


Mircevski, Petar (1956), actor with re-
markable talent, original artistic skills, spe-
cial artistic philosophy, bright spirit, excel-
lent plasticity of the scene, movement with
capability for creation of life and funny char-
acters, to whom he gave his own individual
seal.


He was born 1956 in Krusevo He gradu-
ated at FDU in Skopje department, actor
play. After his graduation in 1979 he be-
came member of Bitola Artist assembly.
In his acting, from the very beginning , a
modern scene sensibility is felt. In his elas-
tic play there are accents on core humour,
he always involves himself in more vital and
more elastic scene creation. He is one of the
most engaged and most exposed actors, not
only at Bitola Assembly, but also wider in
Macedonia. He is frequent guest of the scene
in the city under Marko’s Towers. He acted
more than 100 headline and leading roles on
his local scene and as other theatres’ guest:
Skapen in “Skapen’s craftiness” by Z B Mo-
lier (1985), Sirano in “Sirano de Berzerak”
by E Rostan (1991), Father Ibi in “King Ibi”
by A. Gari (1999), “Richard the Third” by
W.Shakespeare, Sano Pansa in “Don Kihot”
by Bulgakov. Other remarkable roles: Lasica
in “Solemn dinner at the funeral enterprise”
by I Breshan (1980), Malvolio in “The twelfth
night” by W.Shakespeare (1983), Angele in
“Flight on the spot” by G. Stefanovski




134


то претпријатие“ од И. Брешан (1980),
Малволио во „Ноќ спроти Водици“ од В.
Шек спир (1983), Ангеле во „Лет во мес-
то“ од Г. Стефановски (1984), Тирчу во
„Грешниот Захарија“ од В. Костов (1987),
Максо во „Црна дупка“ од Г. Стефановски
(1988), Полониј во „Хамлет“ од В. Шек-
спир (1989), Малволио во „Дванаестта
ноќ“ од В. Шекспир (1993), Кочкарјов во
„Женидба“ од Гогољ (1997), Туреј во „Цар
Едип“ од Софокле, Цибра во „Тетовирани
души“ од Г. Стефановски и др.


Награди: „4-ти Ноември“, „Млад бо-
рец“, „Војдан Чернодрински“ (три пати),
Екрановата награда, „Златна маска“ на
Охридско лето.


Застапен е со епизодни улоги во про-
екти од филмската продукција.


(1988), Polonius in “Hamlet” by
W. Shakespeare (1989), Malvolio in “ The
twelfth night” by W.Shakespeare (1993),
Kockarjov in “Wedding” by Gogolj (1997),
Turej in “Czar Edip” by Sofokle, Cibra in
“Tatoo souls” by G.Stefanovski and others.


Awards: 4th November, “Mlad borec”,
“Vojdan Cernodrinski”(three times) “Ekran
award” “Gold mask” at Ohrid Summer Fes-
tival.


He also participated with serial roles in
projects of the film industry.




135


Мисирков, Крсте П. (1874–1926), ма-
кедонски национален и просветен деец,
најзначаен маке донски интелектуалец од
крајот на XIX и почетокот на XX век, оп-
штественик, политички работ ник, визи-
онерски мислител, теоре тичар и истори-
чар. Тој е еден од најистакнатите идеолози
на македонскиот национален иденти тет,
полемичар, публицист, аполо гет на маке-
донската национална самобитност и дла-
боко промислен аналитичар на нејзините
севкупни состојби, еден од најистакнатите
идеолози на македонскиот наци онален
идентитет. Мисирков е нај зна чај ниот и
најкомплетниот маке дон ски славист -
филолог и коди фи катор на современиот
маке дон ски литературен јазик и правопис.
Роден е 1874 г. во с. Постол Ениџе-Вардар-
ско. Како ученик во Софија бил еден од
основачите на Младата македонска кни-
жевна дружина (1891). Од 1892 - 1895 г.
завршил учителска школа во Белград во
времето кога тој заедно со другите сред-
ношколци од Македонија, во 1893 г., ос-
новаат ученичка дружи на под името „Вар-
дар“. Две години учел Духовна семинарија
во Пол тава. Есента 1897 г. се запишал на
Историско-филозофски факул тет во С.
Петербург кого ќе го заврши со одличен
успех пролетта 1902 г. Заедно со Д. Чупов-
ски е еден од осно вачите на Македон ското
научно-литературно дру гар ство (МНЛД)
„Св. Климент“ (1903-1905) во Санкт


МИСИРКОВ
КРСТЕ П.


– идеолог –


MISIRKOV
KRSTE P.
– ideologist –


Misirkov, Krste P. (1874-1926), Mac-
edonian national and educational leader, the
most remarkable Macedonian intellectual
from the end of the XIX and the beginning
of the XX century, socialist, political worker,
visionary, theoretician and historian. He was
one of the most distinguished ideologists of
the Macedonian national identity, polemi-
cist, publicist, and apologist of Macedonian
national determination and thorough ana-
lyst of its overall situations, one of the most
prominent ideologists of the Macedonian
national identity. Misirkov is the most im-
portant and overall Macedonian slavic- phi-
lologist, codifying the Macedonian litera-
ture, language and grammar. He was born
in 1874 in v.Postol Enidze-Vardar. As a
student in Sofia he was one of the founders
of the Young Macedonian literary company
(1891). In the period 1892-1895 he graduat-
ed at the Teacher’s School in Belgrade, when
together with the other high school com-
panions from Macedonia, in 1893 founded
a student company named “Vardar”. He
studied Religious seminar in Postava for two
years. In the autumn 1897 he enrolled at
the History –Philosophy Faculty in Peters-
burg, and finished his studies with excellent
grades in the spring 1902. During his study-
ing he actively participated in (TMOK 1900-
1902) and together with D.Cupovski is one
of the founders of the Macedonian scientific
literature friendship (MNLD) “St Clement”




136


Петербург. Во октомври 1902 г. заминал
за Бито ла, со голе ма желба да биде во Ма-
кедонија за да ги следи наста ните во пред-
илин денскиот период. Од 1. ХII 1903 до
крајот на јули 1903 г. Мисирков бил редо-
вен гимназиски професор во Битола. Вед-
наш по пристиг ну вањето бил ангажиран
за профе сор по фило логија во Битолската
гимназија. Истовремено во Битола при-
стигнал и Д. Т. Мишајков и заедно обај-
цата започнале да пла ни раат печатење
на учебници на мајчин македонски јазик
(за изра ботка на македонска граматика
од страна на Мисирков) што би се печа-
тела со средствата добиени од Австрија.
Мисирков будно ги следел настаните од
рево лу цио нерното движење на маке дон-
скиот народ за осло бодување од Отоман-
ското ропство и, истов ремено исп ра ќал
значајни писма до истакнати личности
во Русија, инфо рмирајќи за тешката, но
истовремено и рево лу ционерна состојба
во Битол скиот регион. Исклучиво само
таа година бил во Македонија и тоа токму
во Битола каде се запознал со одликите на
македонскиот јазик. За него Битола прет-
ставувала кул турен, борбен, политички и
сев купен центар во тогашната Румелија
на Турската Империја. Мисирков, доа-
ѓајќи во Битола, се зближил со рускиот
конзул А. А. Ростковски, со кого веќе се
познавал од Санкт Петербург. Воедно ре-
довно комуницирал со рако водството на
ТМОРО, особено со Панче Дорев, Даме
Груев и др. македонски револуционер-
ни дејци. При престојот во Битола тој се
движел низ народот, ги посетувал битол-
ските села и правел белешки од средби со
народот, со дипломат скиот кор, со орга-
низаторите на востанието. Во Битола се


(1903-1905) in St Petersburg. In October
1902 he went to Bitola with great desire to
be in Macedonia and to follow the events in
the pre- Ilinden period. From 1.12.1903 to
the end 1903 Misirkov was a full- time high
school teacher in Bitola. Immediately after
his arrival he was engaged as a teacher of
philology at Bitola high school. At the same
time D.T. Mijaskov arrived and they both
started to plan printing of textbooks in na-
tive Macedonian language ( to prepare Mi-
sirkov’s grammar of Macedonian language
) which was printed by means, gained from
Austria. Misirkov constantly followed the
events from the revolutionary movement of
Macedonian people and their struggle for
liberation from the Ottomans. At the same
time he sent important letters to prominent
figures in Russia, informing them for the dif-
ficult and revolutionary situation in Bitola
region. That year he was in Bitola and the
Macedonian language characteristics were
introduced to him. According to him Bitola
represented cultural fighting political and
overall center in the former Rumelija, part of
the Turkish Empire. When Misirkov came
to Bitola he became close friend to the Rus-
sian consul A. Rostkovski , whom he com-
municated with before, in Sankt Petersburg.
Misirkov regularly communicated with the
leadership of TMORO, especially with Pance
Dorev, Dame Gruev and other revolutionary
leaders. When he was in Bitola he commu-
nicated with teachers and members of the
diplomatic corps. Misirkov was among the
informants (like P.Dorev and others) who
informed the journalists-correspondents of
the foreign newspapers for the situation of
the Macedonian conquered people. After the
assassination of the Russian consul A. Ros-




137


дружел со учителскиот кадар, со членови
од дипломат скиот кор. Меѓу другите ин-
форматори (П. Дорев и др.) и Мисирков
ги информирал нови нарите - дописници
на стран ските вес ни ци за состојбата на
маке донскиот поробен народ. По убис-
твото на рускиот конзул А. А. Ростков ски
Мисирков заминал за Одеса. Кон сре-
дината на декември 1903 г. во Софија ја
објавил книгата „За македонцките рабо-
ти“. Веднаш по објавувањето на книгата
се создала голема реакција од буга рската
интелегенција и власт и тој, приморан, за-
минал за Одеса каде започнал да го издава
првото научно-литературно и политичко
списание на македонски јазик, весни-
кот „Вардар“. Во 1914 г. поднел опширен
Мемо рандум до рускиот министер за над-
ворешни работи во кој ја изнел историја-
та на „Македон ското прашање“ и укажал
на неоп хо дноста да се има превид дека
мно зин ското население во Македонија по
националност е еднородно и тоа се Сло-
венските Македонци. Почи нал 1926 г. во
Софија.


tkovski, Misirkov left to Odesa. In Sofia, in
the middle of December 1903, he published
the book ”For the Macedonian Affairs”.
Immediately after the edition of the book
there was a huge reaction by the Bulgarian
intellectuals and the authorities and he was
forced to leave to Odesa, where he started to
edit the first scientific literature and politi-
cal magasine in Macedonian language. He
edited the newspaper “Vardar”. In 1914 he
brought detailed Memorandum before the
Russian Minister of foreign affairs. There he
exposed the history of Macedonian question
and pointed to the necessity which had to be
taken into consideration, that majority of the
population in Macedonia by its nationality is
homogenous and those people are Slavonic
Macedonian. He died in Sofia in 1926.




138


Митан, Тане (?-1651), македонски ај-
дутски бајрактар од средината на XVII
век, кој со развиен бајрак стоел на чело
на една ајдутска дружина. Роден бил во
с. Чарлија, Битолско, во сиро ма шно семеј-
ство кое страдало од зулумите на турските
заптии поради што станал ајдутин. Него-
вата чета водела повеќе борби со аскерот.
Најпрочуена и најжестока борба била
онаа кај Безистенот во Битола. Главната
нивна борбена тактика била со препад, од
бусија. При овој напад, тој го носел бајра-
кот што симболизирал воени јунаштва.
Поради ајдутската деј ност во одбрана на
сиромашниот и поробен народ, бил осу-
ден на смрт и погубен. Неговите роднини
ги затвориле, мачеле и најпосле ги убиле,
а селото Чарлија го запалиле и го ставиле
под постојана контрола. Ајдутите го со-
чинувале јадрото на сите народните буни
и востанија, давајќи им команден кадар
и водачи. Заради тоа ајдутството е опеа-
но во народните песни. Четата на Митан
Тане и по неговата погибија водела жес-
токи борби и заштитувајќи ги, пред сè,
сиромашните чифлигари (беззем јаши)
од тортурството на турските аги, бегови,
жандарми и разни банди и башибозуци.
Тане останал во сеќавањата на народот и
маке донската историја за ајдутството.


МИТАН
ТАНЕ


– револуционер –


MITAN
TANE
– revolutionary –


Mitan,Tane (?-1651), Bitola, Macedonian
haiduk from the middle of the XVII century,
who with unfolded flag stood at the head of
a haiduk group. He was born in v.Carlija,
Bitola in poor family which suffered pain
and torture, because of the damages of the
turkish confiscators. As a result he became a
haiduk. His squad led many battles with the
conqueror. The most famous and the most
severe was the battle at the Covered market
in Bitola. The main fighting tactic was taking
action by surprise. At this attack he led the
flag which symbolized military heroism. Be-
cause of his haiduk activity in the defence of
the poor and conquered people, he was con-
demned to death and executed. His relatives
were imprisoned ,tortured and at end killed.
The village Carlija was burnt and put under
constant control. Haiduks were the heart of
all national rebellions, giving commandants
and leaders. That is why the haiduks are sung
in the folk music. Although the Turkish au-
thorities chased and punished the captured
haiduks( by sticking their body on a stake,
dismembered with hooks, public execution,
with cutting a head etc.). Haidukship did not
stop. After the execution of their leader , the
squad led severe battles, protecting all the
poor and the landless from the torture of the
turkish agas, begs, police and different gangs
and outlaws. Tane remained in people’s
memories and Macedonian haiduk history.




139


Михајловски, Драги, (1951), маке-
донски поет, писател раска жувач, роман-
сиер, есеист. Член на Македонскиот ПЕН
центар. Детството го минал во Битола.
Основно и средно образо вание завршил
во Битола, дипломирал на Филолошкиот
факу лтет во Скопје, каде и магистрирал
и докторирал од областа на англискиот
јазик и преведувачката дејност. Има обја-
вено голем број збирки поезија, раскази,
романи и преведена литература од анг-
лиски на маке донски јазик и обратно. Ав-
тор е на книгите раскази: „Речно улиште“
(1981), „Ѓон“ (1990), „Скок со стап“ (1994),
„Трипол ската капија“ (1999), „Раскази од
шести кат“ (2003); на романите: „Про-
рокот од Дискантрија“ (2001), „Смртта
на дијакот“ (2002), „Мојот Скендер беј“
(2006) и др. Интересот за неговата Бито-
ла кај него е секога шен присутен. Превел
преку 70.000 стихови од англиски на ма-
кедонски и обратно меѓу кои 11 драми
од В. Шекспир, „Загубениот рај“ од Џон
Милтон, поезија од Т.С. Елиот, Џон Кииц,
В.Б. Јеијц, Џон Дан и други, како и проза.
Добитник е на Рацино вото признание за
книгата раскази „Скок со стап“, на „Ста-
ле Попов“ (2002) за романот „Смртта на
дија кот“, на наградата „Григор Прличев“
(1996) за најдобар превод, награда за ро-
ман во 2006, член на Асоцијацијата на пи-
сателите за мир, Вашингтон, САД.


МИХАЈЛОВСКИ
ДРАГИ


– писател –


MIHAJLOVSKI
DRAGI
– writer –


Mihajlovski, Dragi (1951), Macedonian
poet, writer, novelist, essay writer. Member
of the Macedonian PEN center. He spent his
childhood in Bitola.He finished his primary
and secondary education in Bitola,graduated
at the Faculty of Philology in Skopje, where
he had his magistrate and doctorate thesis on
the field of the English language and transla-
tion.He has published great number of col-
lections of stories: River Beehive (1981), Sole
Leather (1990), Pole Vault (1994), Tripolian
Gate (1999), The Stories from the Sixth Floor
(2003); the novels: The Prophet of Discoun-
tria (2001), The Death of the Scrivener (2002),
and My Scanderbeg(2006); the books for
children: The Wonderful Pot and Other Fairy
Tales (1995) and The Poor Man and the Sky-
lark (2000); the book of essays and transla-
tions Uncrucified Gods (1991) and the study
Under Babel: the task of the translator (2002).
He translated over 70.000 lines from English
into Macedonian and vice verse among which
Paradise Lost by John Milton, 11 Plays by
Shakespeare, poetry by T.S.Eliot, John Keats,
W.B.Yeats, John Donne and others as well
as prose. He was awarded Racinovo priz-
nanie for Pole Vault (1994), Stale Popov prize
(twice) for The Death of the Scrivener(2002)
and My Scanderbeg (2006), Grigor Prlicev
prize for the best translation,award for a nov-
el (2006). Member of DPM from 1992 and of
the Writer’s Association for Peace, Washing-
ton, D.C.




140


Мишајков, Дијамандија (1872 –1953),
еден од првите дејци кои што ја протежи-
раат идејата за национална посебност на
Маке донците и концепцијата за сопстве-
на држава. Роден бил во Битола 1873 г.
Бил иницијатор за основање на култур-
но-просветното друштво „Проглед“. Во
Белград се поврзал со групата македонски
„сепара тисти“, од каде одржувал врска со
своите истомисленици во Битола и во Ох-
рид. Заедно со Стефан Ј. Дедов го основа-
ле Македонскиот клуб во Белград и вес-
никот „Балкански гласник“, чија задача
била да ги воспитува своите сона родници
умствено, морално, нацио нално и поли-
тички и да го инфор мира јавното мислење
за состојбата на своите поробени браќа.
Првата јавна промоција на македонска-
та национална програма била изне сена
токму од Македон скиот клуб во Белград
(в. „Балкан ски гласник“, 1903). Мишајков
Дијамандија Трпков заедно со Стефан Ј.
Дедов и Крсте П. Мисир ков во октомв-
ри 1902 г. во Санкт Петер бург формираа
македонска коло нија и Македонско науч-
но-лите ратурно другарство. Оваа органи-
зација, од 1902 до 1917 г. станала главен
носител на маке донската национална
идеологија, но главно надвор од граници-
те на Македонија. Следствено на таквата
активност на МК во Белград, наскоро тој
ќе биде забранет, а кон крајот на 1902 г.
главните организатори Д. Т. Мишајков и


МИШАЈКОВ
ДИЈАМАНДИЈА


– идеолог –


MISAJKOV
DIJAMANDIJA
– ideologist –


Misajkov, Dijamandija (1872-1953),
one of the first leaders, who promoted the
idea for Macedonian national separation
and concept for separate state. He was born
in Bitola 1873. He was the initiator of foun-
dation of the cultural, educational company
“Progled”. In Belgrade he communicated
with a group Macedonian “separatists” and
therefore he kept connected to his followers
in Bitola and in Ohrid. Together with Ste-
fan J.Dedov they formed Macedonian club
in Belgrade and the newspaper “Balkan-
ski glasnik”, which had task to educate their
countrymen, mentally, morally, nationally
and politically and to inform the public for
the situation of their conquered comrades.
The first public promotion of Macedonian
national program was brought out by the
Macedonian club in Belgrade (the news-
paper “Balkanski glasnik” 1903). Misajkov
Dijamandija Trpkov together with Stefan
J.Dedov, Krste P.Misirkov and Dimitrija in
October 1902, in Sankt Petersburg, formed
Macedonian colony and Macedonian sci-
entific literary companionship. This or-
ganization became the main holder of the
Macedonian National ideology from 1902
to 1917, but mainly outside the borders
of Macedonia. According to such activity
of MK in Belgrade, it was soon forbidden
and towards the end of 1902, the main or-
ganizers D.T.Misajkov and Stefan J. Dedov
left to Sankt Petersburg. In Sank Peters-




141


Стефан Ј. Дедов заминале за Санкт Петер-
бург. Во Санкт Петербург Д. Т. Мишајков
се придружил на работата на Македонс-
кото научно-литературно другарство и на
12. XII 1902 г. го објавуваат Меморан умот,
кој меѓу другото бил доставен и до Рус-
ката влада и Советот на Санк-Петербур-
шкото словенско благот ворно друштво.
Во Меморандумот јасно се гледа дека кај
Мишајков и кај другите негови соработ-
ници, македонски интелектуалци, недво-
смис лено пре цизно е изразена идејата за
наци онална самостојност и воведување на
едно од маке донските наречја за литера-
турен македонски јазик. Во 1903 г. охраб-
рен се вратил во Македонија со намера
да ја органи зира просветата и да го шири
македонскиот национален дух, но се срет-
нал со силни отпори и разочаран заминал
за Бугарија. Во текот на Втората светска
војна семејството Мишај кови било еваку-
ирано во гратчето Своѓе, крај Софија, од
каде Дија манди го помагал движењето на
отпорот како адвокат на осудени илегал-
ци. Починал 1953 г. во Софија.


burg D.T.Misajkov joined the work of the
Macedonian scientific literary companion-
ship and on 12.12.1902 they published the
Memorandum, which among the rest, was
delivered to the Russian government and the
Counsel of Sankt Petersburg Slavic Benefi-
cial Company. It can be clearly seen that in
the Memorandum, Misajkov and the other
his companions, Macedonian intellectuals,
precisely promoted the idea for national de-
termination and introduction of one of the
Macedonian dialects for a Macedonian liter-
ary language. Encouraged by all this, in 1903
he returned to Macedonia in order to orga-
nize the education and to spread the Mace-
donian national spirit, but he found strong
resistance and disappointed, he left to Bul-
garia. During the World War II the family
Misjakovi was evacuated in the city of Svoge,
nearby Sofia, where Dijamadija helped the
resistance, as a lawyer of convicted illegal
migrants. He died 1953 in Sofia.




142


Мишајков, Константин Т. (1807–
1880), лекар и општественик, брат на мит-
рополитот Панарет Пловдивски (Петар
Мишајков), дејци за отворање училишта
на македонски народен јазик во Битола и
општо во Македонија. Роден е во П’теле,
Леринско - Егејска Македонија. Д. Ми-
шајков бил еден од највидните членови на
битолската општина. Најголемата негова
заслуга е отворањето на првото редов-
но народно училиште во Битола (1865),
бидејќи лично се заложил кај грчкиот
владика Бенедикт и битолскиот валија.
Генерално Мишајков го помагал црковно-
училишното образование во Македонија.
По објавувањето на Српско-бугар ската
војна (1876) К. Мишајков се преселил во
Пловдив, Бугарија, но пак се вратил во
Битола. Кон крајот на XIX век во Битола,
битолските еснафи, предво дени од град-
ските првенци Робев и К. Мишајков, во
борба со грчката пропаганда, се избориле
пред тур ската власт за отворање на ре-
довно македонско народно училиште. До
тој датум имало отворени учили шта од
црковен карактер од познатиот митропо-
лит Глигориј, но тие имале настава од об-
ласта на веронауката, црковното пеење и
богослужба. Околу 1863 г. било отворено
вистинско народно училиште. Училиште-
то работело три години. Починал 1880 г.
во Софија.


МИШАЈКОВ
КОНСТАНТИН
– реформатор –


MISAJKOV
KONSTANTIN
– reformer –


Misajkov, Konstantin T. (1807-1880), a
doctor and socialist, brother of the metropoli-
tan Panaret Plovdisvki (Petar Misajkov) both,
initiators for opening schools in Macedonian
national language in Bitola and generally in
Macedonia. He was born in P’tele, Lerin, Ae-
gean Macedonia. D. Misajkov was one of the
most remarkable members of Bitola munici-
pality. His greatest contribution was open-
ing the first regular national school in Bitola
(1865), as he personally interceded with the
Greek bishop Benedict and Bitola’s valia. Gen-
erally Misajkov helped the church, school, ed-
ucation in Macedonia. With his intervention,
Kuzman Sapkarev later became a principal of
the national school in Bitola (1873). After the
proclamation of the Serbian Bulgarian war
(1876) K.Misajkov moved to Plovdiv, Bulgaria,
but again he returned to Bitola. At the end of
the XIX century in Bitola, craftsmen led by
the city leaders Robev and K.Misajkov, fought
against the Greek propaganda and managed to
acquire opening of regular Macedonian Na-
tional school from the Turkish authorities. Un-
til this date, there existed only religious schools,
opened by the famous metropolitan Gligorij,
which educated in religious spirit, church sing-
ing and service. Around 1863, a real national
school was opened. The school worked three
years. It was reopened in 1870 when Dimitar
Makedonski, the famous textbook writer and
Dimitrija Miladinov, the famous reformer
were its teachers. He died in Sofia in 1880.




143


Наковска – Бикова, Оливера
(1974), македонска спортистка во стре-
лаштво, членка на параоли мп иската
репрезентација на РМ; инвалид, без лева-
та рака; шам пионка по стрелаштво на Ев-
ропа (Данска, 2001) во воздушен пиш тол.
Родена 1974 г. во Битола. Со основно и
средно образование се стекнала во родни-
от град. Животот го минува во Битола ка-
де системно се подготвува за натпревари
од светски карактер. На Светскиот шам-
пионат, одржан 2002 г. во Сеул, со 562
круга Наковска стана нај добра во тричле-
ниот состав кој го освои сребре ниот ме-
дал. Наковска Оливера учествувала и на
Пара олимпија дата во Атина (2004) каде
го освоила шестото место во натпреварот
со воздушен пиштол. Во 2006 г. Оливера
Наковска освоила многу видна награда -
втора во воздушен пиштол во неверојатна
силна конкуренција. На Наковска-Бикова
Оливера за само 0,1 круг и избегал злат-
ниот медал на СП во Сарганс, Швајцарија,
додека на Европскиот куп во Падова би-
ла прва со израмнет светски рекорд. Сето
ова го донесе првото место на светска-
та ранг-листа во дисциплината воздушен
пиштол.


НАКОВСКА
БИКОВА ОЛИВЕРА


– спортист –


NAKOVSKA
BIKOVA OLIVERA
– sportswoman –


Nakovska – Bikova, Olivera (1974),
Macedonian sportswomen in shooting,
member of the Para Olympic representation
of RM, invalid without her left hand, Euro-
pean champion of shooting (Denmark 2001)
in air- pistol. She was born in Bitola in 1974.
She finished her primary and secondary
school in her native city. She has spent her
life in Bitola, where she prepares systemati-
cally for matches of world rank. In the world
championship, held in 2002 Nakovska was
the best in three member team, when she
has won the silver medal. Nakovska Olivera
participated in the Para Olympics in Ath-
ens (2004), where she was at the sixth posi-
tion, in the competition with air- pistol. In
2006 Olivera Nakovska won very important
award, second position with air- pistol in
unbelievable competition. Nakovska Bikova
Olivera has missed the golden medal only
for 0.1 circle at SP in Sargano, Switzerland,
while at the European cup in Padova she has
been the first and her achievement is equal
to the world record. That brought her the
first place at the world ranking in the disci-
pline air- pistol.




144


Наумов, Стеван – Стив (1920-1942),
маке до нски рево луционер, народен херој,
еден од органи заторите на НОБ во Маке-
донија. За народен херој прогласен на 29
јули 1945 г. Уште како ученик во Битол-
ската гимназија, Стив Наумов бил во ре-
довите на напредната мла дина. Со него-
вото заминување на студии во Белград, се
продлабочува неговата револу ционерна
активност и тој станал еден од најактив-
ните во дви жењето на напредната студент-
ска младина. Поради тоа бил затворен, но
поради немање на докази бил ослободен.
По изле гувањето од затвор се вратил во
Битола, каде со уште поголема жести-
на продолжил да работи во ширење на
антифашистичката идео логија, особено
меѓу работ ниците и младината. Веднаш
по окупацијата тој се префрлил во иле-
галност. Во 1940 г. Стив Наумов станал
секретар на Мес ниот комитет на КПЈ во
Битола. Во април 1942 г. учествувал во
формирањето на битолскиот НОПО „Пе-
листер“. Истата годи на, поради неговите
активности, во отсуство бил осуден на
смрт, а неговата глава уценета со 200.000
лева. Во јуни 1942 г. станал член на Опе-
ративниот штаб на Главниот штаб на пар-
тизанските одреди во Македонија на КПЈ
за Маке донија. Есента, 1942 г. заминал на
партиска задача во Преспа каде на 12 сеп-
тември 1942 г. загинал.


НАУМОВ
СТЕВАН – СТИВ
– народен херој –


NAUMOV
STEVAN – STIV
– national hero –


Naumov, Stevan – Stiv (1920-1942)
Macedonian revolutionary, national hero,
one of the organizers of NOB in Macedonia.
He was proclaimed a national hero on 29 Ju-
ly 1945. Since he was a student at Bitola high
school, Stiv Naumov was on the lines of the
progressive youth. He left to study in Bel-
grade and his revolutionary activity was even
deeper and he became one of the most active
members in the movement of the progres-
sive student youth. As a result of that, he was
imprisoned, but because of lack of evidence,
he was set free. After he left the prison, he
returned to Bitola, where he continued to
work even more severe against the antifas-
cist ideology, especially spreading it among
the workers and the young people. Imme-
diately after the occupation, he transferred
into illegal migrants. In 1940 Stiv Naumov
became secretary at the Local committee of
KPJ in Bitola. In April 1942 he participated
in the formation of Bitola NOPO Pelister.
The same year he was condemned to death
in his absence, because of his activities and
his head was blackmailed 200.000 leva. In
June 1942, he became member of the Op-
erative headquarter of the Main headquarter
of the partisan units in Macedonia of KPJ
for Macedonia. In the autumn 1942, he left
to carry out a party task in Prespa, where in
September 1942 died




145


Наумовска, Олга (1927–1999), првен-
ка на Народниот театар од Битола – и
една од водечките ими ња на македонс-
ката глума. Актер со широк спектар на
изразни можности, со огромна креативна
енергија, со огромни гласовни можности
и искричав темпе рамент. Родена 1927 г.
во Прилеп, каде ги направила и првите
чекори како актер во Народниот театар
од Прилеп. Со доаѓањето во Народ ниот
театар од Битола 1954 г., од сезона во се-
зона созревала. Со многубројните улоги
се наложи како протагонистка која и дава
тон и печат на изведбите, која едно ставно
е незаменлива во доменот на психолош-
ката драма и трагедијата. Со нејзината
прекрасна говорна модулација, со голе-
мите внатрешни пропорции во градење-
то на лико вите, со големите уметнички
трансформации, ја прават актер ската игра
на оваа наша еминентна драмска актерка
поблиску до мону ментална уметност. По-
деднакво ги градела ликовите во делата
од античката, домашната, југословен ската
и странска драматургија.


Импозантен е списокот на ролјите што
можат да се извојат како мошне успешни.
Насловните улоги во Медеја (1962), Ан-
дромаха (1975), ликот на Јокаста во „Цар
Едип“ од Софокле (1967), Леди Милфорд
во „Интрига и љубов“ од Ф. Шилер (1956),
Маргарита во „Дамата со камелии“ од А.
Дима-синот (1963), Кабанова во „Бура“ од


НАУМОВСКА
ОЛГА


– актер –


NAUMOVSKA
OLGA
– actrеss –


Naumovska, Olga (1927-1999), the pri-
ma dona of the Bitola National theatre and
one of the leading names of the Macedonian
acting. Actress with wide range of expres-
sive possibilities, with huge creative energy,
great voice possibilities and sparkling char-
acter. She was born 1927 in Prilep, where she
made her first steps as an actress at Prilep
National Theatre. With her arrival at Bitola
National theatre 1954, she gradually ma-
tured from one season to another. With her
numerous roles she distinguished herself as
a protagonist, who gives tone and personal
seal to performances, a person who is sim-
ply irreplaceable in the domain of the psy-
chological drama and tragedy. Her beautiful
voice modulation, her great internal propor-
tions in creating the characters, great artis-
tic transformations, make the acting of this
eminent actress closer to the monumental
art. She equally created characters from the
works of the antique, home, Yugoslav or for-
eign drama.


Remarkable is the list of roles that can
be pointed as more successful than the oth-
ers. The leading roles in “Medeja” (1962),
Andromaha (1975), the character of Jokasta
in “Czar Edip” by Sophocles (1967), Lady
Milford in “Intrigues and love” by F.Shiler
(1956), Margarita in “The lady with camel-
lia” by A Dimasiont (1963), Kabasnova in
“Storm” by N.Ostrovski (1963), Nastja in
“At the bottom” by M.Gorki (1966), Ana




146


Н. Островски (1963), Настја во „На дно-
то“ од М. Горки (1966), Ана Андреевна во
„Ревизор“ од Н. В. Гогољ (1969), Линда во
„Смртта на трговскиот патник“ од А.
Милер (1969), Јохана во „Заточениците
од Алтона“ од Ж. П. Сартр (1964), Марта
во „Кој се плаши од Вирџинија Вулф“ од Е.
Олби (1968), Магда во „Вејка на ветрот“
од К. Чашуле (1958), Борика Корда во „Че-
кор до есента“ од Т. Арсовски (1969), Ан-
тица во „Антица“ од Р. Крле (1967), „Ка-
мен за под глава“ од М. Новковиќ (1979) и
др. Треба да се набележат нејзините камер-
ни претстави кои ги играше со огромен
успех „Како да те чујам кога водата тече“
од Р. Андерсон (1970) и монодрамата „Те-
бе моја Долорес“ од С. Божовиќ (1981). По
пензионирањето па сè до крајот на нејзи-
ниот живот во 1999 г., таа продолжи со ус-
пешните креации на доделените ликови во
претставите „Домот на Бернарда Алба“ од
Ф. Г. Лорка (1995), „Вишновата градина“
од А. П. Чехов (1988), „Тетовирани души“
од Г. Стефановски, „Калуѓерички тишини“
од С. Шнајдер (1987), „Можеби на покри-
вот има коњ“ од И. Шотола (1995), „Отепу-
вачка“ од Р. Крле (1997), „Виенско танго“
од П. Турини (1987), „Добра ноќ мајко“ од
М. Норма (1996) и „Пар тија реми“ од Дин
Ли Кобур (1986).


Ангажирајќи се несебично, таа се зала-
гаше за висок професиона лизам, а за воз-
врат на тоа не ја одминаа награ дите „11 Ок-
томври“ за животно дело, „4 Ноември“ на
градот Битола (два пати), награда за улога
на Фестивалот „Војдан Чер но дрински“ (че-
тири пати) и на истиот фестивал награда-
та за животно дело. Во 1997 г. ги прослави
двата јубилеи: 70 години од жив отот и 45
години плодна театарска дејност.


Andreevna in “Revisor” by N.V.Gogolj
(1969), Linda in “The death of the trader”
by A.Miler (1969) ,Johanna in “The Prison-
ers of Altona” by J P.Sarter (1964), Marta in
“Who is afraid of Virginia Wolf?” by E. Olbi
(1968), Magda in “A straw in the wind” by
K.Casule (1958), Borika Korda “Step to the
autumn” by T.Arsovski (1969), Antica in
“Antica” by R.Krle (1967), “Stone for under
the head” by M.Novkovik (1979) and others.
It should be noticed her chamber perform-
ances where she was very successsful. ”How
can I hear you when the water is running?”
by A.Anderson (1970) and mono play “You,
my Dolores” by S.Bozovik (1981). Although
she retired, she continued with her success-
ful performances of the roles such as: “ The
home of Bernarda Alba” by F.G Lorka (1995),
“The cherry garden” by A.P.Cehov (1988),
“Tattoo souls” by G.Stefanovski, “Nuns’ si-
lence” by S.Schneider (1987), “There may
be a horse on the roof” by I.Sotola (1995),
“Money spells ruin” by R.Krle (1997), “Vien-
na tango” by P.Turini (1987), “Good night,
mother” by N Norma (1996) , “A party of
rummy” by Din Li Coburn (1986). Engaging
herself unselfishly, her tendency was high
professionalism and she gained in return the
awards 11th October for life achievement,
4th November of the city of Bitola (twice ),
the award for the role at the festival “Vojdan
Cernodriski (four times) and at the same fes-
tival the award for life achievement did not
pass her by. She died in1999.


In 1997 she celebrated two jubilees: 70
years of age and 45 years of fertile theatre
activity.




147


Наумовски, Душан (1938), режисер,
на кој творечкиот интерес му беше свртен
кон современата домашна и странска дра-
матургија. Во своите режии, тој знаеше да
ја истакне сета острина на пробле мите, да
ја изнесе на сцената и сцен ски да ја вооб-
личи драма тиката на настаните.


Роден 1938 г. во Битола. Основно и
средно образование завршил во родниот
град. Дипломирал на Академијата за теа-
тар, филм, радио и телевизија во Белград.
По дипломирањето во 1961 г. се враќа во
градот под Пелистер и внесува свежина во
репертоарот на битолскиот театар. Иако
кратко се задржа во Народниот театар од
Битола, само три сезони (1964), тој ги пос-
тави делата „Човек, животина, доброде-
тел“ од Л. Пирандело (1961), „Вук Бубало“
од Б. Ќопиќ (1962), „Меде ја“ од Џ. Робин-
сон (1962), „Профе сорот Мамлок“ од Ф.
Волф (1963), „Човечки глас“ од Ж. Кокто
(1963), „Заточениците од Алтона“ од Ж. П.
Сартр (1964). По заминувањето на работа
во Скопје во Македонската радио и теле-
визија тој е чест гостин на сцената во Би-
тола. Во годините што следат ќе ги поста-
ви делата „Мандрагола“ од Н. Макијавели
(1970), „Вујко Вања“ од А. П. Чехов (1972),
„Де ве т тиот бран“ од Н. Вапцаров (1972),
„Суд“ од К. Чашуле (1978), „Свадба“ од В.
Иљоски (1979), монодрамата „Тебе моја
Долорес“ од С. Божовиќ (1981), „Антигона
во Њујорк“ од Ј. Главицки (1997).


НАУМОВСКИ
ДУШАН


– режисер –


NAUMOVSKI
DUSAN
– director –


Naumovski, Dusan (1938), director,
whose creational interest was oriented to-
wards the modern and foreign drama. With
his directions he knew to emphasise the
whole sharpness of the problems to present
it on the scene and to dramatize the events.


He was born in 1938 in Bitola .He fin-
ished primary and secondary education in
his native city. He graduated at the academy
of theatre, film radio and television broad-
casting in Belgrade. After his graduation in
1961 he returned to the city under Pelister
and brought freshness in the repertory of
Bitola theatre. . Although he was shortly at
the Bitola National Theatre (only three ses-
sions )(1964) he put on the scene the fol-
lowing works: “Man, animal, benefactor” by
L.Pirandelo (1961), “Vuk Bubalo” by B.Kopik
(1962),”Medeja” by J.Robinson (1962), “The
professor Mamlok” by F Wolf (1963), ”Man
voice” by Z Kokto (1963), “The prisoners of
Altona”, Z.P.Sarter (1964). After his arrival
in Skopje, at the Macedonian broadcasting
network he was frequent guest on the scene,
where he started his career. In the years that
followed he put on the scene “Mandagola”
by N. Machiavelli (1970), “Uncle Vanja”
by A.P.Cehov (1972), “The ninth wave” by
N.Vapcarov (1972),"Court"“Wedding” by
V.Iljoski (1979), the monoplay “You, my
Dolores” by S.Bozovik (1981),"Antigona "by
J.Glavicki(1997).




148


Нектариј Битолски, преподобен
(1430–1500), битолски светец, кој го спа-
сил граѓанството од тур ските напади.
Крстеното име му било Никола. Роден
бил 1430 г. во Битола, митрополија на
Охридската архиепископија. Во млади-
те години живеел во овој град, а послед-
ните години ги минал на Света Гора,
молејќи се за животот, слогата, среќата и
благосостојбата на своите сограѓани - би-
толчани и др. хрис тијани во Македонија.
Се упокоил на 5. XII 1500 г. Во православ-
ниот календар му е даден 5. XII или 18. XII
по стар стил. Во неговото житие се вели
дека со своите побожни родители живеел
токму во времето кога Турците ја поро-
биле Битола. Пред тоа, на неговата мајка
дошла на сон Божјата Мајка - Богоро-
дица која порачала да си ги земе мажот
и децата, да замине од градот и да се за-
солни на некое место, зашто Агарјаните
(се мисли на Турците) наскоро треба
да го поробат сиот народ. Мајката сите
овие работи ги кажала на мажа си и си-
нот и тие веднаш го прибрале народот
(од Битола) - децата, же ните и нејаките
старци и заминале од градот, додека ма-
жите застанале пред градот да ги чекаат
Турците со оружје. Турците го зазеле гр.
Битола и направиле пустош, колеж и зло.
Кога состој бата се смирила (кога немало
повеќе борби) голем број христи јански
фамилии се вратиле назад. Таткото на


НЕКТАРИЈ
БИТОЛСКИ


– црковен деец –


NEKTARIJ
BITOLSKI
– religious activist –


Nektraij of Bitola, (1430-1500), saint
of Bitola who saved the citizens from the
Turkish attacks. His birth name was Nikola.
He was born in 1430 in Bitola, metropoli-
tan’s residence of Ohrid Archbishopric. He
lived in this city as a young man and the
last years of his life he spent in Sveta Gora,
praying for the life, harmony, happiness
and well being of his citizens –of Bitola and
other Christians in Macedonia. He beati-
fied on 5.12.1500. In the orthodox calendar
he was given the day on 5.12 or 18.12 by the
old calendar. In his Gospel it is said that he
lived with his religious parents exactly when
Turkish conquered Bitola. Before that, his
mother dreamed St.Mary, who said that she
should take her husband and children and
leave the city to find a shelter in some other
place, because Agarjans (it meant the Turk-
ish) would enslave all the people. His mother
told all these things to his father and they
immediately got people together (from Bi-
tola) - children, women and weak old people
left the city, while the men remained to de-
fend the city from the Turkish invader with
weapons. The Turkish conquered the city
and spread devastation, slaughter and evil.
When the situation came down (when there
were no battles), large number of Christian
families came back. Nikola’s father in his
older age left to the monastery “Kuzman and
Damjan” nearby Bitola, became a monk and
got the name Pahomij. Nektarij often went




149


Никола во поодминати години заминал
во манастирот Кузман и Дамјан близу
до Битола, се замонашил и добил име
Пахомиј. Таму често одел Нектариј и ја
учел христовата вера. Кога веќе порас нал
младиот Никола тајно избегал на Света
Гора Атонска. Таму го сретнал стариот
Филотеј, кој по завршените молит ви, го
викнал и му ја покажал неговата видови-
тост. Оттогаш Никола се замонашил и го
добил името Нектариј Битолски. Пожи-
веал доста и оттогаш тој станал заштит-
ник на бракот и на плод носта кај наро-
дот. Катадневно тој се молел на Господа
и Исуса Христа за здравјето и среќата на
граѓаните на Битола. Нектариј поживеал
доста на Света Гора Атоска. Се упокоил
на 70 години, на 5. XII 1500 г. Кон него
се молат верниците за: зацврстување на
брачните врски посебно кај тие што му се
разнишал бракот а да им го врати мирот,
едномислието и разбирањето, во чистота
и љубов, да го обрати расеаното срце на
сопругот (сопругата) и да го откло ни од
нечистиот пат... за да бидат едно тело и
за други неволји - не род ство, за среќа и за
успех. Неговите свети мошти почиваат во
келијата во Света Гора на Атос.


there and studied the Christian religion.
When young Nikola grew up he secretly ran
away to Sveta Gora Atonska. There he met
the old Filotej, who after finishing his pray-
ing called him and showed him his second
sight. Then Nikola became a monk and got
the name Nektarij of Bitola. He lived long
and became protector of marriage and fer-
tility. Every day he prayed to God and Jesus
Christ for the health and happiness of Bitola
citizens. Nektarij lived long at Sveta gora
Atoska. He beatified at the age of 70 years
on 5.12.1500. The worshipers pray to him
for strengthening of their marriage relations,
especially if the marriage breaks down, to re-
turn peace, harmony, purity and love and to
return the heart of the husband (wife) from
the impure way… in order to be one body,
and also for other troubles - infertility, hap-
piness and success. His holy relics rest in the
cell of Sveta Gora on Atos.




150


Нектариј Пелагониски, XVI век, прв
битолски печатар од XVI век, роден бил
во Битола (која во тоа време уште се име-
нувала и како Пелагонија) или можеби во
Битол ско во последните децении на XVI
век. Заминал во Света Гора и се замона-
шил добивајќи го монаш кото име Некта-
риј. Во Света Гора Нектариј станал член
на големото калуѓеричко братство на
познатиот Зографски манастир каде што
станува еромонах. Во времето кога бил
Нектариј во Света Гора, (почетокот на
XVII в.) се отворила печатница и некои
од калуѓерите се определиле да го изучу-
ваат печа тарскиот занает. Меѓу нив бил
и Меле тие Македонски. За Нектариј нема
точен податок во вклученоста во печа-
тарската дејност, но се знае дека стекнал
знаења од печатар ството и успешно ја
обавувал таа дејност уште во Света Гора.
Во групата монаси од Зографскиот манас-
тир (Света Гора) што отишле во Русија
како печатари биле: Нектариј Пелагони-
ски и Стефан Охридски. Стигнале прво
во Лит ванското кнежевство, кое било во
состав на царска Русија, оттаму отишле
во Романија каде ја оформиле првата ро-
манска печат ница, а потоа отишле во Ки-
ев. По неколку месечен престој во Киев,
снабдени со пет видови печатарски букви
и со познавања од печатар ската техника
се вратиле во Рома нија, каде напечатиле
вкупно 12 богослужбени книги на словен-


НЕКТАРИЈ
ПЕЛАГОНИСКИ


– мисионер –


NEKTARIJ
PELAGONISKI
– missionary –


Nektarij of Pelagonija, XVI century,
first printer from XVI century, born in Bi-
tola (at that time was still named Pelagonija)
or maybe in Bitola region in the last decades
of XVI century. He left to Sveta Gora and
became a monk, getting the monk name
Nektraij. On Sveta gora he became a mem-
ber of the big monk brotherhood of the fa-
mous Zograf monastery, where he became
an eromonk. In the period when Nektarij
was on Sveta Gora (at the beginning of XVII
century) a printing plant was opened and
some of the monks determined themselves
to study printing craft. Meletie Makedonski
was among them.There is no true data about
Nektarij, for his participation in the print-
ing activity, but it was true that he learnt
about printing and successfully performed
that activity. On Sveta Gora, in the group of
monks from the Zograph monastery, who
left to Russia, were the printers Nektarij of
Pelagonija and Stefan of Ohrid. They first
arrived to Litvanian principality, which was
a part of czar Russia, then they continued
to Romania, where they formed the first
Romanian printing plant and then went to
Kiev. After several months residence in Kiev,
supplied with five types of printing letters
and knowledge of printing technique, they
returned to Romania, where they printed
about 12 religious books in Slavic and Ro-
manian language and with Slavic letters. Be-
side “Prayer –book” more important printed




151


ски и романски јазик, а со словен ски
букви. Покрај „Молитвеникот“, позначај-
ни печатени книги им се: „Номоканон“
(„Правила за светите апостоли“), „Недел-
но евангелие“, „Антологион“, „Богороди-
чен пара клис“, „Учение за сите дни“ итн.
Нектариј Пелагониски, заедно со другите
македонски печатари нуделе совре мени
печатарски решенија. Тексто вите во кни-
гите биле печатени со пет видови букви
и страни ците збогатени со разновидни
иници јали, ликови од фауната и делови од
флората, како на пр. илуст рирани цртежи
со: пауни, лебеди, орли, коњи, елени, ко-
зи, срни, како и луѓе, најчесто духовници
во двопојасна. Македонската печатни ца
во Романија (така ја именувале основачи-
те Нектариј, Стефан и Мелетиј), ја прифа-
тила украинската печатарска традиција,
а тоа знечело европската техника. Така,
тројцата македонски печатари (Нектариј
Битолски, Мелетиј Македонски, Стефан
Охридски) станале смели новатори во
печатарството на балканските простори
и пошироко, со што претставувале и зна-
чајни имиња во печатарството. Н. Пела-
го ниски секогаш се чувствувал битолски
(пелагониски) печатар.


books are: “Nomokanon” (“The rules for the
holly apostles”), “Sunday Gospel”, “Antolo-
gion”, ”Lady Chapel”, “A Study for all days”.
Nektarij of Pelagonija, together with other
Macedonian printers became famous print-
ers and offered modern printing solutions.
The texts in the books were printed with five
types of letters and the pages were enriched
with different initials, fauna features, parts
of flora as well as illustrated drawings with:
swans, eagles, horses, deer, goats as well as
people usually worshipers in two columns.
Macedonian printing in Romania (it was
named by Nektarij, Stefan and Meletij) ac-
cepted the Ukraine printing tradition and
that meant - the European technique. So
these three Macedonian printers (Nektraij of
Bitola, Meletij Makedonski, Stefan of Ohrid)
became brave innovators in the printing on
the Balkans and wider by which they rep-
resented important names in the printing.
Nektarij of Pelagonija always felt like printer
of Bitola (Pelagonija)




152


Нечевски, Вангел – Тунелот (1922–
2006), македонски парти зан и општест-
веник, народен херој. Неговата целосна
опреде леност на страната на револу цијата
го потврдил со вклучу вањето во СКОЈ. По
фашис тичката окупација, веднаш се вклу-
чил во акциите на месната пар тиска ор-
ганизација за рас турање на пропаганден
материјал, собирање на оружје и вршење
на курирски должности. Во поче токот на
1942 г. бил уапсен и интерниран во Бу-
гарија. По половина година помината во
инте р нација, се вратил во родната Бито-
ла. Но, поради своите активности, веќе
не можел да остане во градот и на 4. јули
1942 г. заминал во партизанскиот одред
„Даме Груев“, кој подолго време успеш-
но дејствувал во битолско, преспанско
и кичевско. Во одредот извршувал низа
курирски задачи што ги добивал како ку-
рир на Главниот штаб на Македонија. Во
текот на 1942, 1943 и поголемиот дел од
1944 г. одржувал редовна врска со грчки-
те и албанските партизани, прене сувајќи
најдоверливи мате ри јали и префрлувајќи
најдого ворни полити чки и воени рако-
водители и деле гати на Врховниот штаб
од Македонија. Пред крајот на војната
станал заменик-командант на ди ви зија.
По Војната вршел политич ки и државни
должности во Битола и во Република Ма-
кедонија. За народен херој е прогласен на
20 декември 1951 година.


НЕЧЕВСКИ
ВАНГЕЛ – ТУНЕЛО


– народен херој –


NECEVSKI
VANGEL – TUNELO
– national hero –


Necevski, Vangel – Tunelot (1922-
2006), Macedonian partisan and socialist, na-
tional hero. He was completely determined
to step towards the revolution, confirming it
by his participation of SKOJ. After the fascist
occupation he was immediately involved in
the actions of the local party organization
for distribution of propaganda material, col-
lection of weapon and performing courier
duties. At the beginning of 1942 he was ar-
rested and integrated to Bulgaria. After half
a year he returned to his native Bitola. But,
as a result of his activities he could not stay
in the city and on 4 July 1942 he left to the
partisan unit “Dame Gruev”, which was ac-
tive for a longer period, functioning success-
fully in Bitola, Prespa and Kicevo. In the unit
he performed a range of courier tasks, which
he got as a courier of the chief headquarter
of Macedonia. During 1942 -1943 and larger
part of 1944, he had regular contacts with
the Greek and Albanian partisans, transfer-
ring most confidential materials and trans-
ferring the most liable political and military
leaders and delegates to the Supreme head-
quarter of Macedonia. Before the end of the
war he became deputy Commandant of the
division. After the war he performed politi-
cal and state duties in Bitola and Republic of
Macedonia. He was proclaimed a national
hero on 20th December 1951.




153


Низамедин, Асим (1915–2003), познат
битолски учител, учебникар, составувач
на првиот Буквар за учениците на турски
јазик во РМ. Автор е на голем број учеб-
ници за учениците од турски јазик, акти-
вен преведувач на текстови од француски
на македонски и турски јазик и обрат-
но. Роден 1915 г. во Бакиркој-Истанбул.
Школувањето го продолжил во Битола.
Со обра зование се стекнал на турски и
на француски јазик, учејќи паралелно
во турското училиште и во францу скиот
лицеј. Тој бил првиот повоен учител во
Лавци, кој го отворил учи лиштето на
мајчин јазик. Учителот Низамедин соста-
вувал учеб ници, или преведувал од ма-
кед онски на турски јазик и обратно и со
нив ги учел учениците како и ги описме-
нувал повозрас ните жители на Пелаго-
нискиот регион. Во 1949 г. тој работел во
Министер ството за просвета, во одделот
за подготовка на учебници, каде составу-
вал и редактирал голем број учебници. Го
изработил првиот Буквар за турските де-
ца во Македонија. Покрај тоа, изработил
учебници и речник со превод на најпот-
ребните турски зборови на македонски
јазик и обратно. Почина 2003 г. во Бито-
ла. За своите успеси, одликуван е со Ор-
ден на Франција „Академска палма“, со
Орден на трудот, на наградата за учители
„Климент Охридски“ и други награди и
признанија од Турција и Македонија.


НИЗАМЕДИН
АСИМ


– учебникар –


NIZAMEDIN
ASIM
– text book writer –


Nizamedin, Asim (1915-2003), famous
teacher of Bitola, textbook writer, writer of the
first Spelling-book for the students in Turkish
language in RM active translator of texts from
French into Macedonian and Turkish and
vice versa. He was born in 1915 in Bakirkoj,
Istanbul. He continued his education in Bi-
tola. He gained his education in Turkish and
French, studying at the same time in Turkish
school and in French lyceum. After the lib-
eration (after NOB) he was named a national
teacher in v.Lavci.. The teacher Nizamedin
wrote textbooks or translated from Mace-
donian to Turkish and vice versa and taught
the students as well as the adults of Pelagonija
region. In 1949 he worked at the Ministry
of education department, on preparation of
textbooks, where he wrote and edited a large
number of textbooks. He made the first spell-
ing-book for Turkish children in Macedonia.
Beside that he made textbooks and dictionary
with translation of the most necessary Turk-
ish words into Macedonian language and vice
versa. His textbooks were regularly printed.
He died 2003 in Bitola. For his achievements
as educational worker he was honoured with
the title especially proved educational worker,
rewarded with The order of The Academy of
France, “Academic Palm” with Order of la-
bour in former SFRY, he is a recipient of the
municipal teacher award “Clement Ohridski
and other awards and recognitions by Turkey
and Macedonia.




154


Николески, Ванчо (1912–1980), пи-
сател и поет за деца. Роден 1912 г. во с.
Црвена Вода, крај Дебарца, недалеку од
Охрид. Основно обра зование завршил
во родното место, гимназија во Охрид, а
учителска школа во Скопје. По ослободу-
ва њето неколку години учител ст вувал, а
потоа, по ослободу вањето, работел како
уредник во Детска радост, уредувајќи го
в. „Титов пионер“ и „Пионерски весник“,
како и детски емисии во Радио Скопје и
на Радио Битола. Поголемиот дел од ра-
ботниот век го минал во Битола како про-
светен работник и пензионер. Последните
години од животот ги минал во Охрид,
каде починал во 1980 г. Член на ДПМ од
1950 г. Тој припаѓа на првата генерација
детски писатели што во литературата вле-
зе непосредно по ослободувањето. Наци-
оналната и револуционерна тематика В.
Нико ле ски ја преточил на нему својствен
начин во своите дела. За големите литера-
турни остварувања добитник е на голем
број награди, меѓу кои најзначајни се: на-
градата „Климент Охридски“ - за истак-
нат просветен работник, наградата „Мла-
до поколење“ и др. Тој е родо началник
на детската современа литература во РМ.
Има објавено 16 книги поезија и проза за
деца: „Македонче“ (песни, 1947) - првата
збирка песни на македонски јазик, „Прва
радост“ (песни, 1947), „Мице“ (поема,
1947), „Бабино вретенце“ (песни, 1948),


НИКОЛЕСКИ
ВАНЧО


– писател –


NIKOLESKI
VANCO
– writer –


Nikoleski, Vanco (1912-1980), children
writer and poet. He was born in Crvena vo-
da at Debarca, nearby Ohrid. He finished his
primary education in his native city and high
school in Ohrid and Teacher’s college in
Skopje. After the liberation he was a teacher
for several years and after the liberation he
worked as an editor at “Detska radost”, edit-
ing the newspaper “Titov pioner” and “Pion-
erski vesnik” as well as children programs at
Radio Skopje and Radio Bitola. The largest
part of the working life he passed in Bitola,
as an educational worker and pensioner.
The last years of his life he spent in Ohrid,
where he died in 1980. He was a member
of DPM from 1950. He belonged to a gen-
eration children writers who entered into
the literature directly after the liberation.
The national and the revolutionary subject
V.Nikolovski inserted into his works in his
own, only for him characteristic way. He
received large number of awards of his lit-
erary achievements among which the most
important is the award “Clement Ohridski”
for promoted educational worker, the award
“Mlado pokoljenje” and others. He is foun-
dation father of the modern children litera-
ture in RM. He published 16 books of poetry
and prose for children “Macedonian child”
(poems 1947) the first collection of poems
in Macedonian language, “First joy” (poems
1947), “Mice” (poem1947), “Grand mum
spindle”(poems 1948), “By the fire”(poems




155


„Крај огниште“ (песни, 1948), „Дедови
приказни“, „Шарено торбиче“ (песни,
1950), „Татковина“ (песни, 1950), „Моето
село“ (песни, 1950), приказните во сти-
хови: „Чуден свет“ (песни, 1952), „Чу-
дотворен кавал“ (раскази, 1952), „Мојот
ден“ (сликовница, 1952), „Стани Коле“
(песни, 1952), „Братска дружба“ (при-
казни и бајки), „Четириесет илјади осле-
пени“ (историска поема за времето на
Цар Самоил, 1954), „Приказни и бајки
за деца“ (1955), „Чудни случки (раскази,
1958), „Цвета смета“ (сликовница, 1960),
„Волшебното самарче“ (роман, 1962) -
случувања во НОБ, „Прика зни за моето се-
ло“ (раскази, 1964), „Гоце Делчев“ (роман,
1964) - романизирана биографија за деца
на познатиот македонски револу ционер,
идеолог и деец Гоце Делчев, „Чуден дедо“
(песни, 1964) - прекрасна хумористична и
инте ресна поема, „Под виорното знаме“
(роман, 1967), „Приказни од вол шебната
куќичка“ (раскази, 1970), „Малиот ловец“
(раскази, 1970), „Станко спанко“ (песни,
1972), „Ѕвездени вечери“ (песни, 1973),
„Рачко плачко“ (песни, 1973), „Крвави
години“ (хроника - роман), „Жива книга“
(раскази, 1978). Добитник е на награди-
те: „11 Октомври“, „Климент Охридски“,
„Младо поколение“, „Курирчек“ (Мари-
бор) и „Змаева награда“.




1948), “Grandfather stories”, ”Colourful bag
(poems 1950), “My country” poems(1950),
“My village”(poems 1950), stories in lines:”
Strange world” (poems 1952), My day (
picture-book 1952), “Get up Kole”(poems
1952), “Brothers company” (stories and
fairy tells), “Forty thousand blinded” (his-
torical poem for the period of Czar Samuil
1954), “Stories and fairy tells for children”
(1955), “Strange events” (stories 1958),
“Cveta bothers me” ( picture-book 1960),
“The magic pack saddle” (novel) events
from NOB, “Stories for my village” (stories
1964), novel “Goce Delcev” -biography for
children of the famous Macedonian revolu-
tionary, ideologist and leader Goce Delcev,
“Strange grandfather” poems(1964), won-
derful humoristic and interesting poem,
“Under the unfurled flag”(novel 1967),”Sto-
ries of the magic house”(tales 1970), “The
little hunter”(stories 1970), ”Stanko sleepy
boy”(poems 1972), “Star nights”(poems
1973), “Racko the weeper”(poems 1973),
“Bloody years”(chronicle–novel), “Live
book”(stories 1978). He is recipient of the
awards 11th October, Clement Ohridski,
”MLado pokoljenje”,”Kurircek” (Maribor)
and Zmaj reward.




156


Николовски, Димче (1953–1998),
претставува една од најзна чајните лич-
ности на графиката во Македонија и во
светот. Роден 1953 г. во Битола. Завршил
Ликовна Академија и спе циј ализирал
графика во класата на Богдан Борчич во
Љубљана. Почи нал на 30. 4. 1998 г. во
Скопје како декан и професор за графи-
ка на Графичкиот отсек на Факултетот
за ликовни уметности. Имал поста вено
десетина самос тојни изложби (1979 -
Љубљана, 1981 - Скопје, 1984 - Белград,
1984 - Љубљана, 1986 - Љубљана, 1987-
Брисел, Ловиер и Лиеж (со Б. Борчич),
1993 - Љубљана, 1994 - Клаген фурт, 1995-
Скопје (графичка мапа за Владата на РМ),
1995 - Цирих (со З. Јакимовски и Д. Мали-
данов), 1996 - Гиор (ретро спективна из-
ложба). Учес твувал на голем број групни
изложби низ целиот свет (Токио, Виена,
Париз, Цирих, Ку вин, Харкив, Катови-
це, Барселона, Канагава, Варна, Њу Јорк,
Истан бул, Мастрихт, Харана, Лоџ, Софи-
ја, Сапоро, Биела, Сао Паоло, Ари зона,
Фредрикштат, Напа-Кали форнија, Пра-
га, Келн, Нирнберг, Загреб, Васа-Финска,
Кјото, Сеул, Сарајево, Белград, Дубров-
ник, Венеција, Љубљана, Фрешен, Нови
Сад, Шемалије ...) каде добивал многу
значајни награди и приз нанија меѓу кои
позначајни се: 1983-Премија на 15 Меѓу-
народно графичко триенале во Љубља-
на; 1984-Прва награда на 5. Триенале на


НИКОЛОВСКИ
ДИМЧЕ


– ликовен уметник –


NIKOLOVSKI
DIMCE
– artist –


Nikolovski, Dimce (1953-1998), repre-
sents one of the most significant figures of
the graphics in Macedonia and in the world.
He was born in 1953 in Bitola. He finished
art academy and speciality of graphics in
the class of Bogdan Borcic in Ljubljana. He
died on 30.04.1998 in Skopje as a dean and
professor of graphics at the Graphical de-
partment at the Faculty of art.He had ten
independent exhibitions (1979 Ljubljana,
1981 Skopje, 1984 Belgrade, 1984 Ljubljana,
1986 Ljubljana, 1987 Brussels, Lovier and
Liege (with B.Borcic) 1993 Ljubljana, 1994
Klagenfurt, 1995 Skopje, (graphical map for
the government of RM) 1995 Zurich,( with
Z.Jakimovska and D.Malidanov) 1996 Gior,
(retrospective exhibitions he partcipated in
large number of group exhibitions through
the world (Tokio, Vienna, Paris, Zurich, Ku-
vin, Harkiv, Katovice, Barcelona, Kanagava,
Varna, New York, Istanbul, Mastriht, Ha-
rana, Log, Sofia, Saporo, Biela, Sao Paolo,
Arizona, Fredikstat, Napa California, Pra-
gue, Keln, Nirnberg, Zagreb, Vasa, Finland,
Kjoto,Seul, Dubrovnik, Sarajevo, Belgrade,
Dubrovnik, Venecia, Ljubljana, Fresern,
Novi Sad, Semalije) where he gained impor-
tant awards and recognitions, among which
more important are: 1983 - Premium of 15
International Graphical Triennale in Ljub-
ljana,1984 - First award at 5th Triennial of
Modern Yugoslav graphics in Bitola, 1986
- Ex agio of 11th International Graphical




157


современата југословенска гра фика во
Битола; 1986 Ex agio на 11. Меѓународно
графичко биенале во Краков (Полска) и
награда на изложбата Меѓународен олим-
писки плакат во Сеул; 1989 - Поче сна на-
града на 1. графичко биенале во Бхарат
Бхаван - (Бопал) и Почесна награда на
3. Премија за цртеж во Ферол (Шпанија);
1990 - Награда на 7. Премија за графика
,,Масимо Рамос“ во Ферол; 1991 - Награда
на 1 графичко биенале во Сапоро (Јапо-
нија); 1995 - Награда на 3. Ме ѓународно
графичко биенале во Гиор; 1997 - 3. На-
града на 4. Меѓу народно графичко бие-
нале во Оренса (Шпанија); 1997 - почесна
награда во Клуј (Романија) и Гран При
на 4. Триенале на графика во Шемалие
(Франција).


biennale in Krakow (Poland) and award of
the exhibition International Olympic poster
in Seoul 1989. The honorable award of 1st
graphical biennale in Bharat bhavan (Bho-
pal) and honorable award of 3rd premium for
a drawing in Ferol (Spain), 1990 - reward of
7th Premium for graphics Massimo Ramos in
Ferol 1991, award of the 1st Graphical bien-
nale in Sapporo, Japan, 1995 - award of 3rd
International graphical biennale in Gior,
1997 – award of 4th International Graphical
biennale in Orensa (Spain) 1997- honorable
award in Klux (Romania) and Gran at 4th tri-
ennial of graphics in Shemalie (France).




158


Николовски, Михајло (1934–1994),
познат македонски компо зитор и педа-
гог, долгогодишен директор на Средно-
то музичко училиште во Битола, од каде
излегле врвни музичари. Истов ремено
го водел и Хорот на КУД „Стив Наумов“
во Битола и е добитник на многубројни
награди. Роден 1934 г. во Битола. Сред-
ното музичко образование го завршил
во Скопје, а Музичката академија (на став-
но-теотерски отсек) ја завр шил во 1958 г.
во Белград. Истов ремено приватно учел
компо нирање кај проф. М. Раденковиќ,
во Белград. Во 1961 г. станал прв дирек-
тор на Средното музичко училиште во
Битола. Еден мандат бил и декан на Фа-
култетот за музика во Скопје. Починал
во 1994 г. во Скопје. Творечкиот опус на
М. Н. опфаќа дела за: оркестар (концерт
за виолина и оркестар (1978) концерт за
виола и оркестар (1981), концерт за ви-
олина, гудачи и ударалки (1989) и друга
камерна музика (гудачки квартет (1992),
соната за виолина и пијано (1961), во-
кално-инструментални дела (ора ториум
„Илинден“ - за тенор, бас рецитатор,
мешовит хор и симфо ниски оркестар
(1980), „Ма кедо нија“ - кантата за гудачки
оркестар (1984), соло-песни („Песни крај
езеро“ - циклус (1973), „Феникс“ - за глас
и пијано (1991), 40 хорски композиции за
мешовит, женски и детски хор, масовни
песни и музика за драми.


НИКОЛОВСКИ
МИХАЈЛО


– композитор –


NIKOLOVSKI
MIHAJLO
– composer –


Nikolovski, Mihaljo (1934-1994), fa-
mous Macedonian composer and pedagogue
long-term principal at the Secondary Music
School in Bitola, which created musicians of
high rank. At the same time he led the choir
of KUD “Stiv Naumov” in Bitola and he is
the winner of numerous awards. He was
born in Bitola. He finished his secondary
music education in Skopje and the Music
academy (educational-theoretical depart-
ment) in 1958 in Belgrade. At the same time
he took private lessons of composing at prof.
M.Radenkovik, Belgrade. In 1961 he was the
first principal of the Secondary Music School
in Bitola. He was also a dean for one mandate
at the Faculty of Music. He died in 1994 in
Skopje. The creational opus of M.Nikolovski
covers acts for orchestra: concert for a violin
and orchestra (1978), concert for viola and
orchestra (1981) concert for violin, strings,
percussion instruments (1989) and other
chamber music (string quartet 1992) sonata
for a violin and piano (1961), vocal instru-
mental works (oratorio Ilinden –for tenor
bas, mixed choir and symphonic orchestra
(1980) “Macedonia” a quanta for string or-
chestra (1984), solo songs ( “Songs by the
lake”- cycles (1973), “ Fenix” for voice and
piano (1991), 40 choir compositions for
mixed female and children choir, mass songs
and drama music.




159


Овадија, Естреја – Мара (1922–1944),
битолска Еврејка, работничка. Многу рано
се вклу чила кон напредното работнич-
ко дви жење. Веќе во 1938 г. била еден од
најактивните членови во органи зациите
на напредната младина во својот роден
град, Битола. Особено била активна во
еврејските напре дни младински органи-
зации. Нејзината револу ционерна актив-
ност се заси лила за време на нејзиното
триго дишно престојување во Белград, каде
била на работа. За тоа време се запозна-
ла со повеќе напредни луѓе, станала член
на СКОЈ и учест вувала во Мартовските
демон страции. Особено била популарна
меѓу еврејската младина. Во 1942 г. стана-
ла член на КПЈ. Во април 1943 г. во пар-
тизанскиот одред „Гоце Делчев“, започнал
парти занскиот живот на Естреја Овадија.
Од одредот „Гоце Делчев“ се префрлила во
одредот „Даме Груев“ кој водел тешки бор-
би со италијанскиот оку па тор во околина-
та на Преспа нското Езеро. Учествувала во
мно гу напорниот Февру арски поход. По
завршувањето на февруарските движења
на едини ците, била формирана Тре та та
македонска ударна бригада, а Естреја Ова-
дија била поставена за заменик политички
комесар на чета. Со формирањето на Сед-
мата македонска бригада била поставена
за политички комесар на батаљон. Загина-
ла во 1944 г. За народен херој е прогласена
на 11 октомври 1953 година.


ОВАДИЈА
ЕСТРЕЈА – МАРА
– народен херој –


OVADIJA
ESTREJA – MARA
– national hero –


Ovadija, Esteraja Mara (1922-1944),
a Jew from Bitola, worker. She joined early
to the progressive workers movement in
1938, she was one of the most active mem-
bers in the organizations of the progressive
youth in her native city Bitola. She was es-
pecially active in Jewish progressive youth
organizations. Her revolutionary activity
was enforced during her three- year stay in
Belgrade, where she worked. That is the pe-
riod when she met many progressive people,
became member of SKOJ and participated in
March demonstrations. In 1942 she became
member of KPJ. In April 1943 her partisan
life started in the partisan unit “Goce Del-
cev”. From the unit “Goce Delcev” she went
to the unit “Dame Gruev, which led difficult
battles with the Italian occupiers in the sur-
rounding of Prespa Lake. She was character-
ized as a person with courage, determina-
tion and endurance. She proved that by her
participation in the very difficult February
expedition. After the end of the February
movements of the units The Third Mace-
donia Fighting Brigade was formed and Es-
treja Ovadija was appointed deputy political
commissar of the unit. With the formation
of The Seventh Macedonian brigade she was
named a political commissar of a battalion.
She was killed in 1944. She was proclaimed
a national hero on 11 October 1953.




160


Огненовcки, Тале (1922), македон-
ски кларинетист, еден од најзначајните
македонски фолк-музичари. Спаѓа во ре-
дот на најголемите инстру менталисти и
композитори во светската музика. Тој го
направи поврзувањето меѓу ориентална-
та и западната музика и претставува еден
од најголемите експоненти на компони-
рањето за кларинет. Има компонирано
и аран жирано 150 македонски народни
ора, еден класичен концерт „Т. Огненов-
ски концерт за кларинет Бр. 1“, и повеќе
џез композиции. Тале е еден од најдобри-
те прет ставници во свирење на кларинет,
со посебна техника, инвентивност и за-
препастувачка им п ро визациска виртузи-
озност. Тале е првиот со лист на кларинет
што извел класичен концерт за кларинет
во РМ. Mакедонските ора, мелогра дирани
од Тале Огненовски се изведувани на
концерти во Швајцарија (Mechanlizenz),
Фран ција (Sacem), Шведска (Gema), Фин-
ска (Teosto), Велика Британија, Данска,
Австрија... Од особено значење е негово-
то членување во оркестарот на ансамблот
„Танец“, поточно во изведбата на тур-
нејата низ Америка (1956), кога за 84 дена
биле одржани 66 концерти во 53 градови.
Ансамблот „Танец“ го повторил двапати
овој голем успех, прво на турнејата во Гер-
манија (1956), со одржани 72 концерти и
вторпат на турнејата во Франција (1959),
со одржани 83 концерти. Во 1965 г. Тале


ОГНЕНОВСКИ
ТАЛЕ


– музички уметник –


OGNENOVSKI
TALE
– musician –


Ognenovski, Tale (1922), Macedonian
clarinetist , one of the most important Mace-
donian folk musicians; belong to the line of
the biggest instrumentalists and composers
in the world music. He made the connection
between the oriental and the western music
and represents one of the biggest exponents
of the composing for a clarinet. He has com-
posed and arranged 150 Macedonian folk
dances, one classical concert “T.Ognenovski
concert for clarinet number 1” and many
jazz compositions. Tale is one of the best
representatives in playing of a clarinet with
special technique, inventiveness and amaz-
ing improvisation virtuosity. Tale is the first
solo player of clarinet who performed classi-
cal concert for a clarinet in RM. Macedonian
dances by Tale Ognenovski are performed
on concerts in Switzerland (Mechnlizenz)
France (Sacem), Sweden(Gema), Finland
(Teosto), Great Britain, Denmark, Austria.
His membership is of special importance in
the orchestra of the assembly “Tanec”, that
is in the performance of the tour throughout
USA (1956) when there were held 66 con-
certs in 53 cities for 84 days. The assembly
“Tanec” repeated twice this great success,
the first one on the tour in Germany (1956)
with held 72 concerts and second time on
the tour in France (1959) with held 83 con-
certs. In 1965 Tale Ognenovski formed his
“Tale Ognenovski orchestra” in Skopje and
made a record at broadcasting network in




161


Огненовски го фор мирал својот „Тале Ог-
неновски Оркестар“ во Скопје и снимил
грамофонска плоча во Радио-телевизија
Белград, Југославија. Во текот на долгата
кариера на репертоарот имал компони-
рано повеќе од 150 македонски ора, из-
веден еден класичен концерт и повеќе
џез композиции. Како виртуозен солист
на кларинет во филмот „Ритам и звук“,
1955 г. ги извел македонските народни
ора: „Женско чамче“, „Беранче“ и други
со македонскиот ансамбал на народни иг-
ри и песни „Танец“. Неговите снимки за
Радио-телеви зија Белград, Југотон, МРТ
се уникатни композиции, инспирирани
од македонската фолклорна музика. Ав-
тор е на нотната збирка Македонски ора
(1989) со 80 ора. Добитник е на награда
„11 Октом ври“. Има добиено голем број
награди и почести за престижните умет-
нички изведби. Од нив најважни му се:
Првата награда кларинет, за најдобар
кларинетист на првиот Македонски фес-
тивал за народни игри и песни во 1948 г.,
прва награда на Југословенскиот фолкло-
рен музички фестивал во Опатија, 1951г.,
Естрадна награда на Југославија, најви-
сока награда во поранешна Југославија
за музички естрадни уметници, 1978 г.,
Почесна естрадна награда на Македонија,
највисока награда за музичките естрадни
уметници во Р. Македонија, 1996 година.


Belgrade, Yugoslavia. In his long career on
his repertory, he had composed more than
150 Macedonian dances, a classical con-
cert and many jazz compositions were per-
formed. As virtual solo player of clarinet
in the film “Rhythm and sound” (1955), he
performed Macedonian folk dances “Zenski
camce”,”Berance” and other with the Mace-
donian assembly of folk dances and songs
“Tanec”. His records for the broadcasting
network in Belgrade “Jugoton”, “MRT” are
unique, inspired by the Macedonian folk
music He is author of the note collection
“Macedonian folk dances”(1989) with 80
dances. He is recipient of the award 11th Oc-
tober. He has received large number awards
and testimonials for the prestige artistic per-
formances . The most important are: The
first awrad clarinet, for the best clarinet
performer at the Macedonian festival of folk
dances and songs in 1948, the first reward
at the Yugoslav folk music festival in Opatija
1951, Estrade award of Yugoslavia, the high-
est price in the former Yugoslavia for estrade
musicians 1978, The Honourable estrade
award of Macedonia, the highest award for
estrade musicians in R.Macedonia, 1996.




162


Османли, Димитрие (1927–2006), ма-
кедонски филмски и театарски режисер,
кој прв ги завршил студиите на Театар-
ската академија во Белград, отсек режија.


Роден 1927 г. во Битола. По дип ло-
мирањето се враќа во својот роден град
и се приклучува кон колективот на На-
родниот театар од Битола, во 1952 г. Со
неговото доаѓање тој внесе нов дух во ре-
жијата. Првата претстава на сцената на
битолскиот театар е „Сите мои синови“
од А. Милер (1952). Иако кратко бил член
на оваа театарска куќа, само три сезони,
тој во овој период ги поставил делата
„Без третиот“ од М. Беговиќ (1952), „Во
агонија“ од М. Крлежа (1954), „Игра на
случајот и љубовта“ од П. Мариво (1955),
„Војникот фалбаџија“ од Плаут (1955). И
по заминувањето во Скопје, тој не го за-
борави театарот на својата младост. Како
гостин ги режира делата „Вејка на вет-
рот“ од К. Чашуле, „Поглед од мостот“
од А. Милер (1962). По подолг период во
1981 г. потписник е на комедијата „Ба-
бамбитолски патрдии“ од М. Попоски,
„Салон Бумс“ од Т. Османли (1987) и
„Спилиони“ од Т. Османли (2003). Ре-
жирал на сцените во Прилеп и Скопје
(МНТ, ДТС и Театарот на народностите).
Позначајни драмски режии „Дневникот
на Ана Франк“ (1958), „Двајца на нишал-
ка“ (1966), „Хенри VIII и неговите шест
жени“ (1967), „Свадба“ (1972), „Болва во


ОСМАНЛИ
ДИМИТРИЕ


– режисер –


OSMANLI
DIMITRIE
– director –


Osmanli, Dimitrie (1927-2006), Mace-
donian film and theatre director, who fin-
ished first the studies at the Theatre Acad-
emy in Belgrade, department direction. He
was born in Bitola in 1927. After his gradua-
tion he returned to his native city and joined
the Assembly of the National theatre from
Bitola in 1952. With his arrival he brought
new spirit in the direction of his first per-
formance on the scene of Bitola theatre.
“All my sons” by A.Miler (1952). Although
he was a member of this theatre for a short
time only three seasons, he directed the
works “Without the third” by M Begovik
(1952),”In agony” by M.Krleza (1954), The
game of the case and love” by P Matrivo
(1955), “The soldier boaster” by Plaut (1955)
After his departure to Skopje he did not for-
get the theatre of his youth. “The straw in the
wind” by K.Casule, “View from the bridge”
by A.Miler (1962). After a long period in
1981 he is signatory of the comedy “ Jokes
of Babam Bitola” by M.Poposki, “Saloon
Bums” by T. Osmanli (1987) and “Spiloni”
by T. Osmanli 2003. He directed scenes in
Prilep and Skopje (MNT DTS and Theatre
of the nationalities). His more important
play directions “The diary of Anna Frank”
(1958), “Two on strand” (1966), “Henry
VIII and his six women” (1967) “Wedding”
(1972), ”Flea in ear” (1974), “Member of
parliament”(1993) and etc. His first success
on the film was noticed in the documentary




163


уво“ (1974), „Народен пратеник“ (1993) и
др. Првите успеси на фил мот ги забеле-
жува во докумен таристичките жанрови.
Најпознати остварувања се документар-
ците „Распламтени факли“ (1956), „Про-
летни надежи“ (1956), кусоме т ражниот
игран филм „Бунтот на куклите“ (1957).
Играната комедија „Мирно лето“ (1961)
го промовира како прв македонски ре-
жисер на еден игран филм и автор кој
беспрекорно ги совладал жанровските
кодекси на комедијата. Следува мелодра-
мата „Мементо“ (1967), „Жед“ (1971), се
вклопува во актуелните движења на мо-
дерниот филм. „Ангели на отпад“ (1995)
е уште еден прилог во збогатувањето на
тематско - проблемскиот мозаик на ма-
кедонскиот филм. Документарните фил-
мови „Девојките од мали“ (1965), „Кејот
13 Ноември“ (1964) и „Дванаесетте од
Папрадник“ (1965).


genre. His most important achievements
are the documentaries “Flaming torches”
(1956), “spring hopes” (1956), short meter
movie “Rebellion of the dolls” (1957).The
film comedy “Peaceful summer” (1961) pro-
moted him as the first Macedonian director
of films and author who impeccably cre-
ated the genre codex of the comedy. Then
followed the melodrama “Memento” 1967
, “The thirst”(1971) which fits in the actual
movements of the modern film, “Angels on
garbage”(1995) is one supplement to the en-
richment of the thematic problem mosaic
of the Macedonian film. Documentary films
“The girls when young”(1965) “The Coast
13th November” (1964) and “The Twelfth
from Papardnik”(1965).




164


Павловски, Божин (1942) академик,
познат македонски писа тел - раскажувач
и романсиер, еден од најпреведуваните
македон ски писатели на странски јази-
ци. Роден е 1942 г. во с. Жван, Демирхи-
сарско. Средно образование завр шил во
Битола. Завршил Фило зофски факултет
во Скопје. Работел како новинар во „Труд-
беник“, „Млад борец“ и „Нова Македо-
нија“, филмски критичар, уредник и ра-
ководител на издавачката куќа „Мисла“
во Скопје. Во 1992 г. во Мелбурн (Австра-
лија) ја основа издавачката корпорација
АЕА која ги издава весниците „Денес“
и „Македонија денес“ кои се вбројуваат
меѓу највлијателните етнички весници
во Австралија, САД и Канада. Од 1996 г.
е главен уредник на книгоиздателството
„Матица маке донска“ од Скопје. Член
е на МАНУ од 1988 г. Член е на ДПМ од
1964 г. Автор е на книгите: „Игра со љу-
бов“ (роман, 1964), „Фантасти“ (раскази,
1964), „Мила дин од Кина“ (роман, I дел
1967), „Лудисти“ (раскази, 1964), „Мила-
дин од Кина“ (роман II дел, 1968), „Маке-
донците зад екваторот“ (патописна проза,
1971), „Дува“ (ро ман, 1973), „Австралија,
Австра лија“ (сценарио за документарен
филм, 1975), „Вес Ауст“ (роман, 1978),
„Црвениот хипокрит“ (роман, 1984), „Ут-
кини соседи“ (роман, 1987), „Враќање во
сказните“ (роман, 1989), „Дува и болвата“
(роман, 1997), „Подвижни гробови“ (ро-


ПАВЛОВСКИ
БОЖИН


– писател –


PAVLOVSKI
BOZIN
– writer –


Pavlovski, Bozin (1942), academician
famous Macedonian writer, narrator and
novelist one of the most translated Mace-
donian writers in foreign languages. He was
born in v.Zvan Demir Hisar. He finished
his secondary education in Bitola, graduated
at the Faculty of Philosophy in Skopje and
worked as journalist in “Trudbenik”, “Mlad
borec” and “Nova Makeodnija”, film crit-
ics, editor, manager of the publishing house
“Misla” in Skopje. In 1992 in Melbourne
(Australia) he founded the publishing coor-
poration AEA, which publishes the newspa-
pers “Denes” and “Makedonija denes” and
are considered to be among the most influ-
ential ethnical newspapers in Australia, USA
and Canada. Since 1996 he is a chief editor
of the book publishing company “Matica
makedonska” from Skopje He has been a
member of MANU since 1988. He has been
a member of DPM from 1964. He is an au-
thor of the books “Play with love” ( novel
1964), “Fantasti” (tales 1964) “Miladin from
China” (novel I part 1967),


“Ludisti” (tales 1964), “Miladin from
China” (II part 1968), “Macedonians be-
hind the equator” (reportage, prose 1971) ,
“Blows” (novel 1973), “Australia, Australia”
(script for documentary film) 1975, “West
Oust” novel 1978, “The red hypocrite” (nov-
el 1984)” Owl neighbours”(novel 1987), “Re-
turn of the tales” (novel 1989),”Duva and the
flea”(novel 1997) “Movable graves”(novel




165


ман, 1998), „Патување со љубената“ (ро-
ман, 2000), „Еги петска сонувалка“ (роман,
2001), „Назад кон разумот“ (новинарски
есеи, 2003 г. Во своите дела Божин Пав-
ловски е преокупиран со маке донската
современост и неговата литература претс-
тавува една од сеопфатните уметничи
слики на социјалната, политичката и ду-
ховната ситуација на нашето време, цвр-
сто поврзувајќи се со судбината на маке-
донскиот човек.


Неговите дела преведени се на анг-
лиски, француски, руски, српски, итали-
јански, романски, албански, слове нечки
и др. За неговото творештво се објавени
есеи, студии и критики не само во земјата
туку и во странство.


Романите на Б. Павловски ост вариле
македонска и меѓународна афирмација,
како по високите тиражи што заинтере-
сирале бројна читателска публика, така
и по извондредните толкувања на нај поз-
натите критичари од земјата и од светот.
Неговите раскази се застапени во сите
антологии на македонскиот расказ. Него-
вите дела се носители на повеќе награди
и признанија. Добитник е на наг радите:
„Рациново признание“, „11 Октомври“,
„Стале Попов“, „Гоцева повелба“, „Ко-
чо Рацин“ и меѓународните: „Младост“
и „Же ле зарница Сисак“. Добитник е на
интербалканската книжевна наг рада (Со-
лун, Грција, 2002).


1998), “Travelling with the beloved” (novel
2000), “Egypt dreamer”(novel 2001), “Back
to the brain” ( journalist essays 2003). In
his works Bozin Pavlovski is preoccupied
with the Macedonian modern life and his
literature represents one of the overall ar-
tistic images of the social, political situation
of our time, strongly connecting himself to
the destiny of the Macedonians. His works
translated in English, French, Russian, Ser-
bian, Italian, Romanian, Albanian, Slove-
nian and others. There are published essays,
studies and critics opinions for his work, not
only in the country but abroad as well.


The novels of B.Pavlovski achieved
Macedonian and international affirmation
not only by the large number of printed cop-
ies that were interesting for numerous read-
ing auditorium, but also by their exceptional
interpretation of the most famous critics in
the country and abroad. His stories are pre-
sented in all analogies of Macedonian tale.
His works are holders of many awards and
recognitions that he has been honoured with
, such as Racin recognition, 11th October,
“Stale Popov”, “Goce convention”, “Koco
Racin” and the international Mladost and
“Iron foundry” Sisak. He won The Inter Bal-
kans literary award ( Solun, Greece 2002).




166


Пановски, Доне (1935–1997), лите-
ратурен критичар, историчар, есеист и
доаен во битолското новинарство. Роден
1935 г. во с. Буф, Леринско, Егејскиот дел
од Македонија. Во 1948 г., бегајќи од грч-
ките притисоци и туторства во Граѓанска-
та војна во Грција, ја минал границата кај
Драгош и дошол во Битола. Од Битола
бил одведен во Прилеп, а оттаму зами-
нал во Крушевље, Сомборско (Војводи-
на). По смртта на неговата мајка, во 1951
г. Д. Пановски се вратил во Битола, при-
фатен во Домот за сирачиња. Основно и
средно образование завршил во Битола.
Дипломирал на Филозоф киот факултет
во Скопје на отсекот Историја на книжев-
ностите на СФРЈ во 1974 г. Својот работен
век го минал како новинар во Битолски
весник. Како врвен новинар тој бил до-
писник на српски, хрватски и словенечки
јазик. Бил редовен дописник на в. „Нова
Македонија“, и дописник на белградската
„Поли тика“. Автор е со изра зита твореч-
ка креација и со потенцијал од огро мно
литературно познавање. Со книжевна деј-
ност, најпрво, започ нал со песни за деца и
за возрасни, па потоа брзо се преориенти-
рал на книжевната кри тика, есејот и кни-
жевната историја со што станал познат во
маке донската книже вност. Доне Панов ски
воспоставил врски со многу писатели-љу-
бители на литературата не само во градот,
туку низ целата наша земја и пошироко.


ПАНОВСКИ
ДОНЕ


– книжевник –


PANOVSKI
DONE
– writer –


Panovski, Done (1935-1997), literary
critics, historian, essay writer and activist in
Bitola journalism. He was born in v.Buf in
1935, Lerin, Aegean part of Macedonia. In
1948, running away from the Greek pressure
and tortures in the Citizen’s war in Greece,
he passed the border at Dragos and came
to Bitola. From Bitola he was taken to Prilep
and then to Krusevlje, Sombor Vojvodina.
After his mother’s death in 1951 D.Panovski
came back to Bitola. He was placed at the
Orphans’ home .He finished his primary and
secondary education in Bitola, graduated at
the Faculty of philosophy in Skopje, at the
department History of literatures of SFRY in
1974. He passed his working century as jour-
nalist in “Bitolski vesnik” . As a professional
journalist he was correspondent in Serbian,
Croatian and Slovenian language. He was
full time correspondent of “Nova Makedoni-
ja” and correspondent of the Belgrade “Poli-
tika”. He was author with expressive creation
and with huge literature potential knowl-
edge. Firstly he started with children and
adults poems and then he fast reoriented to
the literature critic essay and literary history,
by which became famous in the Macedonian
literature. Done Panovski established con-
nections with many writers, literature lovers
not only in the city but through all our coun-
try and wider. Panovski published over 500
literature critics in the literature and news-
papers and twelve independent books on the




167


Пановски има објавено над 500 книжев-
ни критики во литератур ната периодика
и вес ниците, и дванаесеттина самостојни
книги од областа на литературната кри-
тика и повеќе од 15-тина ракописи кои
не се објавени. Учествувал на голем број
научни симпозиуми и собири. Автор е на
книгите „Вреднувања“ (1967), „Импресии“
(1970), „Литера турни портрети“ (1975),
„Литера турни записи“ (1981), „Писате-
лите за Илинден“, (1983), „Илинденски
одгласи“ (1990), „Учебникари и просве-
тители“, „Одгласи“ (1990) и „Литературни
студии“. Автор е на поетски панорамски
избори со опширни предговори: „Илин-
денски одгласи“ (1983) и „Октомвриски
одгласи“ (студија, 1999). Негови критички
трудови се преведени на полски, чешки,
српски и германски јазик. Почина 1997 г.
во Битола. Добитник на наградата „4-ти
Ноем ври“ за литературна кри тика и Среб-
рена плакета на ДНУ - Битола.


field of the literature critics and more than
15 manuscripts which were not published.
He participated in a large number of scien-
tific symposiums and assemblies. He is au-
thor of the books “Evaluations”(1967), ”Im-
pressions”(1970), “Literary portraits”(1975),
“Literature records”(1981), “ The writers for
Ilinden” 1983, “Ilinden reflections” 1990,
“Textbooks writers and reformers”, “Reflec-
tions” 1990, and “Literary studies” He is au-
thor of poet reportage elections with wide
prefaces. “Ilinden reflections” 1983 and
“October reflections study” 1999. His critic
articles are translated in Polish, Czech, Ser-
bian and German language. He died in 1997
in Bitola. He was honoured with the award
4th November for literature critic and silver
certificate of honor of DNU Bitola.




168


Пановски, Трифун, (1912–1944), пр-
виот партизански лекар во народноосло-
бодителната војска на Македонија, и пат-
рон на медицин скиот центар во Битола.
Како лекар и хуманист со големи лекар-
ски способности кај борците и народот
уживал голем авторитет. Роден 1912 г. во
с. Буф, Леринско, Егејска Македонија, во
печалбарско семеј ство. Основно учили-
ште завршил во родното место. Потоа со
родителите се преселил во Битола, каде
завршил Гимназија во учеб ната 1933/34 г.
Се запишал на Медицинскиот факултет
во Бел град. Уште за време на студен т-
ските денови влегол во напред ното сту-
дентско движење. По дипломирањето се
вработил како лекар во Ниш, но набрзо,
веднаш по окупацијата, се вратил во Би-
тола и се приклучил во НОБ. Во 1941 г.
станал член на КПЈ, а во 1942 г., за вре-
ме на априлската провала Т. Пановски
бил затворен од бугар ската окупаторска
полиција. Во недостаток на сигурни сведо-
штва бил ослободен од обви нувањата. Во
текот на 1943 г. бил интерниран во Буга-
рија и мобили зиран како лекар во бугарс-
ката армија, од каде успеал да избега и да
им се приклучи на партизаните (1944). Во
партизанските редови работел прво како
главен лекар во партизанските болници
на Кожуф планина, а потоа како лекар
во Првата македонско-косовска бри гада
и на крај во Првата македонска бригада


ПАНОВСКИ
ТРИФУН


– револуционер –


PANOVSKI
TRIFUN
– revolutionary –


Panovski, Trifun (1912-1944), the first
partisan doctor in the national rebellion
army of Macedonia and patron of the Medi-
cal center in Bitola As a doctor and human-
ist with large doctor capabilities he had
great authority with the fighters and people.
He was born 1912 in v. Buf Lerin, Aegean
Macedonia in migrant family. He finished
his primary education in his native place.
Then with his parents he moved to Bitola
where he finished high school. In 1933/34
he registered at the Faculty of Medicine in
Belgrade. During his studies he joined the
progressive student movement. After his
graduation he got employed as a doctor in
Nis, but s immediately after the occupation
he returned to Bitola and joined NOB. In
1941 he became member of KPJ and in 1942
during the April espionage T. Panovski was
imprisoned by the Bulgarian occupation po-
lice. In lack of strong evidence the charges
were left out. During 1943 he was integrated
to Bulgaria and mobilized as a doctor in the
Bulgarian army but he managed to escape
and joined the partisans (1944). In the par-
tisans’ lines, at first he worked as a chief
doctor in the partisan hospital on Kozuf
mountain and then as a doctor in the First
Macedonian Kosovo brigade and at the end
The First Macedonian brigade (in Debarca
and Karaorman). He was characterized as a
courageous and ready to help the wounded
fighters in the first fighting lines. For his un-




169


(во Дебарца и Караорман). Се одликувал
со храброст и пожртвуваност, спремен да
им помогне на ранетите борци во првите
борбени редови. Заради неговата несе-
бичност бил почиту ван и сакан од сите
борци.


Д-р Трифун Пановски работел во пар-
тизанската болница што ја формирал и
организирал кај с. Песочани и Ехловец,
во подножјето на славниот Караорман и
Славеј. Во оваа болница се лекувале теш-
ко ранетите борци, а полесно ране тите,
под негов стручен надзор се лекувале во
своите единици.


На 22 јуни 1944 г. партизан ското дви-
жење претрпело голема загуба. Во близи-
на на селото Буринец (Дебарца) при едно
пробно гаѓање со минофрлач, од ненадеј-
на експло зија бил тешко ранет заедно со
командантот на Првата македонска бри-
гада Коле Канински и уште тројца нивни
соборци – партизани. Иако и самиот бил
тешко ранет д-р. Трифун Пановски им
помагал на останатите повредени, сè до-
дека сите не им подлегнале на раните.


selfishness he was respected and loved by all
fighters. Dr Trifun Panovski worked at the
partisan hospital that he formed and organ-
ized at v. Pesocani and Ehlovec, under the
famous Karaorman and Slavej. In this hos-
pital severely wounded fighters and those
with light injures were treated in their units,
under his professional supervision. On 22
June 1944 partisan movement had great loss
nearby village Burinec (Debarca). At one test
shooting from a mine thrower, from sudden
explosion, he was severely shot together with
the commandant of the First Macedonian
Brigade “Kole Kaninski” and three other
comrades - partisans. Although, he himself
was wounded Trifun Panovski helped the
other wounded until all of them died of their
own injuries .




170


Папазоглу, Фанула (1917–2001), проу-
чувач и толкувач на античката цивилиза-
ција, епигра фист, академик. Претставува
една од позначајните археолози кај нас
со меѓународна афирмација. Основ но
и средно образование завршила во Би-
тола, Филозофски факултет во Белград,
отсек класична фило логија со историја
на стариот век и археологија (1936-1941).
За време на Војната, како член на студен т-
ската организација учест вувала во НОБ
од самиот почеток. Во Бел град преминала
во мај 1945, рабо тела во Министерството
за инфор мации и во 1946 г. дипломирала
на Филозофскиот факултет. По дипло-
мирањето во 1947 г. била избрана за асис-
тент, а во 1949 г. за предавач на Катедрата
за историја на стариот век. Во 1955 г. док-
торирала и веднаш е избрана за доцент, а
во 1960 г. за вондреден професор и шеф
на Катедрата. Уште со својата докторска
дисер тација „Македон ските градови во
римско време“, покажала длабочина во
познава њето на темелните пра шања на
општествената историја. Благода рение
на нејзините истражувања на старобал-
канското „варварство“, денес се знае де-
ка политичките заед ници на најјуж ните
претставници на племињата што го на-
селувале Балканот (Трибалите, Автарија-
тите, Дардан ците, Скордисците и Ме зите)
напредувале во својот развој за време
на доцнокласичниот и хеленистичкиот


ПАПАЗОГЛУ
ФАНУЛА


– археолог –


PAPAZOGLU
FANULA
– archeologist –


Papazoglu, Fanula (1917-2001), research-
er and interpreter of the ancient civilization
epigraphist, academician. She represents one
of our best distinguished archaeologists with
international affi rmation. She fi nished her
primary and secondary education in Bitola
and then Faculty of philosophy in Belgrade,
department of classical philology with history
of the old age and archaeology (1936-1941).
During the war as a member of the student
organization, she participated in NOB from
its beginning. From October 1942 until April
1943 she was imprisoned at a concentration
camp in Banjica and from the beginning of
September 1944, she went illegally to Srem,
where she got work at the Intelligence de-
partment of GNO of Vojvodina.She went to
Belgrade in May 1945where she worked at
the Ministry of Information and in 1946 she
graduated from the Faculty of philosophy.
Aft er her graduation in 1947, she was elected
to be an assistant and in 1949 a lecturer at the
department of old age history. In 1955 she
got her doctorate and she was immediately
elected to be associate professor and then in
1960 a full time professor and chief of the de-
partment. In her doctor thesis “Macedonian
cities in Roman time” she showed her overall
knowledge about the basic questions of the
social history. Th anks to her research of the
old Balkan “barbarians” it is well known today
that the southern representatives of the tribes
that settled on the Balkans (Tribali, Avtarijati




171


период до степен на вистински држави.
Целиот работен век тесно е поврзана со
Македонија, а особено соработувала со
списанието „Жива Антика“ од неговиот
прв број (1951). Предмет на нејзиниот
научен интерес е историјата на античка
Грција и Рим од најстариот период до
византиско време, потесно историјата на
старобалкан ските племиња, а особено
полити чката, културната и економската
историја на античка Македонија и тоа
строго врз основа на критичко провере-
ни литерарни, археолошки, епиграфски
и нумизматички изво ри. Папазоглу има
објавено опширни и мошне квалитетни
студии за сите, доскоро малку познати
палеобалкански племиња, но во центарот
на нејзините научно-истражувачки прео-
купации е Македонија од периодот на
римската доминација, во текот на околу
700 г. Во 1974 г. била избра на за дописен
член на Српската академија на науките и
уметно стите, а во 1982 г. за нејзин редо-
вен член. Член е на АНУ БиХ, а за член
на МАНУ надвор од работниот состав
избрана во 1994 г.


Од нејзиниот огромен научен опус,
најзачајни трудови во врска со историјата
на античка Македо нија се: „Македон ски
градови у римско доба“, „Жива антика“
бр.1, „Македонските градови во рим ската
епоха“ (Les villes de Mace doine a l’epoque
romaine), издадена во Париз (1988), како и
„Inscrip tiones Macedoniae Septen trionalis“,
издадена од Берлинската академија во
капитална едиција „Sorpus inscriptionum
Graecarum“, во која се објавени резулта-
тите од меѓуна родниот проект на САНУ,
МАНУ и Берлинската академија на на-
уките за издавање на епиграфски и ну-
мизматички извори за РМ.


Dardanci) progressed in their development
during the late classical and Hellenistic period
to a rank of real states. Ph D Fanula Papazoglu
spent her entire professional life in Belgrade
as a full time professor of ancient history of
Greece and Rome, Greek and Latin epigraphy
and numismatics, but she was closely related
to Macedonia and she particularly cooperated
with the magazine “Ziva Antika” (1951). Th e
objective of her scientifi c interest is the history
of ancient Greece and Rome from the oldest
period to the Byzantium period, more specifi -
cally, the history of the old Balkan tribes and
especially the political, cultural and economic
history of ancient Macedonia, which is strictly
based on critically confi rmed literary, archae-
ological, epigraphic and numismatics sources.
Papazoglu had published profound and very
qualitative studies for recently unknown Paleo
Balkan tribes, but in the center of her scientif-
ic research preoccupation is Macedonia from
the period of the Roman domination during
700. In 1974 she was elected to be external
member of the Serbian academy of the scienc-
es and arts and in 1982 for its full-time mem-
ber. She is a member of ANU of Bosnia and
Herzegovina and she was elected in 1994 to be
a member of MANU as an external member.


From her huge scientifi c opus the most
important articles related to the history of
ancient Macedonia are “Macedonian cities in
Roman time”, “Life antique number 1”, “Mace-
donian cities in Roman age” published in Par-
is 1988 as well as „Inscrip tiones Macedoniae
Septen trionalis“, issued by Berlin academy in
capital edition „Sorpus inscriptionum Grae-
carum“ where the results of the international
project of SANU, MANU and the Berlin
academy of sciences are published for editing
epigraphs and numismatic sources of RM.




172


Пелагониски, Григориј (XVI в), епис-
коп на Пелагонија и Прилеп во втората
половина на XVI век, со седиште во Би-
тола, познат битолски епископ, автор и
преведувач на црковни книги на црков-
нословенски јазик и просветител, голем
поборник за христијанството, беседник.
Живеел и создавал црковни дела во Би-
тола. Автор е на првиот словенски пре-
вод на познатото дело на Дамаскин Сту-
дит „Сокровиште“ печатено во 1558 г. во
Венеција во кое се содржани словата на
Дамаскин Студит. Јазикот на преводот
е традиционален црковнословенски со
примеси од македонски народен (битол-
ски) говор. Работен бил врз основа на
една од трите први венецијански изда-
нија на овој зборник, пишани во перио-
дот 1557 - 1562 г. Со овој прв словенски
превод на „Сокровиште“ од Г. Пелагонис-
ки заживеала традицијата за примена на
народниот јазичен израз во ракопи сите
коишто подоцна прераснале во дамаски-
нарски зборници со мешо вита содржина.
Дамаскините биле збор ници со поучни
беседи, напишани на достапен народен
јазик, распространети во Македонија.
Тие биле црковни проповеди, приказни,
легенди и описи на настани и личности
сврзани за христијан ството. Претставу-
ваат зародиш на македон ското народно
говорништво.


ПЕЛАГОНИСКИ
ГРИГОРИЈ


– црковен деец –


PELAGONISKI
GRIGORIJ
– religious activist –


Pelagoniski, Grigorij (XVI) bishop of Pel-
agonija and Prilep in the second half of XVI
with residence in Bitola, famous Bitola bishop,
author, translator of religious books in religious
Slavic language and reformer, great fi ghter for
the Christianity, orator, he lived and created
religious works in Bitola, he is an author of the
fi rst Slavic translation of the famous work by
Damskin Studit “Shelter” printed in 1558 in
Venice where the Gospels of Damskin Studit
are included. Th e language of the translation
is with traditional religious Slavic mixed with
the Macedonian National (Bitola) speech..It
was made on basis of one of the three Venice
fi rst editions of this collection, written in the
period between 1557-1562. In later editions of
Damskin ”Shelter” there were gospels included
of other two Greek authors. In that way it was
translated from Greek to religious Slavic with
elements of the national language. With this
fi rst Slavic translation of “Shelter” by Gr Pel-
agoniski, the tradition of using the national
language expressions started to live in the
manuscripts which later grew into Damaskin
collections with mixed content. Damaskins
are collections with lectures written in ac-
ceptable national language and distributed
in Macedonia and represent the beginning
of the Macedonian national speech. Th ey
were religious gospels, stories, legends and
descriptions of events and people related to
the Christianity.




173


Петковски, Менде (1956–2005), би-
толски доаен во новинар ството, колум-
нист, есеист, неумо рен информатор во
земјата и странство. Роден 1956 г. во с.
Ивени, Мариово. Основно и средно об-
разование завршил во Би тола. Факултет
за политички науки студирал во Белград.
Педагошки факултет со висок просек за-
вршил во Битола. Веднаш по враќањето
од Белград се вработил во Радио Битола
и повеќе од осум години успешно раково-
дел со оваа информативна организација.
После тоа М. Петковски станал постојан
дописник на голем број електронски и
пишани медиуми во земјата и странство.
Од 1993 г. со професионален ангажман
бил ангажиран на ТВ Сител, на Њу прес,
како и за македонските радио часови во
Америка, Австралија, Канада, на голем
број радио стани ци, во европските држа-
ви Герма нија, Шведска, Холандија и др.
држави. М. Петковски беше интересен
со своите написи, неумо рен во барањата
на актуелноста, редовен, педантен и што
е најбитно секогаш бараше да ја извле-
че висти ната од кажаното. Во детството
создавал поезија, потоа кратки раскази
и информации, за на крајот да се опре-
дели за новинарството. Беше човек со
добра и благородна душа. Од неговата
новинарска школа излегоа голем број
новинари кои во последниве години се
или зад радиомикрофоните или во печа-


ПЕТКОВСКИ
МЕНДЕ


– новинар –


PETKOVSKI
MENDE
– journalist –


Petkovski, Mende (1956-2005), Bitola’s
activist in the journalism, columnist, essay
writer tireless informer within the country
and abroad. He was born in v.Iveni, Mariovo
in 1956. He fi nished his primary and second-
ary education in Bitola and he graduated at
the Faculty of Political sciences in Belgrade.
He graduated at the Pedagogical Faculty in
Bitola with high grades. Immediately aft er
his graduation in Belgrade he got employ-
ment at Radio Bitola and for more than
eight years he was a successful manger of
this information organization. Aft erwards,
M.Petkovski became a constant correspon-
dent for a large number of electronic and
written media in the country and abroad.
Since 1993 he was professionally engaged
in TV Sitel, New press as well as for Mace-
donian Radio hours in America, Australia,
Canada and a great number of radio stations
in the European countries such as: Germa-
ny Sweden, Holland and many other states.
M.Petkovski attracted particular attention
with his headlines, and showed an excessive
enthusiasm in his search of interesting cur-
rent aff airs. He was unusually constant and
tidy, always trying to infer the truth from
the context. In his childhood he wrote poet-
ry, short stories and information and fi nally
he devoted himself to journalism. He was a
man with good and noble soul. A large num-
ber of journalists were taught and developed
from his journalist school, and today many




174


тените медиуми во земјата и странство.
Кај Петковски инфор мацијата претста-
вуваше посебен процес на претворање
на подато ците на документите и случаи-
те, содржина на она што се разменува со
надворешниот свет. Делуваше како нови-
нар до неговата смрт на Радио Битола, на
радио „Нома“, на радио „Оро македонско“
(САД), на радио „Пеј Македонијо“ во Сид-
неј, на радиото од Д. Божиновска (Детро-
ит), на Македонското радио во Њујорк,
на Радио Дојче Веле (Германија), на Радио
Белград (Србија), како и на државните ра-
дио станици во Мелбурн, Торонто, Бон и
на др. места. Беше постојан дописник на
печатените медиуми на в. „Днев ник“ (кој
по неговата смрт ја востанови наградата
„Менде Петковски“ за најдобар авторски
текст на дописници од внатрешноста на
РМ, на „Битолски весник“ на „Време“, на
„Нова Македонија“ и „Вечер“ и на ред дру-
ги весници и списанија. М. Петковски, по-
чина на 6. IX. 2005 г. во Битола. Тој остави
неизбришлива трага во професионалното
вршење на својата дејност. Голем број на-
г ра ди и признанија му се доделија пост-
хумно: новинарската награда на МИА за
вест на годината; Златна плакета доделена
во рамките на 4-то ноемвриската награда
на Битола; како и наградата на весникот
„Дневник“.


of them can be heard at the radio mikes in
the country and abroad. For M.Petkovski
the information represented special process
of transformation of the documents data
and events, content which was exchanged
with the external world. He was a journal-
ist at Radio Bitola, Radio Noma, “Radio Oro
makedonsko” (USA), Radio “Pej Makedonijo”
in Sydney, Radio of D.Bozinovska (Detroit),
Radio DoucheWelle (Germany), Radio Bel-
grade, Serbia as well as the State radio sta-
tions in Melbourne, Toronto, Bonn and other
places until his death. He was a constant cor-
respondent of the printed media for example
“Dnevnik”( which posthumously established
the award “Mende Petkovski” for best author
text of correspondents from the inner part
of Macedonia), “Bitolski vesnik”, “Vreme”,
“Nova Makedonija”, “Vecer” and other news-
papers and magazines. M.Petkovski died on
6.09. 2005 in Bitola, and left indelible trace of
the professionalism in his work A large num-
ber of awards and recognitions were given to
him posthumously: the journalist award of
MIA for the news of the year, Golden certifi -
cate of honour awarded along with 4th No-
vember award of Bitola as well as the award
of the newspaper “Dnevnik”.




175


Петров, Караѓуле (1924–1963), ма-
кедонски оперски пејач (баритон) и ин-
терпретатор на наро дни песни; уметник
со изразита музикалност и впечатлива
сценска појава. Роден во Битола, основно
и средно музичко образование завр шил
во Битола. Во своите 14 сцен ски сезони
во Операта на МНТ (1949/63) интерпре-
тирал (испеал) повеќе од дваесет (глав-
ни) ликови, често на премиери. Меѓу нај-
вредните сценски креации му се: Доктор
Малатеста („Дон Пасква ле“), Ескамилио
(„Кармен“), Фига ро („Севилскиот бер-
бер“), Папагено („Волшебната флејта“) и
Ренато („Бал под маски“). Карие рата ја за-
почнал со ликот на Миха во „Продадена
невеста“, а ги толкувал и Жорж Жермон
во „Травијата“, Родри го во „Дон Карлос“
и Шонар и Марсел во „Боеми“. К. Пет-
ров бил истакнат интерпре татор на маке-
донска изворна народна песна, особено
на сцените во странство. Загинал на 26
јули 1963 г. во скопскиот земјотрес.


ПЕТРОВ
КАРАЃУЛЕ


– оперски пејач –


PETROV
KARAGULE
– opera singer –


Petrov, Karagule (1924-1963), Mac-
edonian opera singer, (baritone) and inter-
preter of folk songs, artist with exceptional
musicality and impressive stage appearance.
He was born in Bitola and he fi nished his
primary and secondary school in Bitola. In
his 14 stage seasons at the Opera of MNT
(1949/63) he interpreted (sang) more than
twenty (main) characters usually on the
opening nights. Th e most valuable stage
creations are: Doctor Malatest (“Don Pas-
cavale”), Eskamilio (“Carmen”), Figaro (“Se-
ville’s barbe”), Papageno (“Th e Magic fl ute”)
and Renato (“Ball under masks”). He started
his career with the character of Mihas in the
“Sold bride” and he acted Gorge Germon
in (“Traviata”), Rodrigo (“Don Carlos” and
Sonar and Marsel in “Boems”. K.Petrov was
distinguished old folk music interpreter,
especially on the stages abroad. He died on
26 July 1963 in the disastrous earthquake in
Skopje.




176


Петровски, Михаил (1949), познат и
признат гимнастичар, роден во Битола.
М. Петровски на гимнастиката се по-
светил во 1958 г. Набргу до израз дошол и
неговиот врвен талент. Години со ред бе-
ше доминантен во машката спортска гим-
настика освојувајќи втори и трети места,
а често закитувајќи се со титулата репу-
блички првак. Од 1968-1973 г. постојано
беше на врвот на македонската гимнасти-
ка. Слични резултати постигнуваше и на
натпреварите во партизанскиот повеќебој
каде што редовно ги освоју ваше првите и
вторите места. М. Петровски учествуваше
дури на три државни првен ства: Бел град,
Лесковац и Винковци. Во 1972 г. како
член на репрезента цијата учествуваше на
двомечот Полска-Македонија. На повеќе
нав рати во периодот од 1967-1972 г. бе-
ше постојано на ранг листата на десетте
најдобри спортисти. М. Петровски покрај
со гимнастиката се занимаваше и со дру-
ги спортови. Во 1967 г. на јуниорското
репуб личко првенство во скок во дале-
чина го освои второто место; на младин-
ските спортски игри 1970 г. беше прогла-
сен за најдобар фудбалер, а во 1977 г. беше
добит ник на високото признание златна
значка. Од 1980 г. стана судија во ракомет,
судејќи на над 700 натпре вари. Од 1990 г.
е контролор во првата ракометна лига во
Р. Македонија.


ПЕТРОВСКИ
МИХАИЛ


– спортист –


PETROVSKI
MIHAIL
– sportsman –


Petrovski, Mihail (1949), distinguished
and recognized gymanstician, who was born
in Bitola. M.Petrovski dedicated himself to
the gymnastics in 1958. Soon aft er that his
fi rst top talent was expressed. Many conse-
quent years he dominated in the male sport
gymnastics winning second and third places
and very oft en gaining the title republic
champion. From 1968 to 1973 he was regu-
larly at the top of Macedonian gymnastics.
He gained similar results at the matches in
the partisan disciplines where he always won
the fi rst and the second places. M.Petrovski
participated in three state championships
in Belgrade, Leskovac and Vinkovci.In 1972
as a member of the representation, partici-
pated in the dual match Poland –Macedonia.
In many attempts in the period from 1967-
1972 he was on the top list of the tenth best
sportsman. M.Petrovski was also interested
in other sports beside gymnastics. So, in
1967 at the junior republic championship, he
was pronounced to be the best footballer and
in 1977 he won the high recognition Golden
stamp. From 1980 he became handball ref-
eree in over 700 matches and since 1990 he
has been a controller in the First handball
league in RM.




177


Петровски, Панде (1943–2006), ге-
нерал, командант на првите маке донски
одбранбени сили по осамо стојувањето на
РМ, коман дант на борбените македонски
сили во конфликтот во 2001 г. меѓу маке-
донската војска со албанските терорис-
тички групи и припадни ците на т.н. „Она“.
Роден 1943 г. во с Живојно, Битолско. По
завршу вањето на средното образо вание
во Битола ја завршил Воената акаде мија
во Белград. Службувал на многу места
во ЈНА во поранешна Југославија (За-
греб, Бања Лука и др.). Најпосле, по оса-
мостојување на РМ се вратил во Скопје и
во 1990 г. бил поставен за помошник на
кома н дантот на 3. Армиска област. Во
март 1992 г. бил поставен за командант
на 2. Армиски корпус во Битола и истиот
го формирал во составот на Армијата на
РМ. Во 1996 г. бил поставен за началник
за борбена готовност на АРМ во Скопје.
Во 2001 г. бил началник на ГШ на АРМ и
раководел со единиците на Македонската
армија во борбите против терористички-
те албански банди. Во 2001 г. бил унапре-
ден во чин генерáл како началник на ГШ
на АРМ. Почина 2006 г. во родното село
Живојно Битолско. За борбените дејства
во 2001 г. П. Петровски ја напиша книгата
„Сведоштва 2001“ (2006 во Битола).


ПЕТРОВСКИ
ПАНДЕ


– генерал –


PETROVSKI
PANDE
– general –


Petrovski, Pande (1943-2006), general,
commandant of the fi rst Macedonian de-
fense forces in the confl ict in 2001 between
the Macedonian army and Albanian terrorist
groups and members of the so called ONA.
He was born in 1943 in v.Zivojno, Bitola. Af-
ter he fi nished the secondary school in Bitola,
he graduated at the Military Academy in Bel-
grade and he was on duty in many places in
JNA, Former Yugoslavia (Zagreb, Banja Luka
and others). Finally aft er the independance
of RM he returned to Skopje and in 1990 he
was appointed assisstant commandant of
the 3rd army region. In March 1992 he was
appointed a commandant of the 2nd army
corpus in Bitola which he formed within the
frames of the army of RM.


In 1996 he was appointed superintend-
ent of the military readiness of ARM in Sko-
pje. In 2001 he was superintendent of GS of
ARM and lead the units of the Macedonian
army in the confrontation with the terrorist
Albanian gangs. In 2001 he was promoted
into the rank of a general as superintendent
of GS of ARM. He died 2006 in his native vil-
lage Zivojno, Bitola. For his military action
in 2001 P.Petrovski wrote the book “Witness-
es 2001”(2006 in Bitola)




178


Петрушевски, Михаил (1911–1990),
академик. Роден 1911 г. во Битола. Основ-
но училиште и гим назија учел во Битола
каде и мату рирал. Студирал класична
фило логија на Филозофскиот факултет
во Белград и дипломирал во март 1935 г.
Во државна служба стапил во октомври
1936 г. како суплент за латински јазик во
Реалната гим на зија во Битола. Од фев-
руари 1939 бил асистент на Катедрата за
класична филозофија на Филозо фскиот
факултет во Белград. Докторирал во
1940 г. на истиот факултет. На оваа долж-
ност оста нал до март 1946 г. кога бил на-
именуван за член на Комисијата за орга-
низирање на Филозофскиот факултет во
Скопје. Од ноември 1946 г. бил вондреден
професор на Филозофскиот факултет
во Скопје, а од 1956 г. редовен профе-
сор. Во школските 1946/1947, 1947/1948,
1948/1949 г. бил декан, а во 1949/ 1950 г.
продекан на Филозофскиот факултет во
Скопје. Го покренал публикувањето на
Сојузното спи сание за класична фило-
логија во Југославија „Жива антика“ и е
негов главен уредник. Бил член на Редак-
цискиот колегиум на списа нието „Жива
Антика“, член на Редакцискиот колеги-
ум на списа нието „Балканика“, член на
Редак цискиот колегиум на списанието
„Еирене“, член на Редакцискиот колегиум
на списанието „Прилози за лингвистика и
литературна наука на МАНУ“.


ПЕТРУШЕВСКИ
МИХАИЛ


– филолог –


PETRUSEVSKI
MIHAIL
– philologist –


Petrusevski, Mihail (1911-1990), acad-
emician. He was born in 1911 in Bitola He
fi nished his primary and secondary educa-
tion in Bitola and graduated in March 1935.
He began his public service as a supplant of
Latin language at the Real High school in
Bitola. From February 1939, he was assist-
ant at the Faculty of Classical Philosophy in
Belgrade and defended his doctor’s thesis
in 1940 at the same faculty. At this duty he
stayed until March 1946 when he was named
for a member of the Committee for founda-
tion of the Faculty of Philosophy in Skopje.
From November 1946 he was associate pro-
fessor at the Faculty of Philosophy in Skopje
and from 1956 a full time professor. In the
academic 1946/47, 1947/48, 1948/49, he was
dean and in 1949/50, vice dean of the Fac-
ulty of Philosophy in Skopje He started the
organization of the Association magazine
for classical philology in Yugoslavia “Ziva
Antika” and he was its editor in chief. He
was a member of the editorship collegiums
of the magazine “Ziva antika”, member of the
editorship “Balkanika”, member of the edi-
torship collegiums of the magazine “Eirene”,
and member of the editorship collegiums
“Enclosure for linguistics and literary science
at MANU”. M.Petrusevski was a member of
diff erent faculties, universities, republic and
federal boards. He participated with several
seminar papers on many domestic and in-
ternational congresses and symposiums. He




179


М. Петрушевски бил член на разни
факултетски, универзитет ски, републич-
ки и сојузни одбори. Учествувал со ре-
ферати на повеќе домашни и меѓународ-
ни конгреси и симпозиуми. Повеќепати
престо јувал во странство на научни сту-
дии и одржувал предавања како гостин
на соодветни факултети.


Член на Академијата на науките и
умет ностите на Босна и Херце говина
од 1973 г. Печатени тру дови му се: За
поетиката/Арис тотел; превод од ста-
рогрчки, пред говор и коректура, 1979;
Прико ваниот прометеј/Ајсхил; препев,
предговор, белешки, 1978; За целта на
поетиката и на трагедијата според
Аристотел. - Годишен зборник на Фило-
зофскиот факул тет, 1986, Прилози на Ма-
ну; Избор од Аристотеловата поети ка,
1978 и други.


М. Петрушевски бил одликуван со
Орден на трудот од 2 и 1 ред, со Орден на
братство и единство со златен венец, Ор-
ден на заслуги за народ со златна звезда
и Орден на републиката со златен венец
(Указ на Претседателот на Републиката,
број 19 од 14 февруари 1979 г.). Има доби-
ено Плакета на Универзитетот „Кирил и
Методиј“ - Скопје по повод 30-годишниот
јубилеј, на 25 јуни 1979 година.


oft en stayed abroad for various scientifi c
studies and had tutorials as a guest profes-
sor on many faculties. He was a member at
the Academy of sciences and arts of Bosnia
and Herzegovina from 1973. Printed articles:
”Ars poetics”Aristotle; translation from old
Greek, preface notes, 1979, ”Bounded Pro-
metheus” Aishil; translation, preface notes,
“For the aim of the poetry and the tragedy
according to Aristotle”, annual collection of
the Faculty of Philosophy 1986, Supplements
at MANU; Selection from Aristotle’s poetry
1978 and others.


M. Petrusevski was honoured with or-
der of labor of 1 and 2 orders, with Order of
brotherhood and unity, Order for people’s
credits with golden star and Order of the
republic with golden wreath (Decree by the
President of the Republic number 19 from
14 February 1979) and a certifi cate of honour
by the University “St Cyril and Methdoius”
Skopje on the occasion of 30th annual jubilee
on 25 June 1979.




180


Поповска, Јоана (1943), актер - првен-
ка на Народниот театар во Битола, која со
еднаков успех на стапува во дела од раз-
лични жанрови. Подеднакво се експо-
нира и во дела од антиката, комедијата,
психолошката драма и трагедијата
наметнувајќи сè со својата инспи ративна
игра и со својот богат сценски темпера-
мент.


Родена е 1943 г. во Бито ла. Уште од ра-
ното детство се најде на сцената на битол-
скиот театар во претставата „Печалбари“
(1948). Огромниот талент и љубовта кон
театарот е причина што со свои шеснае-
сет години станува член на драмскиот ан-
самбал на театарот под Пелистер (1960).
Со зачуду вачка леснина и спонтаност,
со богати внатрешни пулпации, со неис-
црпна фантазија ги креира ликовите од
античката, странската и домашната дра-
матургија.


Најзабележителни остварувања кои
се издвојуваат во огромниот список на
одиграни ликови: Кате рина во „Бура“ од
Островски (1963), Офелија во „Хамлет“
од В. Шекспир (1966), Дездемона во „Оте-
ло“ од В. Шекспир (1970), Петрунела во
„Дундо Марое“ од М. Држиќ (1972), Жив-
ка во „Госпоѓа министерка“ од Б. Нушиќ
(1973), Електра во „Агамемнон - Елект–
ра“ од (1976), Вера во „Еле на Ќет ковиќ“
од (1976), Велика во „Пиреј“ од Петре М.


ПОПОВСКА
ЈОАНА


– актер –


POPOVSKA
JOANA
– actress –


Popovska, Joana (1943), actress - pri-
ma donna of Bitola National Th eatre, who
equally acted in works of diff erent genres.
She was equally exposed in works of an-
tique, comedy


psychological play and tragedy, impos-
ing herself with her inspiration techniques
and her rich stage experience. She was born
in Bitola in 1943. Since her early childhood
she was acting on the stage of Bitola Th eatre
in the performance” Migrant workers” 1948.
Her exceptional talent and love towards the
theatre is the crucial reason why she, at the
age of 16, became part of drama assembly of
the theatre under the peak Pelister (1960).
With amazing easiness, spontaneity and in-
exhaustible fantasy she creates the characters
of the antique, foreign and home drama. Th e
most remarkable achievements that are no-
ticeable in the huge list of the acted charac-
ters: Katerina “Storm” by Ostrovski (1963),
Ophelia “Hamlet” by W.Shakespeare (1966),
Desdemona in “Othello” by W.Shakespeare
(1970), Petrunella “Dundo Maroe” by M. Dr-
zik (1972), Zivka “Th e wife of the Minister”
by B.Nusik (1973), Elektra “Agamemnon
Electra”(1976), Vera “Elena Ketkovik” (1976),
Velika “Wheat-grass” by Petre MAndreevski
(1982), “Chairs” by E Jonesko(2002).With
the role of Mara in “Th e wedding of Mara”
by V.Kostov (1976) she reached her greatest
success. Only in one year (1977) she won
three high recognitions: the Golden laurel




181


Андре евски (1982), „Столови“ од Е. Јонеско
(2002) и др.


Со улогата на Мара во „Свад бата на
Мара“ од В. Костов (1976), го постигна
најголемиот успех. Само во една година,
(1977), освои три врвни признанија. На-
градата „Златен ловоров венец“ на МЕС
Сараево, Стеријината награда за најус-
пешна актерска креација и највисокото
републичко признание „11 Октомври“.
Со сво јата оргиналност, неуморност,
внесувајќи се во секој лик се здобива и
со наградата „Војдан Чернодрински“ за
животно дело, а со претставата „Трите
високи же ни“ Е. Олби, со престижната
наг рада „Ристо Шишков“ за најдобро ак-
терско остварување.


wheat Award of MES Sarajevo, of Sterij-
na's Award for the most successful acting
creation and the highest Republic recogni-
tion 11th October. With her originality and
tireless involvement in each character, she
gained the “Vojdan Cernodrinski” Award for
life achievement and with the performance
“Th ree tall women” by E.Olbi she was pre-
sented with the prestige Risto Siskov Award
for best actress achievements.




182


Поп Андов, Георги (1903–1969), д-р
специјалист - фтизиолог, осно вач и управ-
ник на Специјалната болница за тубер-
кулоза во Битола, човек со исклучителни
организа циони способности и извонреден
лекар. Роден 1903 г. во Велес. Дипломирал
на Медицинскиот факултет во 1931 г. во
Грац, Австрија. Специјализирал во 1946 г.
на Голник (Институтот за фтизи ологија),
Словенија. Во Велес се вработил како ле-
кар од општа пракса. Во текот на 1939 г.
д-р Ѓорѓи Поп Андов работел како лекар
во амбулантата на Уредот за социјално
осигурени работници, а од април до август
1941 г. бил упра вител на Здравната стани-
ца во Велес. Пред доаѓањето на бугар ската
војска во Велес работел како општински
лекар, а потоа обавувал приватна пракса.
Се приклучил на Народноослободително-
то движење, а од август 1944 г. бил лекар во
партизанската воена болница во с. Горно
Врановци и Горно Јабол чиште, на слобод-
ната територија во Велешко. По инте гра-
цијата на Државната и Воената болница во
Велес д-р Ѓорѓи Поп Андов бил назначен за
„лекар на подрачјето“.


Важно поглавје за Битола и битолчани
е неговото поставување за управник на
новоформираната Специјална болница за
туберкулоза во Битола, во 1950 г. Во тие
години големиот број заболени од ТБЦ
претставувале тежок здравствен проблем
не само за градот, туку и пошироко, за ре-


ПОП АНДОВ
ГЕОРГИ
– лекар –


POP ANDOV
GEORGI
– doctor –


POP ANDOV, Georgi (1903-1969),
dr specialist physiologist, the founder and
manager of the special tuberculosis hospital
in Bitola. A man with exceptional organiza-
tional capabilities and extraordinary doctor.
He was born in 1903 in Veles. He graduated
at the Faculty of Medicine in 1931 in Graz,
Austria. He specialized in 1946 on Golnik
(Institute of Phtiziology) Slovenia. In Ve-
les he got employed as a doctor of general
practice. During 1939 dr Gorgi Pop Andov
worked as a doctor in the emergency ward
at the Institute for socially insured workers
and from April to August 1941, he was a
manger of the Health station in Veles. Before
the arrival of the Bulgarian army to Veles he
worked as a municipal doctor and then he
ran private practice. He joined the National
liberation movement and from August 1944
he was a doctor at the partisan hospital in
v.Gorno Vranovci and Gorno Jabolciste on
the free territory of Veles. Aft er the integra-
tion of the State and the military hospital in
Veles, dr Gorgi Pop Andov was appointed re-
gional doctor. Th e most important period for
Bitola and its citizens, is his appointment as
a manager of the newly formed Specialized
Tuberculosis hospital in Bitola in 1950. In
those years a large number of the diseased of
TBC represented a serious health problem
not only for the city but also wider for the
region. Exactly that, was the reason for the
newly opened Special Hospital in the build-




183


гионот. Токму од таа причина била фор-
мирана Спе цијалната болница за тубер-
кулоза, сместена во зградата на старата
турска болница (јуни 1950 година), која
за неколку години со опсежни ренови-
рања и градежни зафати се претворила
во современо опремена болница со голе-
ми капацитети за сместување. Сето ова
не можело да се реализира без мудрото
раково дење на д-р Ѓорѓи Поп Андов и ви-
сокостручниот кадар во болни цата, соста-
вен од млади лекари, ентузијасти. Повеќе
од половината фтизиолози од Македонија
ја стек нувале лекарската практика токму
во Специјалната болница како најголема
и со богата патологија.


За неговата висока стручност и са-
мопрегорна работа д-р Ѓорѓи Поп Андов
бил одликуван со звањето примариус. Со
интегрирањето на здравствените устано-
ви во Меди цински центар во 1966 г., кога
Специјална болница за туберкулоза пре-
стана да функционира како болница, ту-
ку својата дејност про должи да ја обавува
како Пнеумо фтизиолошко одделение, д-р
Ѓорѓи Поп Андов се вратил во Велес и на-
брзо починал (1969 година).


ing of the Old Turkish Hospital (June 1950)
which in a few years’ complete reconstruc-
tion turned into a modern furnished hospi-
tal with large capacities for accommodation.
All of this, of course, could not be completed
without the wise management of dr Gorgi
Pop Andov and the highly qualifi ed hospital
staff which consisted of young doctors, en-
thusiasts. More than a half of phtisologists
from Macedonia, gained their general prac-
tice, exactly here, at this Special Hospital, as
one of the biggest and with rich pathology.
For his high qualifi cation and hardworking
eff ort dr Gorgi Pop Andov was honoured
with the title Primaries. With the integration
of the health institutions into Medical Center
in 1966, the Special Hospital of tuberculosis
no longer existed as a hospital ,and it contin-
ued to have its function as pneumophtizo-
logical ward. Dr Gorgi Pop Andov returned
to Veles and soon aft er that he died (1969).




184


Поп Христов, Ѓорѓи – Крстоа рецот
(1878–1952), македонски револуцио-
нер, член и раководител во ВМРО, еден
од истакнатите раководители на Битол-
скиот рево луционерен округ; просветен
и револуционерен деец и борец; член на
ТМОРО и нејзин агитатор; учес ник на
Смилевскиот конгрес како претставник
од Битола. Роден во с. Крстоар, Бито лско.
Се школувал во Битола и Солун. Завршил
педаго шки курс на солунската егзархис-
ка гимназија. Бил учител во Кавадарци,
Прилеп, Битола и на други места, а поста-
вен за училишен инспектор во Лерин ско.
Потоа како учител продолжил да работи
во селото Варош, до Прилеп. Во почето-
кот на 1900 г. бил избран за член на Ок-
ружниот комитет на ТМОРО во Битола.
Како член на Битолскиот револу ционерен
комитет (1900-1903), ја обавувал и секре-
тарската дејност во месното архиерејско
намесништво на самиот битолски округ.
По една провала, што наста нала зимата
1902 г. во Битолско, бил уапсен од тур-
ската власт, осуден на смрт, но по една
година амнестиран, одлежувајќи 8-месе-
чен затвор во Битола. По повик од Дамјан
Груев станал учител во Основното учили-
ште во Битола. Во зимата 1900-1901 учест-
вувал во формирањето на повеќе чети во
Леринско, Костурско, Демир хисарско,
Крушевско, Ресенско. На 12 II 1902 г. бил
уапсен и осуден на смрт. Амнестиран бил


ПОП ХРИСТОВ
ЃОРЃИ


– револуционер –


POPHRISTOV
GORGI
– revolutionary –


Pophristov, Gorgi - Krstoarec (1878-
1952), Macedonian revolutionary member
and leader of VMRO, one of the most promi-
nent leaders of Bitola’s revolutionary region,
educational and revolutionary activist and
fi ghter; member of TMORO and its propa-
gator, participant of the Smilevo congress as
a representative from Bitola. He was born
in v.Krstoar, Bitola. He was educated in Bi-
tola and Solun and he fi nished pedagogical
course at Solun ‘s exarches high school. He
was a teacher in Kavadarci, Prilep, Bitola and
other places and was appointed a school in-
spector in Lerin.


Aft erwards, he continued to work as a
teacher in the village Varos next to Prilep.
At the beginning of 1900 he was elected to
be a member of the Regional committee
(1900-1903), occupying and performing the
position of a secretary activity in the local
archbishop territory of Bitola’s revolution-
ary region. Aft er espionage that happened in
1902 in Bitola, he was arrested by the Turkish
authorities and convicted to death, but aft er
a year he got amnesty being in imprison-
ment for only 8 months. Under the instruc-
tions of Damjan Gruev, he became a teacher
at the Primary school in Bitola. In the win-
ter of 1900-1901 he participated in the es-
tablishment of many units in Lerin,Kostur,
Demir Hisar, Krusevo and Resen area. On
12.II 1902 he was arrested and 22.II 1903 he
was convicted to death. But an amnesty on




185


на 22 II 1903 г. Даме Груев многу ги почи-
тувал советите на Поп Христов, сметајќи
го за искусен организатор и доследен
пријател. Во подготовките за Илин ден-
ското востание бил назначен како начал-
ник во Леринско. На Конгресот, Лазар
Поп-Трајков (1870-1903) - познат револу-
ц ионер и поет, Петар Ацев и Ѓорѓи Поп
Христов биле избрани за заменици на
членовите на Глав ниот штаб. За време на
востанието Георги Поп Христов се наоѓал
во првите борбени редови во Лерин ско.
Активно делувал во обно вување на Орга-
низацијата во Битолско, Костурско и Ле-
ринско. Во мај 1904 г. учествувал како де-
легат на Прилепскиот конгрес. Следната
1905 учествувал на Рилскиот конгрес. По
Младотур ската револуција од 1908 г. ста-
нал учител во Битола. Две години подоц-
на (1910) младотурските власти го уап-
силе и го лишиле од слобода, испраќајќи
го на зато чение во Мала Азија, од каде
во 1911 г. успеал да побегне. По Првата
светска војна емигрирал во Бугарија. Во
1925 г. станал член на ЦК на ВМРО. Од
1928 г. бил еден од раководителите на
протогеро вис тичката струја на ВМРО. Во
1931 г. се повлекол од активната дејност
во ВМРО. Починал 1962 г. во Софија.
Бугарија. Напи шал „Спомени“ во кои во
детали ја открил историјата од тоа време,
посебно актив ностите на ВМРО.


his behalf, had been declared again. Damjan
Gruev respected him greatly and considered
him an experienced organizer and confi den-
tial friend. In the Ilinden preparations, he
was appointed a superintendent of Lerin sur-
rounding. On the congress, Lazar Pop Trajk-
ov (1870-1903) a well- known revolutionary
and Petar Acev a poet and Gorgi Pop Hristov
were elected to be deputies of the members
of the Chief headquarter. During the rebel-
lion Georgi Pop Hristov was on the lines in
Lerin. He actively participated in the renewal
of the Organization in Bitola Kostur and Ler-
in. In May 1904 he participated as delegate
at Prilep congress. Th e following year 1905,
he also participated in Rila congress. Aft er
the Young Turkish Revolution from 1908 he
became a teacher in Bitola. Two years later
(1910) young Turkish authorities arrested
and imprisoned him, persecuting him to
Asia Minor where in 1911 he managed to es-
cape. Aft er the First World War he emigrated
to Bulgaria and in 1925 he became a mem-
ber of CK of VMRO. In 1928 he became one
of the leaders of the protogerovistic fl ow in
VMRO. Since 1931 he withdrew from the ac-
tive participation in VMRO. He died in 1962
in Sofi a, Bulgaria. He wrote “Memories”
where in details he described the history of
that period and especially the activaties of
VMRO.




186


Рајдер, леди Сју (1923–2000), мисио-
нерка, доброт ворка, со донации за
отворање на хоспиталии во светот. Со
донација на фондацијата „Сју Рајдер Ке-
ар“ во Битола е изграден хоспис и Дом
за изнемоштени стари лица. Хосписот
зафаќа простор од 2000 м2 со капацие-
тет од 72 легла и комплетни услови за
палијативна заштита. Фондацијата го
изгради и Домот за стари во Битола. Со
отворањето на хосписот на 7. IV 2005 г. се
овозмо жија услови за развој на палијатив-
ната медицина, едукација и нега на паци-
енти во термалната фаза на болеста и во
Југозападниот регион на РМ. Хоспитасот,
значи, редовно реализира палаталијална
заштита, водејќи притоа грижа за посеб-
ните потреби на секој пациент и неговото
семејство. Домот за стари е со капацитет
од 28 легла. Лејди Сју Рајдер била родена
на 3 јули 1923 г. во Лидс, во Јоркишир,
В. Британија. Се школувала во Бененден
училиш тето во Кент. На 16 г. (1939 г.) се
вклучила во борбените редови на Втора-
та светска војна волонти рајќи како ме-
дицинска сестра со прва помош, а на 18
години станала активна, ангажирана во
воена мисија во специјалните сили на В.
Британија. Од воената команда била пра-
тена во Полска на специјални опера тивни
зафати. Нејзината главна задача била да
ги презема и предводи на потребните ме-
ста воените агенти од Сојузничките си-


РАЈДЕР
СЈУ


– мисионерка –


RYDER
SYE
– missionary –


Ryder, Lady Sye (1923-2000), mission-
ary , benefi cent with donations to the hos-
pitals all over the world. Th e foundation Sye
Ryder Kear, built a hospice in Bitola as well
as a geriatric ward for treating and caring
the old. Th e hospital occupied the surface of
2000m2 with capacity of 72 beds and suitable
conditions for palliative protection. Also the
foundation built the Geriatric home in Bi-
tola. By the opening of the hospice on 7.IV
2005, the conditions, for the development of
palliative medicine improved, as well as the
education and care of patients in the thermal
phase of the disease in the South west region
of RM. It means that the hospice regularly
realizes palatial protection, taking care of
satisfying the special needs and necessities
of each patient and his family. Th e geriatric
home has a capacity of 28 beds. Lady Sye
Ryder was born on 3rd July 1923 in Leads in
Yorkshire, Great Britain. She was educated
in Benenden school in Kent. When she was
16 years old (1939) she joined the fi ghting
lines in the Second World War volunteer-
ing as a nurse with fi rst aid and at the age of
18 she became actively engaged in the mili-
tary mission of the special forces of Great
Britain. On the military command, she was
sent to Poland on special operation assign-
ments and her main task was to accept and
direct the military agents of the Alliance
forces. More than 300 agents caught in dan-
gerous situations when fi ghting against the




187


ли. Преку нејзините раце ми нале повеќе
од 300 агенти кои влегувале во опасни
акции, борејќи се против фашизмот. Во
1943 г. била пратена во Тунис, а потоа во
Италија. После војната работела во Пол-
ска. Била крајно огорчена од сознанијата
за макотрпието на затворениците во
концентраци оните логори. Лејди Рајдер
го основала нејзиниот „прв меморијал“
т.н. „живи сеќавања“ - Дом на жрт вите
од војната во Германија форми ран 1945 г.
Во 1969 г. се ома жила за Леонард Чесајл,
доброт ворец и мисионер кој основал так-
ви добротворни домови и прифати лишта
во цела Европа. Бил официјален британ-
ски надгле дувач на страдањата од фрле-
ната атомска бомба на Нагасаки. Работеле
дено ноќно собирајќи средства и граде-
јќи добротворни домови и помош на на-
страдани. Во 1985 г. Сју Рајдер и мажот
ја добиле познатата интернационална
хуманитарна наг рада, која претходно ја
имал добиено и В. Черчил. Во 16 држави
таа организирала донации за изгра дба на
домови за стари и болници за тешко обо-
лени. Сју Рајдер продолжувала секогаш
да работи за својата фондација, подигајќи
домо ви и хоспитаси во многу држави. Во
1979 г. кралицата на Англија го отвори
музејот „Фонда цијата Сју Рајдер“. Од Ле-
ди Рајдер во 1986 г. излегла книгата „Дете
на мојата љубов“, Лејди Сју Рајрдер почи-
нала во 2000 година.


fascism, had passed through her hands. In
1943 she was sent to Tunis and then to Ita-
ly. Aft er the war she worked in Poland. She
was devastated when she had heard about
the prisoners’torture in the concentration
camps. Lady Ryder made her fi rst memorial
called “Life memories”- “Th e house of the
war victims in Germany founded 1945. In
1969 she married Leonard Chasl a benefi cent
and missioner who founded similar homes
of mercy and shelters all around Europe.
He was an offi cial British supervisor of the
suff erings caused by the nuclear bombing of
Nagasaki. Th ey worked twenty hours a day,
collecting means and building charity homes
and giving aid to the victims. In 1985 Sye
Ryder and her husband gained the famous
international humanitarian award which pre-
viously got Winston Churchill She organized
donations in 16 states for the construction of
hospices and hospitals for severely sick peo-
ple. Sye Ryder continued to work for its fund,
raising hospitals in many states. In 1979 the
queen of England opened the museum “Th e
foundation Sye Ryder”. Sye Ryder wrote the
book “Th e child of my love” in 1986. She died
in 2000.




188


Робев, Димитар А. (1820–1890), голем
општественик и поборник за македонски-
те национални права и слобода, како и по-
борник за маке донска автокефална црква
и незави сна Македонија, пратеник во тур-
скиот парламент (1876), крупен македон-
ски трговец и земјо поседник. Роден 1820
г. во Охрид. Гимназија започнал да учи во
Јанина, а завршил во Атина. Потоа дошол
да живее во Битола каде бил посебно це-
нет бидејќи играл важна улога во работа-
та. Тој, покрај трговската работа, заедно
со својот братучед д–р Константин Робев
и д–р Д. Т. Мишајков, како и многу дру-
ги видни граѓани на Битола, зел активно
учество во преродбенското движење кое
и финансиски го помагал. Воедно помагал
и во осно вањето и работата на црквено–
училишната општина, во издејству вањето
на славјанска богослужба во две цркви и
за отворањето на народни – македонски
училишта во Битола, во што успеал. На 19
март 1877 г. бил избран како един ствен
пратеник христијанин и општо член од
Македонија во турскиот парла мент, по-
кажувајќи голема актив ост осо бено во
борбата за ослободу вање на Македонија.
За време на војната и востанијата против
Турција, во 1877 и 1878 г. било поставено
и прашањето за самос тојно државно уре-
дување на Маке донија, а за претседател
бил предложен Д. Робев. Следната 1878 г.
во мај самоиницијативно тој пристигнал


РОБЕВ
ДИМИТАР
– идеолог –


ROBEV
DIMITAR
– ideologist –


Robev, Dimitar A. (1820-1890), a great
public fi gure and fi ghter for Macedonian na-
tional rights and freedom as well as a fi ghter
for Macedonian independent church and
independent Macedonia., member of Turk-
ish parliament (1876), great Macedonian
trader and landowner. He was born in 1820
in Ohrid. He started to study at Janina high
school and he fi nished in Athens. Th en he
came to live in Bitola where he was highly
appreciated as he was playing an important
role in the business. Beside his trading work
together with his cousin Konstantin Robev
and dr D.T.Misajkov as well as other impor-
tant citizens of Bitola, he took active partici-
pation in the reformation movement. At the
same time he helped the foundation and the
work of church-school municipality by get-
ting Slavic service in two churches and he
succeeded in openning national Macedo-
nia-national schools in Bitola. On 19 March
1877 he was elected to be the only member
of the Turkish Parliament form Macedonia,
showing great activity, especially for the lib-
eration of Macedonia. During the war and
the rebellions against Turkey’s authorities in
1877 and 1878 the question for independent
state management of Macedonia was raised
and D.Robev was proposed to be its presi-
dent. Th e following 1878 in May on his own
initiative, he arrived to Belgrade and nego-
tiated with Matija Ban to request from the
Berlin congress, an authonomy for Macedo-




189


во Белград и преговарал со Матија Бан да
побара од Берлинскиот конгрес автоно-
мија за Македонија, сметано како најдоб-
ро решение. Во врска со преговорите што
ги водел со наведените личности, во еден
извештај за нив се вели дека Робев „…со-
нува за независна Македо нија, зошто, ве-
ли тој, му рече Игнатиев дека Македонија
не може да припадне на ниеден од трите
главни народи на Балканскиот Полуос-
тров“. Значи и Игнатиев, кој е творец на
Санстефанска Бугарија некаде пред 14 мај
1878 г. му збо рувал на Димитар Робев за
посебно државно уредување на Македо-
нија. Посебно се ангажирал кај турската
власт за ослободувањето на Д. Милади-
нов од апс во Битола. Со негова помош
биле отворени голем број училишта, цр-
ковни општини и згрижувачки домови
во Битола. За сите граѓани се грижел и
револу ционерите со парична помош ги
ослободувал од апс. Д. Робев починал во
1890 г. во Битола на 70 годишна возраст,
без да се остварат неговите желби за
ослобо дување на Македонија. Како заслу-
жен граѓанин бил погребан зад олтарот
на црквата „Св. Богородица“.


nia, considering it as the best solution at the
time. Concerning the negotiations that he
led with the mentioned personalities in one
report it is said that …..”Robev dreams about
independent Macedonia, Ignatiev said to
him since Macedonia can not belong to any
of these three main people on the Balkan Pe-
ninsula”….So Ignatiev who is the creator of
Sansfetan Bulgaria somewhere around 1878
talked to Dimitar Robev for the special state
management of Macedonia. He was specially
engaged in Turkish authority for setting D.
Miladinov free who was imprisoned in Bi-
tola. With his assistance a large number of
schools, church municipalities and hospices
were opened in Bitola. He took care of all
citizens and helped the revolutionaries with
money and by setting them free from pris-
on. D.Robev died in 1890 in Bitola at age of
70 and the dreams he was fi ghting for did
not come true. As an honourable citizen he
was buried behind the altar at the "St Virgin
Mary’s Church".




190


Робев, Константин (1818–1900), лекар
и општественик, син на познатиот маке-
донски трговец А. Робев. Роден 1878 г. во
Охрид. Основно образование завршил во
родниот Охрид, гимназија во Јанина. Сту-
диите по медицина ги започнал во Атина,
а дипломирал на Виенскиот универзитет
каде и докторирал во 1842/43 г. Веднаш
по завршувањето на универзитетот се
посветил на медицината работејќи прво
во Охрид, а потоа и во Битола. Работниот
ден му траел од рано наутро до доцна на-
вечер, лекувајќи бесплатно сиромаси, си-
раци, вдовици и др. македонски граѓани
кои барале помош од него. Кога се повле-
кувал во својот каби нет, размислувал за
мерките кои треба да се преземат за спре-
чување на болестите и епидемиите кои
масовно го уништувале народот. За тие
мерки тој често разговарал и со претстав-
ниците на власта. К. Робев бил интелек-
туалец од висок ранг - поседувал богата
библиотека со разновидни и ретки изда-
нија, солидно ги владеел - говорел и пи-
шувал на италијански и герман ски јазик.
Контактирал со видни странски патешест-
веници и научни работници кои често го
посетувале Охрид. Успешно и хумано ја
вршел својата професионална рабо та, но
не помалку бил вклучен и во општестве-
но–политичката, односно преродбенска
дејност. Во Битола исто така д–р К. Робев
бил активен и заедно со д–р Мишајков,


РОБЕВ
КОНСТАНТИН


– мисионер –


ROBEV
KONSTANTIN
– missionary –


Robev, Konstantin (1818-1900), doctor
and public fi gure, son of the famous Mac-
edonian trader Robev. He was born in 1878
in Ohrid .He fi nished his primary school in
Ohrid and high school in Janina He started
his medical studies in Athens and gradu-
ated at the university in Vienna where he
defended his doctor thesis in 1842/42. Im-
mediately aft er his graduation he dedicated
to the medicine working fi rst in Ohrid then
in Bitola. His working day started early in
the morning and ended late at night, treat-
ing for free the poor orphans, widows and
other Macedonian citizens who would ask
for his help. When he would withdraw to
his cabinet, he thought about the measures
that should have been taken for prevention
from the diseases and epidemics, which were
a grave danger and kept destroying people.
For those measures he talked frequently to
the representatives of the Turkish authority.
K. Robev was an intellectual of a high rank,
who owned rich library with diff erent and
rare editions, a person who was extremly
eloquent in Italian and German. He had con-
tacts with important foreign trekkers and
scientifi c workers who oft en visited Ohrid.
He performed his human functions success-
fully, but at the same time he was included
in the social-political and reformation activ-
ity. In Bitola. K.Robev was active and togeth-
er with dr Misajkov and D.Robev and many
other important citizens managed to get




191


со Д. Робев и многу др. видни граѓани из-
дејствувале словенска богослу жба во две
цркви и отвориле наро дни – македонски
училишта во градот. Познат бил по до-
наторство и доброволни прилози за сите
акции што се преземале за реали зирање
на преродбенските дела. Така д–р Робев
се здобил со голема доверба на битолчани
кои на него гледале како на голем лекар,
преродбеник, добротвор, а во исто време
и непоколеблив општествено-политич-
ки деец за македонското дело. Посебен
интерес пројавил за историјата на својот
народ. Во кни гите што биле најдени во
неговата библиотека, постоеле интере-
сни забелешки по одредени историски и
национални прашања. Оставил и некол-
ку рако писи на грчки јазик. Бито лските
граѓани го паметеле д-р Робев по грижата
за здравјето, по бесплатните прегледи и
лекувања, по неговата грижа во спречу-
вање и отстранување на заразните болес-
ти кои биле зачестени во негово време.
Починал 1900 г. во Битола.


Slavic service in the churches and to open
national Macedonian schools in the city. He
was a famous donator and charity contribu-
tor for all actions that were taken for realiza-
tion of the reformation works. So, dr Robev
gained huge trust in Bitola’s citizens, who
saw him as a great doctor, reformator and
at the same time inevitable social, political,
activist for the Macedonian act. He showed
special interest for the history of his people.
In the books found in his library, there were
interesting notes of certain historical and na-
tional questions. He left several manuscripts
in Greek. Bitola ‘s citizens remembered Dr
Robev for his concern of the health, free
checking ups and treatments, his care for
prevention and removal of the infectious dis-
eases, which were very frequent in his time
He died 1900 in Bitola




192


Русо, Бено – Коки (1920–2006), маке-
донски офицер, генерал-пот полковник,
првоборец, сведок и непосреден учесник
на многу кру пни историски настани од
посебно значење за македонскиот народ
и за еврејската етничка заедница во Ма-
кедонија, двата народа на кои подеднакво
им припаѓа и кои подеднакво го сметаат
и почиту ваат како свој. Минувајќи низ
тешкото детство и раната младост, низ
кои сам се пробивал и се челичел, израс-
нал во напредна и нескротена револу-
ционерна лич ност која оставила длабоки
и трајни траги во победоносната НОБ и
антифашистичка војна и во слобо дната
изградба и одбрана на Република Маке-
донија, во нејзи ниот развој. До август
1942 г. деј ствувал како секретар на Град-
скиот комитет на КП во Битола. Двапати
бил апсен. Од август 1942 г. бил заме ник-
политички комесар на ПО „Јане Сандан-
ски“, а потоа борец во одредот „Дамјан
Груев“. Учест вувал во формирањето на
Бата лјонот „Мирче Ацев“, на Првата Ма-
ке дон ско-косовска бригада и на Вто рата
Македонска бригада. Учест вувал и во
Февруарскиот поход, тој голем испит и
потврда за подготвеноста и решеноста да
се истрае на вистинскиот пат. Ја извршу-
вал и одговорната воена и партиска долж-
ност - политички комесар на 42. Дивизија.
Со 15. Македонски корпус, како негов по-
литички комесар, се борел во завршните


РУСО
БЕНО – КОКИ


– револуционер –


RUSO
BENO – KOKI
– revolutionary –


Ruso, Beno – Koki (1920-2006), Mac-
edonian offi cer, general-lieutenant colo-
nel, fi ghter witness and direct participant
in many crucial historical events of special
importance for the Macedonian people and
for the Jewish ethnical community in Mac-
edonia, the both peoples considered and re-
spected him as their own. Passing through
diffi cult childhood and early youth, always
strolling alone, he strengthened his person-
ality and grew up in a progressive and wild
revolutionary person who left deep and per-
manent traces in the victorious NOB and the
antifascist war and in the free renewal and
defense of the Republic of Macedonia in its
development course. He acted as a secretary
of the City committee of KP in Bitola until
August 1942 when he was arrested twice.
From August 1942 he was deputy political
commissar of PO “Jane Sandanski” and then
fi ghter in the unit “Damjan Gruev”. He par-
ticipated in the establishing of the battalion
“Mirce Acev”, of the First Macedonian Ko-
sovo brigade and the Second Macedonian
brigade He participated in the February ex-
pedition which was a great exam and confi r-
mation for the readiness and determination
of his personality to remain on the true path.
He performed the responsible military and
party duty-political commissar of 42nd di-
vision. With the 15th Macedonian corps as
his political commissar, he fought in the fi -
nal operations for liberation of Yugoslavia.




193


операции за ослобо дување на Југославија.
Од бун товен скоевски и партизански
раково дител, Бено Русо израснал во висо-
кодостоинствен македонски гене рал во
заедничката војска на здружените народи
на Југославија - ЈНА. По Ослободување-
то, бил еден од пионерите на изградбата
на Територијалната одбрана. Извр шувал
одговорни должности во Скопската вое-
на област, во Терито ријалната одбрана на
Скопје, претседател на Сојузот на резер-
в ните воени старешини на РМ. За своите
резултати и дострели како на воен така
и на општествено - политички план носи-
тел е на повеќе воени и мирновременски
одликувања.


From a rebellious and partisan leader, Beno
Ruso grew up in a highly dignifi ed Macedo-
nian general in the joint army of the peoples
of Yugoslavia JNA. Aft er the liberation, he
was one of the pioneers in the creation of the
territory defense He executed liable duty in
Skopje’s military region on the territory de-
fense of Skopje - President of the Association
of reserve military offi cers of RM. For his re-
sults and achievements in military fi eld as
well as in social political fi led he is recipient
of many military and peace recognitions.




194


Св. Ангел (Агатангел) Битолски (†
1750). Споменот за св. Ангел Битолски,
за жал, денес е веќе сосема избришан од
колек тивната меморија на битолчани. Од
неговиот култ во Битола не се зачувани
никакви траги. Меѓутоа, определени ар-
тефакти непобитно сведочат дека тој е
историска реалност на Битола. Св. Ангел
бил роден во Лерин, најверојатно во вто-
рата деценија на XVIII век. Во Битола до-
шол како младо момче и по кратко време
во истиот град маченички умрел во 1750 г.
Св. Ангел бил многу омилен од битолча-
ни и тоа било повод да се именува „Св
Ангел од Битола“, т.е. „Битолски“. Како
значаен монашки духовен центар на ма-
кедонскиот народ, манастирот „Зограф“
во XVIII век одржувал интензивни кон-
такти со својата паства во Битола. Оттаму
не чуди што името на св. Ангел Битолски
во пишу ваните извори за првпат се спо-
менува во познатата Зографска историја.
Во регистарот на свет ците што потекну-
ваат од Бугарија и Македонија, св. Ангел
е спомнат како маченик кој пострадал во
Битола.. Малку подоцна, за св. Ангел Би-
толски поопширно ќе пишува како маке-
донскиот монах од с. Банско, отец Паисиј
Хилен дарски (1722–1773).. Во неговата
Историја словенобугарска за првпат се да-
дени поконкретни житиски податоци за
св. Ангел: „Во 1750 година, во Битола, кај
што се наоѓа седиштето на турскиот и ма-


СВ. АНГЕЛ
АГАТАНГЕЛ БИТОЛСКИ


– великомаченик –


ST ANGEL
AGATANGEL OF BITOLA
– martyr –


St Angel (Agatangel) of Bitola (1750)
Unfortunately, the memory of St Angel of
Bitola today is completely erased from the
collective memory of Bitola’s citizens From
his cult in Bitola there are no traces but cer-
tain artifacts defi nitely testify that he is a his-
torical reality of Bitola. St Angel was born in
Lerin, most probably in the second decade of
XVIII century. He arrived as a young boy in
Bitola and aft er a while he died tortured in
1750 in the same city. St Angel was very fa-
vourite to Bitola’scitizens and that is the rea-
son why he was named St Angel of Bitola t.e
Bitolski. Being an important monk-spiritual
center of Macedonian people, the monastery
Zograf in XVIII, kept intensive contacts with
his worshipers in Bitola. Th at is why it is not
strange that the name St Angel of Bitola in
the written source for the fi rst time is men-
tioned in the well known Zograf ”s history. In
the register of the saints that came from Bul-
garia and Macedonia, St Angel is mentioned
as martyr who suff ered in Bitola. A little bit
later, it would be written by priest Paisij Hil-
edarski(1722-1773) for St Angel as Macedo-
nian monk from v.Bansko. In his Slavic Bul-
garian history for the fi rst time more specifi c
gospel data about St. Angel were given say-
ing;. “In 1750 in Bitola ,the residence of the
Turkish and Macedonian pasha, (Th e Turk-
ish) tortured and cut off the head of a boy
with a beautiful face and body because of his
Christian religion. Th ey tortured him a lot




195


кедонски паша. Многу го мачеа и го при-
нудуваа да се откаже од Христа, но, тој,
премудро и смело ја разобличувал нивна-
та безбожна вера. Битолскиот владика за-
пишал многу негови одговори и на грчки
јазик го опишал неговото страдање. Име-
то му било Ангел, од с. Лерин. Тоа житие
ќе стане основен изворник за животот на
св. Ангел, за сите подо цнежни составува-
чи на словенските Месецослови. Св. Ангел
ќе биде споменуван и во XIX и во XX век,
во руските, бугарските и српските Месе-
цослови, но не редовно..За разлика од сло-
венските, во грчките Месецослови, св. Ан-
гел не се споменува. Меѓутоа, еден исказ
од краткото житие на св. Ангел, од отец
Паисиј Хилендарски, сепак, дава простор
за размислување дека постои некој грчки
извор кој говори за неговата маче ничка
смрт. Тоа е исказот: „Од краткото житие
се дознава дека пред извршувањето на
смртната казна (отсекување на главата)
меѓу св. Ангел и некој битолски муслиман
бил воден жесток апологетски диспут. Во
тој диспут св. Ангел „премудро и смело ја
разобличувал“ безбожната вера на својот
соговорник.. Маченичката смрт на св. Ан-
гел е показател за духовната атмосфера
која владеела во градот Битола во овој пе-
риод. Освен со свето горскиот манастир
„Зограф“, Бито ла во овој период интен-
зивно одржувала врски и со манастирот
„Св. Јован Претеча“ во Слепче. Во 1930 г.,
во брошурата објавена во Битола по по-
вод 100–годишнината од подигнувањето
на битолската црква „Св. Димитриј“, авто-
рот В. Арсиќ, забележал: „Во оваа при лика
треба да се потсетиме и на еден маченик
за христијанската вера, чиј череп, затво-
рен во метална кутија и денес се наоѓа
пред иконата на Богоро дица на иконоста-


and forced him to give up Christ but, he too
wise and courageous disclosed his faithless
religion”. Bitola’s bishop registered many of
his answers and in Greek described his suf-
fering. His name was Angel from Lerin.Th at
Gospel will be the basic source for St Angel’s
life for all subsequent writers of Slavic” Moon
gospels”. St Angel will be mentioned in XIX
and XX century in Russian Bulgarian and
Serbian “Moon gospel” but not constantly.
Opposite the Slavic, in the Greek “Moon
gospel”, st Angel was not mentioned. How-
ever, one statement from the short gospel of
St Angel by father Paisij Hilendarski, leaves
space for thinking that there is some Greek
source which spoke for his tortured death.
Th at is the statement from the short Gospel
“it is known that before the execution of the
death penalty (cutting off his head) there was
a severe apologetic dispute between St Angel
and some Bitola Muslims”. In that dispute St
Angel too wise and courageous disclosed
the faithless religion of his collocutor. Th e
violent death of St Angel is presentation for
the spiritual atmosphere which ruled in the
city of Bitola in that period. Beside monas-
tery “Zogarf ”, Bitola had intensive estab-
lished relations with the monastery “St Jovan
Preteca” in Slepce. In the brochure published
in Bitola in 1930 on the occasion of 100 of
raising of Bitola’s church St Dimitrija, the
author V.Arsik noted: On this occasion we
should remind on a martyr for the Christian
religion whose sculpt closed in metal box
today is in front of the icon of Virgin Mary
of the church St Dimitrij iconostasis. On the
silver plate on the box it said:” Th is holly
sculpt belongs to the severely tortured Aga-
tangel who in 1727 died as a martyr, because
Agarjani had a custom during Bajram (three




196


сот во црквата Св. Димитриј. На сребрена
плочка аплицирана врз кутијата, пишу-
ва: „Овој свет череп е на многума чениот
Агатангел, кој во 1727 г. умре маченички,
зашто Агарјаните (се мисли на Турците)
имале обичај за време на Бајрам (три де-
на) насила да ги потурчуваат христијани-
те, а оние што не сакале да се потурчат да
ги убиваат“. Бидејќи Агатангел не можел
тоа да го трпи, заминал во Цариград и со
Божја помош успеал да издејствува фер-
ман од султанот. Бидејќи Турците по ова
не можеле повеќе да го гледаат Агатангела
и го убиле. Овој череп во кутија е ставен
од пелаго нискиот митрополит Гри гориј
на 27 февруари 1827 година.


days) to Islamize the Christians by force and
to kill those who had opposed . As Agatan-
gel could not stand that left to Carigrad and
with God’s will and God’s help managed to
gain a document from the Sultan. Th e Turks
could not take this any longer so they killed
him. Th is sculpt is put in the box on 27 Feb-
ruary 1827 by the metropolitan Grigorij of
Pelagonija.




197


Силјановски, Симеон (1942), значаен
ликовен уметник кој со своите самостојни
изложби и дела ја презентира битолската
ликовна култура во РМ и низ светот, поз-
нат и признат академски сликар. Роден е
1942 г. во с. Смилево - Демир хисарско,
дипломирал на Факул тетот за ликовна
уметност во Белград (СР Србија), отсек
сликар ство, здобивајќи се со звањето ака-
демски сликар. Бил средно школски, а пос-
ле и универзитетски професор. Има пос-
тавувано самостојни изложби на ликовни
дела во Битола (повеќепати), во Скопје,
Охрид, Куманово, Штип и др. македонски
градови, во Белград, Зрењанин, Загреб,
Сараево, во Брисел, Париз, Стокхолм,
Чикаго, Аспен, Денвер, Вел, Магде бург ...
Негови ликовни креации се работени во
повеќе стилско-лико вни ориентации: од
импреси онизам, метафизичка димензија,
кубизам, експресионизам до комби нација
на апстрактни и кубистички форми. Пок-
рај техниките: пастел, масло, графика, ак-
варел и комби нирана техника, тој работи
и мозаици кои се наоѓаат во јавни објек-
ти во Битола и Скопје. Добитник е на по-
веќе награди и јавни признанија. Негови
дела се наоѓаат во голем број македонски
и светски галерии. Застапен е во повеќе
анталогиски прикази на светското сли-
карство.


СИЛЈАНОВСКИ
СИМЕОН


– ликовен уметник –


SILJANOVSKI
SIMEON
– artist –


Siljanovski, Simeon (1942), important
artist who with his independent exhibitions
and works presents Bitola’s artistic culture
in RM and around the world, well -known
and recognized academic painter. He was
born in 1942 in v.Smilevo, Demir Hisar.He
graduated at the Faculty of Art in Belgrade
(SR Serbia ) department painting. He started
as high school teacher and aft erwards fac-
ulty professor of the course Art education
with methodology. He has set independent
exhibitions of his own works in Bitola (many
times) in Skopje, Ohrid, Kumanovo, Stip and
other Macedonian cities, Belgrade, Zren-
janin, Zagreb, Sarajevo Brussels Paris, Stock-
holm, Chicago, Aspen, Denver, Vel Magde-
burg. His art creations are done in many
style artistic orientations: impressionism,
metaphysic dimension, cubism, expression-
ism with combination of abstract and cu-
bist forms. Beside the techniques: pastel, oil,
graphics aquarelle and combined techniques
he worked on mosaics which are found on
public objects in Bitola and Skopje. He is re-
cipient of many awards and public recogni-
tions His works are found in large number of
Macedonian and world galleries


He is present in many anthological rep-
resentation of the world painting




198


Стерјовски, Александар (1933), про-
фесор, научен работник од областа на
историјата на маке донската литература
и историјата на Битола. Роден 1933 во
Битола. Дипломирал и докторирал на
Скопскиот универзитет. Предавал на Пе-
дагошката академија и Педа гошкиот фа-
култет во Битола. Бил визитинг-профе-
сор и учествувал на повеќе научни средби
во земјата и во странство. Има објавено
стотина статии од областа на фолклорот,
етно ло гијата, историјата на маке донската
литература и историјата на Битола. Со
две изданија се задржал на маке донската
фолклорна традиција - „Последниот ох-
ридски гуслар“ (1994) и „Македонските
слепи гус лари“ (1999). Со последната се
потврди дека Битола уште од најрани вре-
миња била фолклорен центар и јадро од
каде произлегле најголем број слепи гус-
лари на Балканот. Стерјовски бил носител
и на научниот проект „Печа тарството и
издаватвото во Битола“ (три тома, 1998-
1999). Подолго време работи на „Битол-
ското десеткнижие“, од кого се објавени
„Битола-Руската колонија“ (2003) и „Би-
тола-Каријатиди на теата рот“ (2004),
а чекаат на ред: „Би тола-Реката Драгор“,
„Битола-Музички тради ции“ и „Бито-
ла-Несреќи“. Главен уредник бил и на сп.
„Учител“, Организатор и постојан учес-
ник е во традиционалната јавна трибина
„Битола низ вековите“.


СТЕРЈОВСКИ
АЛЕКСАНДАР


– научен работник –


STERJOVSKI
ALEKSANDAR
– scientifi c worker –


Sterjovski, Aleksandar (1933), professor,
scientifi c worker on the fi led of the history of
Macedonian literature and history of Bitola.
He was born in Bitola. He graduated and he
defended his doctor’s thesis at the University
in Skopje. He taught at the Pedagogical acad-
emy and Pedagogical faculty in Bitola. He was
visiting professor and participated at many sci-
entifi c meetings in the country and abroad. He
has published hundreds of articles on the fi eld
of folklore, ethnology, history of Macedonian
literature and history of Bitola. Two mono-
graphs “Brusnik” 1992 and “Velusina” 2001, he
dedicated to two Bitola’s villages and with the
other two ”Th e last Ohrid string player” 1994
and “Macedonian blind string players” 1999 he
kept the Macedonian folklore tradition. With
the last one it was confi rmed that Bitola since
the earliest period was a folklore center and
center where the largest number of blind string
players came from on the Balkans. Sterjovski
was the holder of the scientifi c project “Print-
ing and the publishing in Bitola” (three vol-
umes 1998-1999) where he included 27, almost
exclusively Bitola’s scientifi c staff and potentials.
He has worked for a long period on “Bitola ten
books” and he has published “Bitola –Russian
colony” 2003 and “Bitola - Karijatidi of the
theatre” 2004. Th ere are about to be published
“Bitola- Th e river Dragor”, Bitola- music tradi-
tions and Bitola –accidents”. He was the editor
in chief of the magazine “Teacher” Organizer
and constant participant of the traditional pub-
lic tribune “Bitola through the centuries”.




199


Г. Г. Стефан, Архиепископ Охридски
и Македонски, роден 1955 г. во с. Доб-
рушево – Битолско. Крстеното име му
е Стојан Велјановски. Есента 1969 г. се
запишал во Македонската Пра вославна
Богословија „Св. Климент Охридски“ во
Скопје и 1974 г. со успех ја завршил. По-
тоа заминал на Белградскиот право славен
факултет. По дипломи рањето на Факул-
тетот, во 1979 г., Светиот архиерејски Си-
нод на МПЦ го поставил за професор во
Македонската православна бого словија
„Св. Климент Охридски“ во Скопје, а веќе
идната година бил испратен на постдип-
ломски студии на Екуменско-патролош-
киот институт „Свети Николај“ во Бари
- Италија, на кој магистрирал во 1982
година. По враќањето од Италија бил
поставен за предавач на Православниот
богословски факултет „Св. Климент Ох-
ридски“ во Скопје, по предметите Свето
Писмо на Стариот Завет и Патрол огија,
должност од која е избран за архиереј на
Македонската право славна црква. Замо-
нашен е на 03 јули 1986 г. во манастирот
„Св. Наум Охридски Чудотворец“ во
Охрид, а хиротонисан за епис коп на 12
јули 1986 г. во храмот „Свети Димитриј“
во Скопје како митрополит Злетов ско-
струмички, а кратко потоа име нуван за
Митрополит на Брегал ничката епархија.
Од наредните години тој работел како
професор на Православниот богословски


СТЕФАН Г. Г.
АРХИЕПИСКОП


ОХРИДСКИ И МАКЕДОНСКИ
– архиепископ –


STEFAN
ARCHBISHOP OF OHRID
AND MACEDONIA
– archibishop –


Stefan, Archbishop of Ohrid and Mac-
edonia. He was born in v. Dobrusevo Bitola
in 1955. His Christian name is Stojan Vel-
janovski. In the autumn 1969 he registered at
the Macedonian Orthodox Religious school
“St Clement Ohridski” in Skopje and in 1974
he successfully fi nished it. Th en he registered
at the Orthodox Faculty in Belgrade. Aft er
the graduation in 1979 the Holly Archbishop
synod of MPC appointed him for a teacher
at the Macedonian Orthodox Religious
School “St Clement Ohridski in Skopje and
the following year he was sent to post gradu-
ate studies at the Ecumenical- Patrological
Institute “Saint Nikolaj” in Bari, Italy. Aft er
his return from Italy, he was a lecturer at
the Orthodox Religious Faculty “St Clem-
ent Ohridski” in Skopje, on the course Holly
Bible Old and New testament and Patrology,
duty from which he was elected for archbish-
op of the Macedonian Orthodox church.
He joined the monk’s order on 03.july 1986
at the monastery “St Naum Ohridski Mira-
cle man “ in Ohrid and he was ordained for
archbishop on 12 July 1986 at the church
“Saint Dimitrij” in Skopje as metropolitan of
Zletovo and Strumica and shortly renamed
for a metropolitan of Bregalnica eparchy.
Next, he worked as a professor at the Or-
thodox Religious faculty in Skopje he was
editor in chief of the newspaper “Church
life” and performed the function dean of the
Macedonian Orthodox Religious School “St




200


Факултет во Скопје, бил главен уредник
на весникот „Црковен живот“ и ја вршел
функцијата декан на Македонската право-
славна богословија „Св.Климент Охрид-
ски“ во Драчево – Скопје, во периодот
1991-1999 г. и портпарол на Светиот Ар-
хиерејски Синод. На Црковно-народниот
Собор, одржан на 9.10.1999 г., во Собор-
ниот храм на древната Охридска Архи-
епископија „Света Софија“ во Охрид, бил
избран, а на 10.10. 1999 г. востоличен како
петти поглавар на МПЦ и оттогаш тој ја
врши должноста архиепископ Охридски
и Македонски, а истовремено е и надле-
жен архиереј на Скопската православна
епархија.


Clement Ohridski” in Dracevo, Skopje in the
period from 1991-1999 and spokesman of
the Holly Archbishop synod. At Th e Church
National Synod held on 9.10.1999 at the Syn-
od church of the Ancient Archbishopric of
Ohrid “Saint Sofi a” in Ohrid on 10.10.1999
he was ordained as the fi ft h archibishop
(Head) of MPC and since then he performed
the post archbishop of Ohrid and Macedonia
and the same time archpriest of Skopje Or-
thodox eparchy.




201


Стефановски, Ацо (1922–1985), први-
от македонски Хамлет, несомнено еден
од најретките артистички индивидуи со
специфи чен актерски сензибилитет и бо-
гат творечки потенцијал. Поминувајќи го
сиот свој работен век на „штиците што
живот значат“ одиграл 250 улоги, главно
водечки.


Роден во Битола 1922 г. Осно вно и
средно образование завршил во Битола.
Професионалниот анга жман како актер
го започнува со самото формирање на
Народниот театар од Битола во 1944 г.
Поми нувајќи ги сите 40 години од својата
актерска дејност во овој театар беше не-
заменлив столб во артистичкиот ансамбл,
кој му обез бедуваше високо креативно
рамни ште. Со силата на својот изворен
талент, со својот специфичен актерски
сензибилитет, моќта за убави уметнички
трансформации, беше и остана синоним
на истраен театарски деец. Иако во 1983 г.
се пензионира, сеуште беше еден од најан-
гажираните актери во битолскиот театар.


Од големиот опус на одиграни улоги
на овој врвен актер треба да се издвојат
насловните ликови во „Хамлет“ од В.
Шекспир (1966), „Цар Едип“ од Софокле
(1967), „Скуп“ од М. Држиќ (1958), „Вујко
Вања“ А. П. Чехов (1972), главните лико-
ви на Митке во „Коштана“ од Б. Стан-
ковиќ (1969), Аџи Трајко во „Бегалка“ од
В. Иљоски (1972), Сатин во „На дното“ од


СТЕФАНОВСКИ
АЦО


– актер –


STEFANOVSKI
ACO
– actor –


Stefanovski, Aco (1922-1985), the fi rst
Macedonian Hamlet defi nitely one of the
rare artistic individuals with specifi c sen-
sibility and rich creational potential. He
passed his all working century on the lure
of the footlights. He acted 250 roles mainly
leading roles.


He was born in Bitola in 1922. He fi n-
ished primary and secondary education in
Bitola. His professional engagement started
with the formation of Bitola National Th eatre
in 1944. He passed all 40 years with his play-
ing activity in this theatre, his place was irre-
placeable pile in the artistic assembly which
secured him highly creational position. With
the force of his specifi c acting sensibility, the
power of beautiful artistic transformations,
he was and remained a synonym of everlast-
ing theatre activist. Although in 1983 he re-
tired ,he was still engaged actor in Bitola the-
atre. From the large opus of acted roles of this
remarkable actor the leading roles should be
emphasized: “Hamlet” by W.Shakespeare
(1966) “Czar Edip” by Sophocles (1967),
“Meeting” by M. Drzik (1958), “Uncle Vanja”
A.P.Cehov (1972) main roles of Mitke “Ko-
stana” by B.Stankovik(1969), Hadji Trajko
in “Runaway bride” by V.Iljoski(1972), Satin
“At the bottom” by M Gorki (1966) Father
in “On foot” by S Mrozek (1982) Dr Faus-
ner “Th e devil at the Faculty of philosophy”
by I Bresan (1983) Ilija Cvorovik in Balkan
spy” by D.Kovacevik (1983), Maksimilijan




202


М. Горки (1966), Таткото во „Пеш“ од С.
Мрожек (1982), Д-р Фауснер во „Нате-
маго на Филозофскиот факултет“ од И.
Брешан (1983), Илија Чворовиќ во „Бал-
кански шпион“ од Д. Ковачевиќ (1983),
Максимилијан во „Разбојници“ од Ф. Ши-
лер (1967), Борис Попов во „Деветтиот
бран“ од Никола Ј. Вапцаров (1972), Герлах
во „Зато чениците од Алтона“ од Ж. П.
Сартр (1964), Тор во „Тотови“ од Еркени,
и Алфиер во „Поглед од мостот“ (1962) и
Ломен во „Смр тта на трговскиот пат–
ник“ од А. Милер (1969), Фезлиев во „Цр-
нила“ од К. Чашуле (1975) и др.


Како режисер поставил повеќе прет-
стави, меѓу кои попознати: „Чорбаџи Те-
одос“, „Протекција“, „Мртвите не плаќаат
данок“ и др.


Награди: Наградата на Владата на
НРМ (1950), „11 Октомври“ за животно
дело (1979), „Стерија“, „Златен венец“ на
МЕС Сараево, актер на годината на ре-
вијата „Екран“ (1983), Награда на Здруже-
нието на драмските уметници на Македо-
нија, наградата „4-ти Ноември“ (два пати),
повеќе признанија на Театарските игри
„Војдан Черно дрински“ во Прилеп.


in “Outlaws” by F.Siler (1967) Boris Popov
in “Th e ninth wave” by Nikola J Vapcarov
(1972), Gerlah “Prisoners of Altona” by Z
P.Sartr (1964), Tor “Volumes “ by Erkeni and
Alfi er “View from the bridge”(1962), Lom-
en in “Th e death of the trader” by A .Miler
(1969) Fezlkiev “Mourning” by K.Casule
(1975) and others. As a director he set many
performances among which the most famous
are “Master Teodos” “Discrimnation”, ”Dead
people don’t pay tax”


Awards:Th e award of the Govern-
ment of NRM (1950), 11th October for life
achievemnt (1979), Sterija’s golden wreath of
MES Sarajevo, actor of the year by the review
Ekran (1983) the award of the Association
of the artists of Macedonia, 4th November
(twice) many recognitions for theatre plays
“Vojdan Cernodrinski in Prilep.




203


Стефановски, Горан (1952), акаде-
мик, плоден и атрактивен драмски автор.
Роден 1952 г. во Битола во уметничко
семејство. Завршил студии по англиски
јазик и книжевност на Филолошкиот фа-
култет во Скопје. Дипломирал во 1974 г.
со награда за најдобар студент во гене-
рацијата. Студирал и драматургија на
театарската академија на Универзитетот
во Белград (1972-1973). Во периодот 1975-
1977 г. бил на постдипломски студии на
Универзитетот во Белград - на Филолош-
ки факултет, книжни студии. Во 1979 г. ја
одбранил магистерската теза. Од 1974 до
1977 г. работел како драматург во Драм-
ската редакција на ТВ Скопје (драматур-
шка работа на ТВ сценарија, уредување
и адаптација на бројни драми, работа во
продукција и пост-продукција, а од 1978
до 1986 г. како асистент по англиска кни-
жевност на Филоло шкиот факултет во
Скопје. Од 1986 до 1998 г. бил редовен
професор по драматургија на Факу лтетот
за драмска уметност во Скопје (работа на
полето на креативното пишу вање и сту-
дии на драмските теории и модели).


Академската година 1979-1980 ја по-
минал на Универзитетот во Манчестер,
Велика Британија, рабо тејќи на доктор-
ска дисертација за современата англиска
драма и Едвард Бонд. Есента 1984 г. во
Ајова Сити, САД, бил гостин на Меѓу-
народната писателска прог рама. Летниот


СТЕФАНОВСКИ
ГОРАН


– писател –


STEFANOVSKI
GORAN
– writer –


Stefanovski, Goran (1952), academician,
fertile and attractive play writer. He was born
in 1952 in Bitola, in artistic family. He grad-
uated on English language and literature at
Th e Faculty of Philology in Skopje. He grad-
uated in1974 with testimonial for the best
student of the generation. He studied drama
at the Th eatre Academy at the University in
Belgrade (1972-1973). In the period from
1975 to1977 he was on post graduate studies
at the University in Belgrade, at the Faculty
of Philology, literature studies. In 1979 he
defended his magistrate thesis. From 1974-
1977 he worked as dramatist at the Drama
editorship of TV Skopje (drama work of TV
scripts, edition and adaptation of numerous
drama works in production and post pro-
duction and from 1978 to 1986 he was an
assistant of English Literature at the Faculty
of Philology in Skopje. From 1986 to 1998
he was full time professor at the Faculty of
art in Skopje (worked on the fi eld of creative
writing and studies of drama theories and
models). In the Academic year 1979-1980
he passed to the University in Manchester,
Great Britain, where he had his doctorate
thesis for the modern English drama and
Edward Bond. In the autumn 1984, he was
a guest at the International writer’s program
in Iowa, City USA. In the summer semester
in 1990 he passed to USA with the Fulbright
scholarship as promoted artist and he taught
drama at the Department of Th eatre at the




204


семестар во 1990 г. го минал во САД на
Фулбрајтова стипендија како истакнат
уметник. Таму предавал драматургија
на Одделот за театар на Универ зитетот
Браун во Провиденс, Роуд Ајленд. Држел
предавања за драма и на универзитетите
Харвард во Бостон, Калифорнија во Лос
Анџелес и Мизури во Канзас Сити. Во пе-
риодот 1998-2000 бил визи тинг професор
по драматургија на Драмскиот институт
во Стокхолм, Шведска, а од 2000 г. е хо-
норарен професор по драматургија на
Уни верзитетот во Кент и на Крајст Черч
колеџот во Кентербери.


Во орбитата на сеопштиот интерес се
пробива со драмата „Диво месо“ (1979)-
за прв пат е изведена на сцената на Драм-
скиот театар во Скопје декември 1979 г.


По „Диво месо“ следеа: „Лет во место“
(театарска фреска), 1981, „Хи-фи“ (теа-
тарска мутација), 1982, „Дупло дно“ (теа-
тарска пасија во три става со кода), 1983,
„Бушава азбука“ (ТВ серија во 31 епизо-
да), 1985, „Тетовирани души“ (театарска
пиеса), 1985, „Црна дупка“ (театарска
пиеса), 1988, „Лонг плеј“ (рокенрол мис-
терија), 1988, „Кула вавилонска“ (театар-
ска пиеса), 1990, „Сараево“ (приказни од
еден град), 1993, 1995, „Баха налии“, 1996,
Казабланка“, 1998, „Сите сме луѓе“, 1998,
„Приказни од еден град“, 1999, „Хотел Ев-
ропа“ (сценарио за мултимеди јален про-
ект), 2000 итн.


Г. Стефановски е добитник на бројни
награди меѓу кои се и најви соката награ-
да на РМ „11 Октом ври“ (1980), Стерии-
на награда два пати (1980 и 1988) за нај-
добри текстови на драмите „Диво месо“
и „Црна дупка“ и републичката награда
„Војдан Черно дрински“- шест пати.


university Braun in Providence, Road Island.
He had tutorials of drama at the University
Harvard, nearby Boston, California, Los An-
geles and Missouri, Kansas city. In the period
from 1998-2000 he was visiting professor of
drama at the Drama institute in Stockholm,
Sweden and from 2000 he is a part time pro-
fessor of drama at the University in Kent
and Christ Church college at Canterbury. In
the orbit of the general interest he became
famous with the play “Wild meat”(1979)
for fi rst time performed at the scene of the
Drama theatre in Skopje, December 1979.
Aft er “Wild meat” there followed “Flight on
the same place” (theatre icon) 1981, “Hi- Fi”
(theatre mutation) 1982, “Double bottom”
(theatre passion in three acts with codes )
1983, “Fuzzy alphabet” (TV serial in 31 epi-
sodes) 1985, “Tattoo souls” (theatre play let)
1988, “Long play”(rock’ n roll mystery)1988,
“Tower of Babel” (theatre play let) 1990,
Sarajevo (stories of a city) 1993, “Th e old
man with the stone around his neck” 1994,
“Now it’s the time (farce) 1995, “Baccha-
nalia” 1996 “Casablanca” 1998, “We are all
people” 1998, “Stories of a city” 1999, “Hotel
Europe” (script for multimedia project) 2000
etc. G.Stefanovski is recipient of numerous
awards among which the most valuable is
the award of RM 11th October(1980), Sterja’s
award ,twice (1980 and 1988) for best texts
of the plays “Wild meat” and “Black hole”
and “Vojdan Cernodrinski” 6 times for the
best text.




205


Стефановски, Димче (1921–1978), ак-
тер кој што живееше од актерската умет-
ност и за актерската уметност, без која не
можеше да го замисли своето постоење.
Препознатлив на поширокиот аудитори-
ум по креирањето на своите карактерни
ликови и режиски постановки.


Роден 1921 г. во Битола. Први те чеко-
ри на штиците што живот значат ги на-
правил во полупрофесионалниот театар
„Добро поле“. По ослободувањето е еден
од основоположниците за формирање-
то на Народниот театар во Битола, каде
бил актер, режисер и дирек тор. Неговиот
актерски опус брои над 150 улоги. Наста-
пувајќи во дела од најразлични жанрови,
од домашната и странската драматур гија,
креираше ликови, потврду вајќи го на тој
начин својот мошне широк дијапазон, до-
кажувајќи дека е актер кој е способен да
се справи со сите предизвици, театарски
естетики, трагања.


Во богатиот спектар на ликови секако
спаѓаат ликот на Јеротие во „Сомнително
лице“ од Б. Нушиќ (1947), Аџи Трајко во
„Бегалка“ од В. Иљоски (1947), Херберт
Бојтлер во „Физичари“ од Ф. Диренмат
(1962), Жорж Дивал во „Дамата со каме-
лии“ од А. Дима-синот (1963), Агатон во
„Ужалена фамилија“ од Б. Нушиќ (1964),
Тартиф во „Тартиф“ од Ж. Б. Молиер
(1965), Полониј во „Хамлет“ од В. Шек-
спир (1966), Докторот во „Свадбата на


СТЕФАНОВСКИ
ДИМЧЕ


– актер –


STEFANOVSKI
DIMCE
– actor –


Stefanovski, Dimce (1921-1978), ac-
tor who lived from the art and for the art
without which he could not imagine his ex-
istence. He was recognizable to the wider
auditorium by the creation of his characters
and direction performances. He was born in
Bitola in 1921. His fi rst steps on the lure of
the footlights, he made in the amateur thea-
tre “Good fi eld”. Aft er the liberation he is one
of the founders of the Bitola National theatre
where he was an actor, director and manger.
His actor opus counts over 150 roles. He
acted in works of diff erent genres from na-
tional and foreign drama, he created charac-
ters confi rming in that way, that he had very
wide diapason and that he is capable to deal
with all challenges ,theatre esthetics and re-
search. In his rich opus of characters which
defi nitely have to be mentioned are: Jerotie
“Suspicious person” by B.Nusik (1947), Hadji
Trajko “Runaway bride” by V.Iljoski (1947)
Herbert Bojtler “Physicians” by F.Direnmat
(1962) Gorge Dival "Th e Lady with camel-
lia” by A.Dimasinot (1963) Agaton “Th e
Grieved family” by B.Nusik (1964), Tar-
tif “Tartif ” by G.B.Molier (1965) Polonius
“Hamlet” by W Shakespeare (1966) Th e doc-
tor in “Th e wedding of Mara” by V.Kostov
(1976) his last role.Taking into consideration
the direction, the number is over 40 made
directions which put this drama artist in the
position of an unusual, active, dynamic and
fertile theatre creator. Under his stick there




206


Мара“ од В. Костов (1976) - неговата пос-
ледна улога.


Во поглед на режијата, бројката од над
40 остварени режии, го стави овој драм-
ски уметник во позиција на необично
активен, динамичен и плоден театарски
творец. Под неговата палка дожи веаја
повеќе праизведби на дела од македон-
ски автори: „Кузман Капи дан“ (1954) и
„Окрвавен камен“ од В. Иљоски (1968),
„Ивац“ (1959) и „Владимир и Косара“ од
С. Танев ски (1968). Список на остварени-
те режии на овој деец е долг „Македонска
крвава свадба“ од В. Чернодрински (1953),
„Антица“ од Р. Крле (1950), „Чорбаџи Тео-
дос“ (1946 и 1962) „Антица“ од В. Иљоски
(1947, 1964 и 1972), „Чекор до есента“ од
Т. Арсовски (1969), „Ревизор“ од Н. В. Го-
гољ (1969) и др.


Добитник е на Наградата на Владата
на НРМ (1950), наградата „4-ти Ноември“
(трипати), наградата за режија на претста-
вата „Чекор до есента“ од Т. Арсовски на
театар ските игри „Војдан Чернодрински“
во 1969 година.


have been repeated a lot of performances of
works by Macedonian authors“ Captain Kuz-
man” (1954) “Th e bloody stone” by V.Iljoski
(1968) “Ivac” (1959) and “Vladimir and Ko-
sara” by S.Tanveski (1968). Th e list of the
made directions of this activist is long; Th e
Macedonian Bloody Wedding” (1953) by
V. Cernodrinski, “Antica” by R.Krle (1950)
“Hadji Teodos” (1946 and 1962) “Antica” by
V.Iljoski (1947,1964 and 1972), “Step to the
autumn” by T.Arsovski (1969), “Reviser” by
N.B.Gogolj (1969) and others. He was recipi-
ent of the award of the Government of NRM
(1950), 4th November (three times), the
award for direction of the performance “Step
to the autumn” by T.Arsovski at the theatre
plays “Vojdan Cernodrinski” in 1969 .




207


Стефановски, Иљко (1952), актер кој
од претстава во претстава зрееше и ја по-
кажуваше својата сигурност, пластичност
и фина изнијасираност во сценското дви-
жење.


Роден 1952 г. во Битола. Основно и
средно образование заврши во Битола.
Дипломира на ФДУ во Скопје на отсекот
за актерска игра. Неговите почетоци на
сцената на Народниот театар од Битола
дати раат уште од раната младост стати-
рајќи во голем број на претстави, а како
член на Младинската сцена креираше
носечки улоги и го надградуваше својот
талент. По дипломирањето во 1976 г. ста-
нува член на драмскиот ансамбал во На-
родниот театар од Битола. Со смената на
генерациите завзема едно од водечките
места во ансамблот. Неговиот талент ќе
дојде до израз во улогата на немиот Мла-
доженец во „Свадбата на Мара“ имајќи
тешка задача да креира лик без текст со
длабока трагична човечка судбина. Сепак
како негова најуспешна креација ќе се па-
мети по ликот на Јон во „Пиреј“ која ја
одигра во еден здив и во која внесе многу
потресни моменти, што резултираше со
специјална награда на тетарските игри
„Војдан Чернодрински“ во Прилеп.


Неговиот талент блескаше креи рајќи
ги ликовите на Младо женецот во „Свад-
бата на Мара“ од В. Костов (1976), Фра
Тимотео во „Мандрагола“ од Н. Макијаве-


СТЕФАНОВСКИ
ИЉКО


– актер –


STEFANOVSKI
ILJKO
– actor –


Stefanovski, Iljko (1952), actor who
from a performance to a performance grew
and showed his certainty, plasticity and fi ne
nuance in the scene movement. He was born
in Bitola in 1952. He fi nished primary and
secondary education in Bitola and then he
graduated at FDU in Skopje at the depart-
ment of actor play. His beginnings on the
scene of the National theatre from Bitola
date ever since his early childhood, playing
in large number of performances as a mem-
ber of the Youth Scene, he created leading
roles and in that way he


Awarded his talent. Aft er his graduation
in 1976 he became a member of the drama
assembly at the Bitola National theatre.
With the generation change, he took one of
the leading places in the assembly. His tal-
ent was expressed in the role of the silent
Bridegroom in “Th e Wedding of Mara” hav-
ing diffi cult assignment to create a character
without text with deep tragic human des-
tiny. However, his most successful creation
that will be remembered is the character
of Jon in “Wheat - grass” which he acted in
one breath and with a lot of stressful mo-
ments, which resulted with special award
at the theatre plays “Vojdan Cernodrinski”
in Prilep.His talent defi nitely glow with the
characters of the bridegroom in “Th e Wed-
ding of Mara” by V.Kostov (1976), Fra Timo-
teo in “Mandrgola” by N. Machiavelli (1980),
Jon in “Wheat-grass” by Petre M Andreevski




208


ли (1980), Јон во „Пиреј“ од Петре М. Ан-
дреевски (1982), Ефто во „Лет во место“
од Г. Стефановски (1984), Оберон во „Сон
на летната ноќ“ од В. Шекспир (1984),
Јеврем Прокиќ во „Народен пратеник“ од
Б. Нушиќ (1984), Лопахин во „Вишнова
градина“ од А. П. Чехов (1988), Фалстаф
во „Вечерва - Фалстаф“ од В. Шекспир и
Р. Богдановски (1992), Тоби Ждригало во
„Дванаесетта ноќ“ од В. Шекспир (1993),
Аџи Трајко во „Бегалка“ од В. Иљоски
(1995), Поцо во „Чекајќи го Годо“ од С. Бе-
кет (1998) и др.


За својата креативност во градењето
на ликовите награден е со наградите „11
Октомври“ за животно дело (2006), „Вој-
дан Чернодрински“ (три пати), „4-ти Но-
ември“. Одреден период ја врши и функ-
цијата на селектор на драмската програма
на „Охридско лето“. Застапен со епизодни
улоги во проекти од филмската проду-
кција.


(1982) Eft o in “Flight on the same place” by
G.Stefanovski (1984), Oberon “Midsum-
mer night dream” by W.Shakespeare (1984),
Jevrem Prokik in “Member of parliament” by
B.Nusik (1984) Lopahin in “ Cherry garden”
by A P.Cehov(1988) Falstaff in “Tonight Fal-
staff ” (1992) Toby the burp in “Th e twelft h
night” by W.Shakespeare (1993) Hadji Trajko
in “Runaway bride” by V.Iljoski (1995) Poco
in “Waiting for Godo” by S.Bekem (1998)
and others. For his creativity in building
of the characters he was honored with the
awards: 11th October for life achievement
2006, “Vojdan Cernodrinski” (three times)
4th November. For a certain period he per-
formed the function of a selector of drama
program at Ohrid Summer Festival. He is
present with serial roles in projects of the
fi lm production.




209


Стефановски, Стевче (1959), дипло-
миран правник, селектор, ракометар и
голман. Основно, сред но образование и
Правен факултет завршил во својот ро-
ден град Битола. Љубовта кон ракометот
датира од неговото најрано детство и од
1973 до 1985 г. е играч во РК „Пелистер“
Битола, во втората југословенска лига
и првата југос ловенска лига. Од 1985 до
1986 г. бил играч во РК „Тутунски ком би-
нат“ Прилеп, кога е освоено третото мес-
то во втората Југословенска лига. Од 1986
до 1988 г. бил голман во РК „Борец“ во
Велес, освоено трето место во втора Ју-
гословенска лига, прогласен за најдобар
голман во втората југословенска лига -
ЈУГ и награда за спортист на град Велес.
Од 1988 до 1989 г. во РК „Ловќен“ Цетиње,
Црна Гора, освоено полу финале на Куп на
Југославија и 4 место и Плеј - ОФФ на Ју-
гославија. Од 1989 - 1998 бил ангажиран
како голман во РК „Пелистер“ Битола, со
освоено финале на КУП на Југославија и
во 1990 г. прогласен за петти голман во
Југославија. Во РМ е прогласен 4 пати
шампион на РМ, 3 пати победник на КУП
на Македонија. Во 1995 г. полуфинале на
КУП на национал ни КУП победници на
Европа (Лемго - Германија), четврт фи-
нале на КУП на ЕХФ (Флензбург - Гер-
манија. За Македонската репре зентација
- од нејзиното форми рање во Битола во
1992 г. односно од првиот офици јален


СТЕФАНОВСКИ
СТЕВЧЕ


– спортист –


STEFANOVSKI
STEVCE
– sportsman –


Stefanovski, Stefce (1959), graduated
lawyer, selector, handball player and goal
keeper. He fi nished his primary, second-
ary education and the Faculty of law in his
native city Bitola. His love to the handball
comes from his earliest childhood. From
1973 to 1985 he is a player of RK “Pelister”
Bitola in the second Yugoslav and fi rst Yu-
goslav league.From 1985 to 1986 he was a
player at RK “Tutunski kombinat” Prilep
when they won the third place in the sec-
ond Yugoslav league. From 1986 to 1988 he
was goal keeper in RK “Borec” in Veles Th ey
won the third place in the second Yugoslav
league and he was proclaimed for the best
goal keeper in the second Yugoslav league
JUG and he got the award for the sportsman
of the city of Veles. From 1988 to 1989 he
played in RK “Lovken” Cetinje, Montenegro,
they won semi fi nal of the Cup of Yugoslavia
and 4th place and play off of Yugoslavia. From
1989 to 1998 he was a goal keeper in RK “Pe-
lister” Bitola with won fi nal of the Cup of Yu-
goslavia and in 1990 he was proclaimed for
the fi ft h goal keeper in Yugoslavia. He was
proclaimed 4 times champion of RM, 3 times
winner of the Cup of Macedonia. In 1995
semi fi nal of the Cup of National Cup Cham-
pions of Europe(Lemgo Germany ) quarter
fi nal of the cup of IHF (Ellensburg Germa-
ny) He had about 100 played matches for the
Macedonian representation from its forma-
tion in Bitola in 1992 that is the fi rst offi cial




210


меѓународен натпревар (тур нир во Ора-
деа - Романија) сè до 1998г., има околу 100
настапи. Учесник на Европ ското ракомет-
но првенство во Италија во 1998 (единс-
твено учество на Европски првенства на
Репрезентацијата на Македонија до сега).
Бил тренер на РК „Пелистер“ Битола. Ан-
гажиран како селектор на РМ од август
1998 до декември 1999 г. Квалификации
за Светското првенство во Египет, тур-
нир во Хрватска, Пула 1999, турнир во
Тунис 1999, учество на Свет ското првенс-
тво во Каиро, Египет 1999 г. и Бараж
натпревар со Исланд за ЕП 2000 г. Има
интернационална тренерска карие ра во
Катар (2000-2001). Од 2001 - 2002 г. е тре-
нер на РК „Пелистер“, освоено финале на
Челенџ КУП на Европа (Скјерн - Данска)
прво фина ле на машка ракометна екипа
и сеуште единствено. Финале на Плеј -
ОФФ на Македонија и фина ле на КУП на
Македонија. Има добиено многу награди.
Избран четири пати во десетте најдо бри
спортисти на град Битола, во 1995 г. из-
бран е за најдобар спортист на град Бито-
ла, избран во десетте најдобри спортисти
во РМ, во 1995 г. најдобар голман во вто-
рата југо сло венска лига - ЈУГ 1998, некол-
купати про гласуван за најдобар голман
на РМ. Има добиенто златна плакета од
Ракометната федерација на Маке донија и
златна плакета од РК „Рајан Спорт Клуб“
Катар од Катар.


international match (touring in Oradea Ro-
mania) until 1998.He was a participant at the
European Handball Championship in Italy
in 1998 (the only participation at European
championships of the representation of Mac-
edonia so far), coach of RK “Pelister” Bitola.
Engaged as a selector of RM from August
1998 until December 1999. Qualifi cations
for the world championship in Egypt, tour-
ing in Croatia, Pula 1999, touring in Tunis
1999, participation at the World champion-
ship Egypt 1999 and Barrage match with Is-
land for EP 2000. He had international coach
career in Katar (2000-2001). From 2001-
2002 coach of RK “Pelister”, won fi nal of the
Challenge Cup of Europe (Skjern Denmark)
fi rst fi nal of a male handball team and still
the only one. Final of the play off of Macedo-
nia and fi nal of the Cup of Macedonia He
has won many awards. He was elected four
times among the ten best sportsman of the
city of Bitola, in 1995 he was elected for the
best sportsman of the city of Bitola, elected
among the ten best sportsman of Macedonia,
in 1995 the best goal keeper in the second
Yugoslav league JUG 1998 several times pro-
claimed for the best goal keeper of RM. He
won golden certifi cate of honor by the Hand-
ball Federation of Macedonia and golden
certifi cate of honor of RK Ryan sport Club
Katar from Katar.




211


Стојковски, Петар – Бабец (1931), ак-
тер со неисцрпна енергија, со неверојатна
дарба во секој момент да направи коми-
чен ефект и да ја насмее публиката до
солзи. Со своето студиозно навлегување
кон креацијата на секој доделен лик, тој
успешно ја пронаоѓа потребната мера да
изгради лик што ќе ги носи карактерис-
тиките на една целосна заокруженост и
психолошка расчленетост.


Роден 1931 г. во Битола. Основ ното и
средното образование го завршил во Би-
тола. Професи оналниот анга жман, како
актер во Народниот театар – Битола, го
започнува во 1953 година, па сè до 1993
кога заминува во пензија. Четири деце-
нии на битолската публика дарува, све-
жа, полетна и инспи ративна игра особено
во делата со комедиографски жанр.


Негови позначајни актерски креации
се несомнено насловните ролји во „Вук
Бубало“ од Чопиќ (1962) и „Швејк во Вто-
рата светска војна“ од Б. Брехт (1965). Со
огро мен жар и темпераментна игра доаѓа
до израз во претставата „Патувачкиот
театар на Шопало виќ“ од Љ. Симовиќ
(1986), каде ја толкува насловната улога.
Со значајна богата актерска фантазија ги
остварува и ликовите на Помет во „Дун-
до Марое“ од М. Држиќ (1972), Жан во
„Мистер Долар“ од Б. Нушиќ (1955), Ва-
са во „Госпоѓа министерка“ од Б. Нушиќ
(1973), „Тотови“ И. Еркен (1972), „Ужа-


СТОЈКОВСКИ
ПЕТАР – БАБЕЦ


– актер –


STOJKOVSKI
PETAR – BABEC
– actor –


Stojkovski, Petar Babec (1931), actor
with inexhaustible energy, with extraordi-
nary gift capable in every moment to make
a comic eff ect and to laugh the audience with
tears.


With his study involvement into the
creation of each given character he success-
fully fi nds the necessary measure to create
personality that will carry the characteristics
of a complete rounding up and psychological
division. He was born in Bitola in 1931.He
fi nished his primary and secondary educa-
tion in Bitola. His professional engagement
as an actor at the National theatre in Bitola
started in 1953 until 1993 when he retired.
He donated fresh and inspiring play for four
decades to Bitola’s audience especially in the
works of the comedy genre. His more impor-
tant actor creations are the leading roles in
“Vuk Bubalo” by Copik (1962) and “Shwake
in the Second World War” by B Breht (1965).
His huge passion and temperament play can
be seen in the performance “Th e traveling
theatre” by Sopalovik by Lj. Simovik (1986)
where he acted the leading role . With sig-
nifi cant rich artistic fantasy he performed
the characters of Pomet in “Dundo Maroe”
by M. Drzik (1972) Zan in “Mister dollar” by
B.Nusik (1955) Vasa in “Wife of the Minis-
ter” by B.Nusik (1973), “Volumes” I. Erkeban
(1972), “Grieved family” B Nusik (1964) Zga-
narel “Forced to a doctor” by B.Molier (1962)
Figaro in “Th e Seville’s barber) by Bomarse




212


лена фамилија“ Б. Нушиќ (1964), Згана-
рел во „На сила лекар“ од Ж. Б. Молиер
(1962), Фигаро во „Селвискиот бербер“ од
Бомарше (1967), „Свечена вечера во погреб-
ното претпријатие“ од И. Брешан (1980),
„Грешниот Захарие“ В. Костов (1987),
„Свадбата на Мара“ од В. Костов (1976)
и др. И по пензионирањето, тој не се пов-
лекува од сцената. Во овој период треба
да се спомнат уште ликовите во „Одам на
лов“ (1995) и „Ти си на ред“ (1999) од Ж.
Фејдо. Крајот на 1998 г., иако креираше
епизодна улога во претставата „Послед-
ните селани“ од Петре М. Андреевски,
брили раше во вистинска смисла на збо-
рот. Покрај актерската ангажи раност, тој
е потписник како режисер на претстави
за најмладите кои во себе носеа преглед-
ност и свежина. Тоа се претставите „Ѓаво-
лштините на Ходл де Бодл“, „Уба вица
и ѕвер“, „Сенката на госпо динот Вип“,
„Педаче“, „Џинот фалбаџија“, „Чук, чук,
Стојанче“.


Како актер со посебна сензиби лност е
наградуван со наградата „4-ти Ноември“-
Битола (трипати), специ јалната награда
„Најдолг аплауз“ на МЕС Сараево, награ-
дата „Аплауз на артистот“ на фестива лот
„В. Чернодрински“ во Прилеп..


(1967) “Th e solemn dinner at funeral com-
pany” by I. Bresan (1980), “Sinful Zachary”
V.Kostov (1987), “Th e wedding of Mara” by
V.Kostov (1976) and others. Aft er his retire-
ment he did not withdraw from the scene.
In this period the characters that should be
mentioned are: “I go hunting” (1995), “Its
your turn” (1999) by Z. Fejdo. Although he
created an episode role in the performance
“Th e last peasants” by Peter M.Andreevski
at the end of 1998, he was brilliant in the
true meaning of the word. Beside his actor
engagement, he is also signed as a director
on performances for the youngest popula-
tion which were clear and fresh. Th ose are
the performances “Devilness of Huddle
de Bold”, “Th e beauty and the beast”, “Th e
shadow of Mr. Vip” “Pedace” “Th e giant
boaster”, “Knock knock Stojance” As an actor
with special sensibility he got the award 4th
November Bitola (three times), the special
award Th e longest applause of MES Sarajevo,
the award “Applause of the artist” at the festi-
val “V. Cernodrinski” in Prilep.




213


Стојчев, Борис (1924), академик. Ро-
ден во Битола 1924 г. На седумгодишна
воз раст, во 1931 г., заминал кај своите
родители преселени во Канада и станува
натурализиран Канаѓанец. Во 1947 г. дип-
ломирал инженерска физика на Универзи-
тетот во Торонто. Во 1948 г. магис трира,
а во 1950 г. докторира на истиот универ-
зитет. По повеќе годишни специјализации
на разни универ зитети во Канада и САД,
во 1964 г. е избран за доцент по физика,
а во 1977 г. за редовен професор на Уни-
верзитетот во Торонто. Како истакнат
универзи тетски професор, тој учеству-
ва во работата на многу високошколски
институции во Канада, во својство на
член на разни комитети. Како афирми-
ран научен работник, биран е во многу
канадски и интерна ционални коми тети.
Широкиот спектар на проучувања во
спектро скопијата и теоријата на ласерите
се области од физиката во кои се афир-
мира проф. д-р Борис Стојчев во Канада и
надвор од неа. Број ните резул тати, печате-
ни во над 100 научни трудови, му донеле
повеќе меѓуна родни признанија. Негови-
те резул тати од овие обла сти се цитирани
во трудовите на многу познати научници
и корис тени за добивање на нови научни
резултати. Признат на универ зи тетот на
којшто работи, како и надвор од Канада,
по своите резул тати и научни постигања
во областите: светлина, спектро ско пија,


СТОЈЧЕВ
БОРИС


– академик –


STOJCEV
BORIS
– academician –


Stojcev, Boris (1924), academician. He
was born in Bitola in 1924. At the age of sev-
en in 1931 he went to his parents who lived
in Canada and became naturalized Canadi-
an. In 1947 he graduated engineering physics
at the University in Toronto. In 1948 he mag-
istrated and in 1950 he defended his doctor’s
thesis at the same university. Aft er many years
of specializations at diff erent universities in
Canada and USA. in 1964 he was a lecturer
of physics and in 1977 he was elected for full
time professor at the University in Toronto.
As prominent university professor, he partic-
ipated in the work of many high educational
institutions in Canada as a member of dif-
ferent committees. As an affi rmed scientifi c
worker he was elected a member in many
Canadian and International committees. Th e
wide spectrum of research in the spectros-
copy and the theory of lasers are the fi elds of
the physics where Prof Ph D Boris Stojcev in
Canada and outside its borders had many re-
sults presented in over 100 scientifi c articles
which brought him numerous international
recognitions. His results are on these fi elds are
quoted in the articles of many well -known sci-
entists and are used for gaining new scientifi c
results. He is recognized at the university where
he works as well as outside of Canada by his
results and scientifi c achievements on the fi eld
of light, spectroscopy, molecular structures, la-
sers and their use in physics. As he is confi dent
scientist ,he managed with scientifi c research




214


молекуларни структури, ласери и нивната
примена во физиката, нему му се доверу-
ваат научноистражувачки групи што тој
ги раководи. Исто така, тој органи зира и
раководи со интер нацио нални конферен-
ции за ласерска спектроскопија и е уред-
ник или член на редакцијата на светски
познати списанија. Проф. д-р Борис Стој-
чев, Македонец од Битола, и иселеник од
прва генерација, успе ал со големи напори
и труд да се афирмира во новата средина
и да добие бројни научни признанија во
Канада и надвор од неа. Виден граѓанин
на својата нова татковина, тој е активно
и осетно присутен во средината на маке-
донското иселе ништво и градот Торонто
и поши роко во Канада. За член на МАНУ
надвор од работниот состав е избран на
23 ноември 1981година.


groups. He also organizes and manages with
international laser spectroscopy conferences
and he is editor or member of the editorship of
world known magazines. Prof Ph D Boris Sto-
jcev Macedonian from Bitola and immigrant of
fi rst generation managed with large eff orts to be
affi rmed in the new environment and to gain
numerous scientifi c recognitions in Canada and
outside its borders. He is respected citizen of his
new country, active and obviously present in the
environment of the Macedonian immigration,
the city of Toronto and wider in Canada He was
elected for an external member of MANU on
23 November 1981.




215


Стојчевска–Антиќ, Вера (1939), кни-
жевен историчар и теоретичар. Родена
во Битола 1939 г. Основно и средно обра-
зование завршила во својот роден град.
Дип ломирала на Филолошки факултет во
Скопје, при Катедрата за историја на кни-
жевностите на народите на СФРЈ во 1963 г.
При истата катедра во 1968 г. е избрана за
асистент, а во 1974 г. ја одбранила својата
докторска дисер тација од областа на сред-
новековната македонска книжевност и би-
ла избрана за доцент при истата катедра.
Во редовен законски период била избра-
на прво за вондреден, а потоа за редовен
професор на Филолошкиот факултет во
Скопје. Била проректор за меѓународна
соработка при Универзитетот „Св. Ки-
рил и Мето диј“ - Скопје, директор на
Инсти тутот за македонска литература
во Скопје, главен и одговорен уредник
на спи санијата за литера тура и јазик:
„Литера турен збор“, „Спек тар“ и „ Годи-
шен зборник“ на Фило лошкиот факултет
во Скопје. Почесен член на ДПМ, член
на Американската славис тичка асоци-
јација, во повеќе научни друштва и здру-
женија. Истакнат научник од областа на
македонската средно вековна лите ратура,
чии дела и активности се познати во РМ
но и далеку од нејзините граници. Била
активно вклучена како раководител во
мошне значајните републички и стран ски
проекти и програми и координатор на


СТОЈЧЕВСКА
АНТИЌ ВЕРА


– научен работник –


STOJCEVSKA
ANTIC VERA
– scientifi c worker –


Stojcevska Antik, Vera (1939), literary his-
torian and theoretician. She was born in 1939.
She fi nished her primary and secondary edu-
cation in her native city. She graduated at the
Faculty of Philology in Skopje at the Depart-
ment history literature of people of SFRY in
1963. At the same department in 1968 she
was elected for an assistant and in 1974 she
defended her doctor thesis from the fi eld of
the middle age Macedonian literature and
she became a lecturer at the same depart-
ment. In the defi ned legal period she was
elected fi rst for associate and then for full
time professor at the Faculty of Philology in
Skopje. She was vice chancellor for interna-
tional cooperation at the university “St Cyril
and Metodius” Skopje, manager at the In-
stitute for Macedonian literature in Skopje,
editor in chief of the magazines of literature
and language “Literaturen zbor”, “Spektar”
and Th e annual collection” at the Faculty
of Philology” in Skopje. She was a member
of honor of DPM, member of the American
Slavic Association and in many others sci-
entifi c associations. She was promoted sci-
entist on the fi eld of the Macedonian mid-
dle age literature and her acts and activities
are well- known in RM but also outside its
borders. She was actively included as a man-
ager in very important republic and foreign
projects and programs, Coordinator of the
American Macedonian Slavistics studies. She
has published over 800 scientifi c articles and




216


американско-маке дон ските славистички
студии. Има објавено околу 800 науч-
ни труда, од кои 57 се посебни изда нија.
Од нив ги истакнуваме след ниве: „Од
сред новековната книжев ност“, Ско пје
1976; „Лока лни хагио графии во Македо-
нија“, Скопје 1977; „Низ страниците на
јужносло венските книжевности“, Скопје
1977; „Сред но вековните текстови и фолк-
лорот“, Скопје 1978; „Богомилството во
среднове ковната изворна граѓа“ (со коав-
тор), МАНУ, Скопје 1978; „Навраќања кон
Библијата“, Скопје 1981; „Климент Охрид-
ски“, Скопје 1986; „Тиквешки зборник“ (со
Блаже Конески), Скопје 1987; „Пораки од
дамнината“, Скопје 1988, Патописи - пет
книги, Скопје (1993-2000); „Историја на
македон ската книжевност, Средновеков-
на книжевност“, (Скопје 1997) и др.


Добитник е на републи чки награ ди:
„Свети Климент Охридски“, „Гоце Дел-
чев“, „11 Октомври“, „13 Ноември“ на град
Скопје, како и на други дипломи и призна-
нија. Одли кувана е со Орден со сребрени
зраци од Владата на поранешна СФРЈ.


we will emphases the following: “From the
middle age literature” Skopje 1976, “Local
Hagiographic in Macedonia” Skopje 1977,
“Th rough the ages of the South Slavic lit-
eratures” Skopje 1977, “Middle age texts and
the folklore” Skopje 1978, “Bogomil’s move-
ment in the middle age source material (with
co author) MANU Skopje 1978, “Refer-
ences from the Bible” Skopje 1986, “Clement
Ohridski Skopje 1986, “Collection of Tikves
(with Blaze Koneski) Skopje 1987, Messages
from the past” Skopje 1988, Reportages fi ve
volumes Skopje 1993-2000, “Th e history
of the Macedonian literature”, “Middle age
literature” Skopje 1997. She is recipient of
the Republic awards “St Clement Ohridski”,
“Goce Delcev”, 11th October, 13th November
of the city of Skopje, as well as other diplo-
mas and recognitions. She has been honored
with Th e Order of silver signs of the govern-
ment of SFRY.




217


Струмениковски, Ранко (1936–2000),
ликовен уметник, чие творештвото за-
зема своевидно место во македонската
гра фичка уметност. Бил активен учесник
и еден од креаторите на графичката три-
енална мани фестација од 1968 г. по која
Битола го добива својот специфичен кул-
турен белег „град на графиката“. Роден е
1936 г. во Преспа. Завршил Академија за
при менета уметност 1963 г. во Белград.
По враќањето во Битола, успешно поч-
нал да го трасира неговиот кре а ти вен
пат со учество на престижни графички
манифес тации во тогаш ните југословен-
ски прос тори. За одбележување се над
20 самос тојни ликовни изложби низ РМ
како и во Крањ. Билефелд, Примор ско,
Благоев град, Подгорица, до де ка неговото
учество на колективни графички мани-
фестации, во Фера ра, Су ботица, Белград,
Тито град,... е многу повеќе забележано
особено од ликовната критика која ви-
соко ги вреднува неговите графички
кре ации. Посебна заслуга прет ста вуваат
бројните заштитни знаци на повеќе ин-
ституции и фабрики низ Битола, како и
неговото учество во одредување на фи-
зиономијата на Уметничката галерија
од 1964 г. Бил член на МНД од Битола,
ДЛУМ, ДЛУПУМ, ДЛУБ И ДЛУК. До-
битник на повеќе награди, пофалници и
признанија од кои се издвојува наградата
„4-ти Ноември“ на градот Битола.


СТРУМЕНИКОВСКИ
РАНКО


– ликовен уметник –


STRUMENIKOVSKI
RANKO
– artist –


Strumenikovski, Ranko (1936-2000),
the creation of Strumenikovski takes sig-
nifi cant place in the Macedonian graphi-
cal art. He was active participant and one
of the creators of the Graphical Triennials
Manifestation from 1968, by which Bitola
gained its specifi c cultural mark, the city of
graphics. He was born in 1936 in Prespa. He
graduated at the Academy of applied art in
Belgrade. Aft er his return to Bitola, he suc-
cessfully started to trace his creational path
with participation on many graphical mani-
festations on former Yugoslav spaces. 20 in-
dependent art exhibitions throughout Mac-
edonia and outside its borders as in Kranj,
Belfi eld, Priemor, Blagoevgrad, Podgorica
were noticeable as well as his participation
on collective graphical manifestations in
Ferara, Subotica, Belgrade, Titograd which
were especially highly evaluated by the art
critics, which appreciated his creations. His
special credits were represented in his nu-
merous landmarks of many institutions and
factories in Bitola as well as his participation
in the determination of the Art Gallery out-
look from 1964. He was a member of MND
Bitola, DLUM, DLUPUM DLUB and DLUK.
He was recipient of many awards testimoni-
als and recognitions and the most important
is 4th November award of the city of Bitola.




218


Сугарев, Ѓорѓи (1879–1906), леген да рен
македонски револу ционер и војво да. Роден
1879 г. во Битола. Основно училиште завр-
шил во родниот град, а своето гимназиско
образо вание го продолжил во Солун. Истак-
нат полиглот, ги владеел: грчкиот, тур скиот,
бугарскиот и рускиот јазик. После завршу-
вањето на своето образование во Солун,
работел како учител во Радобор, Стрежево,
во Кичево и подоцна во Битола. Многу рано
се вклучил во редовите на ТМОРО. За член
на битолскиот окружен револуционерен ок-
руг бил избран во 1900 г. Бил член, секре тар
и војвода во Битол скиот окру жен комитет.
Со својата револу ционерна дејност и ра-
бота зазема значајно место во историските
случувања во пред илинденскиот период. Во
1901 г. се вклучил во четата на Н. Русински.
Во 1902 г. формирал своја чета со која во
битолско - прилепскиот регион вршел егзе-
куција на народните непријатели и предав-
ници. Учест вувал на Смилевскиот конгрес
и жестоко се спротивставувал на одл уката
за дигање на пред временото востание. Се-
пак после донесува њето на одлуката за ди-
гање на востанието, активно се вклучил во
него и учествувал како војвода. После неус-
пехот на востанието, активно се заложувал
за закрепну вање и ревитали зирање на Ор-
ганизацијата. Херој ски загинал со целата
своја чета над селото Паралово, на 5. април
1906 година.


СУГАРЕВ
ЃОРЃИ


– револуционер –


SUGAREV
GORGI
– revolutionary –


Sugarev, Gorgi (1879-1906), legendary
Macedonian revolutionary and voivode, per-
sistent follower of Goce Delcev’s ideas. He
was born in Bitola. He fi nished his primary
school in his native city and his high school
education continued in Solun. He was prom-
inent polyglot and he governed: Greek, Turk-
ish, Bulgarian and Russian language. Aft er
fi nishing his education in Solun he worked
as a teacher in Radobor, Strezevo, Kicevo
and later in Bitola.He joined TMORO very
early. He was elected for a member of Bitola
district revolutionary region in 1900, he was
a member, a secretary and voivode in Bi-
tola’s district. With his revolutionary activity
and work he took an important place in the
historic events of pre Ilinden period. In 1901
he joined to the squad of N.Rusinski. In 1902
he formed his own squad in Bitola, Prilep re-
gion and executed the national enemies and
traitors. He participated at the Smilevo’s con-
gress and severely confronted the decision
for rising of pre temporary rebellion. Still
aft er the decision for rising of the rebellion
had been reached, he actively participated in
it as voivode.Aft er the failure of the rebellion
he actively engaged himself for strengthen-
ing and revitalization of the organization. He
heroically died with his squad in the village
Paralovo on 5th April 1906. It is thought that
he was betrayed and he fell in a set up by the
Turkish enemy.




219


Талески, Владимир (1959), актер кој
инпонира со својата непосредна игра, со
големиот жар што го внесува во секоја
одиграна улога, студиозноста и професи-
онализмот кон подготовката на секоја
доделена улога. Основното и средното
обра зование го завршил во Битола. Дип-
ломирал на отсекот за актерска игра на
ФДУ во Скопје, а театарска режија спе-
цијализирал на НАТФИЗ во Софија. На
сцената на Народ ниот театар од Битола,
како член на драмскиот ансамбал, бито л с-
ката публика имаше можност да го види
во претставите „Лет во место“ од Г. Сте-
фановски (1984), „Црна“ од Б. Ѓузел (1984).
Со созревањето и прераснувањето во еден
од водеч ките актери тој е носител на маш-
киот репертоар во театарот, внесувајќи се
од лик во лик. Толкува, главно, маркан т ни
улоги од светскиот драмски репертоар.
Следат насловните рол ји на Младичот во
„Младич“ од Достоевски (1986), Нерон
во „Чув ствителниот Нерон“ од Ј. Гуделис
(1987), Хамлет во „Хамлет“ од В. Шекс-
пир (1989), Ојдип во „Ојдип тиранин“ од
Софокле (1993), Орфеј во „Орфеј во пеко-
лот“ од Т. Вилијамс(1993), Мајсторот во
„Мајсторот и Маргарита“ од Булгаков
(1996),. Други позначајни улоги: Силјан
во „Црна дупка“ од Г. Стефановски (1988),
Тофало во „Рибарски караници“ од К.
Голдо ни (1992), Ангеле во „Отепвачка“ од
Р. Крле (1997), Џорџ Рабуш во „Веселите


ТАЛЕСКИ
ВЛАДИМИР


– актер –


TALESKI
VLADIMIR
– actor –


Taleski, Vladimir (1959), actor who im-
poses with his direct play, large passion which
is embedded in each played role, studiousness
and professionalism in the preparation of
each given part. He fi nished his primary and
secondary school in Bitola. He graduated at
the Department of actor play at FDU in Sko-
pje and he had his direction specialization at
NATFIZ in Sofi a. At the scene of Bitola Na-
tional Th eatre as a member of the drama as-
sembly, Bitola audience had the possibility to
see him in the performances “Flight on the
same place” by G.Stefanovski (1984), “Black”
by B.Gozel (1984). As he became mature he
transformed into one of the leading actors
and at the same time holder of the male rep-
ertory in the theatre, involving himself from
one character to another. He acted mainly
distinguished roles from the world drama .
He had the following headlines roles: Th e
boy in “Boy” by Dostoevsky (1986), Neuron
in “Sensitive Neuron” by J Gödel’s (1987),
Hamlet in “Hamlet” by W.Shakespeare
(1989), Oedipus in “Oedipus tyranny” by So-
phocles (1993), Orpheus in “Orpheus from
the hell” by T Williams (1993), Th e master
in “Th e Master and Margarita” by Bugaboo
(1996). Other more signifi cant roles: Siljan in
“Black hole” by G.Stefanovski (1988), Tofalo
in “Fisherman’s quarrels” by K.Gooni (1992)
Angele in “Money spells ruin” by R.Krle
(1997) George Rabush in “Merry wives of
Windsor” by W.Shakespeare (1997) “Gam-




220


жени од Виндзор “ од В. Шекспир (1997),
„Коцкари“ од Н. В. Гогољ(1993), и др. Во
неговиот актерски опус се вбројува и мо-
нодрамата „Лолита“ од Набоков во 1993
година.


Застапен е и на филмското пла тно
во играните филмови „Јужна патека“,
„Хај - фај“ и др. По специјали зацијата на
НАТФИЗ во Софија сè почесто се среќа-
ва во улогата на режисер. Потписник е на
претста вите во театрите низ Македонија
„Мис на малиот град“ од М. Мекдонах, во
МНТ-Скопје, „Мало граѓанска свадба“ од
Б. Брехт, во НТ Куманово, „Кокошка“ од
Н. Кољада, во НТ Струмица, „Суд“ од К.
Чашуле, во НТ Куманово „Будење“ од Т.
Кацаров, во НТ Велес „Болва во уво“ од
Ж. Фејдо, во Битола и др. Како режисер
потписник е и на неколку ТВ документар-
ни филмови.


За својата професионална работа до-
бил повеќе награди. Наградите за најдобра
машка улога - Хамлет, Силјан и Мајсторот
на театарските игри „Војдан Чернодрин-
ски“, „4-ти Ноември“, наградата „Млад бо-
рец“ за најдобар млад актер и др.


Од 2005 година ја обавува функцијата
градоначалник на град Битола.


blers” by N.V,Gogol(1993) and others. In his
actor opus there is the monodrama “Lolita”
by Nabokov in (1993)


He also presented himself on the fi lm
screen in the fi lms “South path”, “Hi –Fi” and
others. Aft er his specialization at NATFIZ
in Sofi a he gas been more frequently found
as a director. He is signed at the perform-
ances throughout Macedonia “Miss of the
little town” by M Mekdonah at MNT Skopje,
“Provincial wedding” by B Breht at NT Ku-
manovo, “Chicken” by N.Koljasa at NT Stru-
mica, “Court” by K.Casule at NT Kumanovo,
“Waking” by T. Kacarov at NT Veles,”Flea
in ear” by Z. Fejdo in Bitola and others. As
a director he is also signed at several TV
documentaries. For his professional work
he has been honored with many awards Th e
award for the best male role –Hamlet, Siljan
and Th e Master at the theatre plays “Vojdan
Cernodrinski”, 4th November award, “Mlad
borec” award for the best young actor and
others.Since 2005 he has been on the post
Mayor of the city of Bitola.




221


Танковски, Ѓорги (1930), историчар,
самостоен педагошки советник по исто-
рија, учебникар, публицист. Роден 1930 г.
во с. Јанковец, Ресенско. Од 1957 г. жи-
вее и работи во Битола. Дипломирал на
Филозофскиот факултет-група историја
како и постдипломски студии на исти-
от факултет. Во својот работен век бил
наставник односно средношколски про-
фесор по историја во Битола, самостоен
педагошки советник по историја во Заво-
дот за унапредување на образованието и
воспитувањето за општините Битола, Ре-
сен и Демир Хисар, а последните 13 годи-
ни бил директор на истоимениот Завод.
Покрај тоа, на чисто волонтерска основа,
имал повеќестрана актив ност во сферата
на општествените дејности, образовани-
ето, културата и науката: претседател на
Здруже нието на наставниците и професо-
рите, секретар на Општинскиот одбор на
синдикатот - Битола, прет се дател на ДНУ
- Битола, член на Педагошкиот совет на
РМ, член на Комисијата за наставните
програми по историја за СРМ-Скопје. Во
ДНУ, односно МНД - Битола, главен уред-
ник на изданијата. За неговиот придонес
во проучување и унапредување на наста-
вата по историја, педагошки, методско-
дидактички и други воспитно-образовни
проблеми, за дејноста како учебникар и
автор на бројни стручни и научни тру-
дови, добитник е на повеќе признанија,


ТАНКОВСКИ
ЃОРГИ


– историчар –


TANKOVSKI
GORGI
– historian –


Tankovski, Gorgi (1930), historian, in-
dependent pedagogical counselor of history,
textbook writer, publicist. He was born in
1930 in v.Jankovec Resen. He has lived and
worked in Bitola since 1957. He graduated at
the Faculty of Philosophy, department histo-
ry and he fi nished the post graduate studies
at the same faculty. In his working century
he was a teacher that is high school teacher
of history in Bitola; independent pedagogi-
cal history counselor at the Department for
Education Development for the municipali-
ties Bitola, Resen and Demir Hisar and dur-
ing the last 13 years he has been manager of
the same department. Beside these, he had
numerous volunteer activities in the sphere
of the social activities, education, culture and
science; president of the Association of teach-
ers and professors; secretary of the Municipal
Union Board-Bitola, president of DNU- Bi-
tola, member of the history educational pro-
grams commission for SRM, Skopje. Editor
in chief at DNU that is MND-Bitola.For his
contribution in the research and develop-
ment of the history education, pedagogical,
methodological, didactical and other educa-
tional problems, for his activity as text book
writer and author of numerous professional
and scientifi c articles he is recipient of many
recognitions awards and certifi cates of hon-
ors among which: twice recipient of Golden
certifi cate of honor of RO “Prosvetno delo”
Skopje, Golden certifi cate of honor of DNU




222


награди и одликувања, меѓу кои: 2-пати
добитник на наградата „4-ти Ноември“ -
Битола, благодарница и златна плакета од
РО „Просветно дело“-Скопје, Златна пла-
кета од ДНУ - Битола, Орден на трудот
со златен венец, Наградата „Св. Климент
Охридски“ (Климентова награда) и други.
Во 30-годишната дејност како учебникар,
Ѓ. Танков ски е коавтор на учебниците по
историја и историските читанки за VII
одд., за VIII одд. и за II - клас гимназија
на македонски - албански и турски јазик,
во повеќе изданија автор или коавтор на
повеќе од 250 библиографски единици
печатени во научни зборници, стручни и
научни периодични списанија и сл.


Негови монографски дела, книги и
збор ници се: Зборник „Битола и Битол-
ско во НОВ 1941 и 1942“ (коавторство),
„Илинден и илинденските традиции;
1979; Моно графија за Буково (во коав-
торство), 1981; Научната мисла во Битола
(коавторство), Зборник „Битола и Битол-
ско во НОВ 1943 и 1944“, „Револуционер-
ното дело на Даме Груев ...“; Монографија
- Бистрица, 1983; мо нографија - Могила
(коавтор), Битола 1984; Монографија Ди-
хово (коавтор), Битола 1985; Зборник на
загинати борци во НОВ и Револуцијата
од Ресен и Ресенско, Битола 1983; „Бито-
ла“ (колектив автори, коа втор, редактор),
„Четири есет годи ни здружено здравство
во Битола“ (со коавтори), 1986; ДНУ - Би-
тола 1960-1990; Споменица - „ДНУ - Би-
тола“ (во коавторство), Битола 1991; Би-
тола 1995; „Битолско-преспански одред
„Даме Груев“ (1942-1944). „ДНУ - Бито ла“
„Битола 2002“ (со група коав тори), 2002 и
мн. други трудови.


Bitola, Order of labor with golden wreath,
the award “St Clement Ohridski”(Clements’s
award) and others. During his 30 year activ-
ity as textbook writer G Tankovski is coau-
thor of the textbooks of history and historical
books for VII, VIII grade and II class high
school in Macedonian, Albanian and Turkish
language in many editions, author or coau-
thor of more than 250 bibliographical units
printed in scientifi c collections professional
and scientifi c periodical magazines and sim-
ilar. His following monographic acts, books
and collections are published collection “Bi-
tola and its surrounding in NOV 1941 and
1942” (coauthor), “Ilinden and Ilinden tra-
ditions” 1979, Monograph for Bukovo (in
coauthor) 1981, “Scientifi c taught in Bitola
(coauthor), Collection “Bitola and its sur-
rounding in NOV 1943 and 1944 revolution-
ary acts of Dame Gruev”, “Monograph Bis-
trica” 1983, “Monograph Mogila” coauthor
Bitola 1984, “Monograph Dihovo”(coauthor)
Bitola 1985, Collection of died NOV fi ght-
ers and the Revolution of Resen and its sur-
rounding” Bitola 1983, “Bitola”(group of
authors, coauthor, editor)”Forty years joint
health in Bitola”(with coauthors)1986 DNU-
Bitola 1960-1990 90, Certifi cate of service
DNU Bitola (with coauthors), “Bitola 1991”
“Chronology of the events in Prespa” (1912-
1944) INI Skopje and SB NOAV Resen Bi-
tola 1995 “Bitola- Prespa unit “Dame Gruev”
(1942-1944)” DNU Bitola “Bitola 2002”
(with group of coauthors) 2002 and many
other articles.




223


Ташковиќ, Глигорие (1901–1963) ма-
кедонски градител и архи тект. Основ-
ното и средното образо вание го стекнал
во родниот град-Битола. Дипломи рал на
Градеж ниот отсек при Техничката велика
школа во Белград во 1925 г. По дипломи-
рањето се вратил во Битола и од 1925 до
1932 г. работел како државен службеник,
одговорен за изградба на патишта. Во
1928 г. заминал во САД, каде што бил на
специјализација за изградба на совреме-
ни автопати. Во периодот од 1938 - 1941 г.
бил Сенатор во Крал стовото Југосла вија
и претседател на Земјоделската партија.
Со потпишувањето на Тројниот пакт си
дал оставка од сите функции и исклучиво
се пос ветил на архитектурата и градеж-
ништвото. Изградил многу објекти од
типот нискоградба и високоградба, ка-
ко што се патишта, мостови, аеродроми,
стоковни куќи и фабрики. Од негови-
те позначајни реализирани објекти низ
Македонија и светот, покрај многуте
индивидуални градби, за неговата родна
Битола важни се - во 1933 г. изградба на
патот Битола - Кичево, во1935г. изград-
ба на мост на Црна Река, 1937 г. изград-
ба на Земјоделското училиште. Глигорие
Ташковиќ го извршил и сушењето на
мочурливото земјиште околу реката Цр-
на, на површина од 30.000 хектари во пе-
лагониската рамнина. Починал 1963 г. во
Њујорк, САД.


ТАШКОВИЌ
ГЛИГОРИЕ
– архитект –


TASKOVIC
GLIGORIE
– architect –


Taskovik, Gligorie (1901-1963), Mace-
donian constructor and architect.He fi nished
his primary and secondary education in his
native city. He graduated at the Constuction
department at Technical college in Belgarde
in 1925. Aft er his graduation he returned
to Bitola and from 1925 to 1932 he worked
as state clerk, liable for road construction.
In 1928 he left to USA where he specilized
construcion of modern motorways. Aft er his
returning to Macedonia he formed his own
construction company which worked from
1932 to 1946. In the period from 1938 to
1941 he was a Senator at Kingdom of Yugo-
slavia and presidnet of the Agricultural party.
By the signing of the Triple pact he resigned
of all the functions and dedicted himself to
the architecture and construction . He built
many objects from high construction and
low construction such as roads, bridges, air-
ports, department stores and factories. His
company worked in Yugoslavia, Bulgaria and
Turkey. In the company there were employed
from 3000 to 5000 people included in dif-
ferent projects.He built important objects in
Macedonia and the world but for his native
Bitola signifi cant are: Bitola -Kicevo in 1935
construction of bridge on Th e river Crna
1937 construction of the agricultural school.
Gligorie Taksovik performed the drying of
the marshy land around the river Crna on
the surface of 30.000 hectres in Pelagonija
He died in1963 in New York USA.




224


Ташковски, Васко (1937), академски
сликар, еден од најдос ледните приврза-
ници на надреа лизмот во Македонија.
Роден 1937 г. во с. Нижо Поле, Битолско.
Основно училиште завршил во Ресен.
Школата за применета уметност ја за-
вршил во 1958 г. во Скопје. Во 1959 г. се
запишал на Академијата за применета
уметност во Белград. За време на студи-
ите образованието го оформил кај истак-
натите учители Б. Кршиќ, П. Младеновиќ
и Мате Зламалик, а последните две годи-
ни во класата на прочуениот Михаило
Петров, кај кого и дипломирал во 1964 г.


По дипломирањето на Белград ската
академија се вратил во Скопје и активно
се вклучил во ликовниот живот на Р. Ма-
кедонија. Од 1965 до 1991 г. работел како
сценограф во Македонската радио-теле-
визија. Има изведено безброј сценски ре-
шенија за филм, театар, музички театар,
и музички фестивали. По крај сценогра-
фијата работи и на цртани филмови, како
и графички дизајн за потребите на ТВ.


Со ликовно творештво почнал да се
занимава во 1954 г. и до денес има реали-
зирано околу 750 слики во маслена тех-
ника, преку 2500 акварели, како и повеќе
од 1000 цртежи. Има реализирано 40 са-
мостојни изложби во земјата и странство.
Самостојно излагал во Скопје (повеќе од
10 пати), Шибе ник (1965), Белград (1977),
Загреб (1977), Каиро (1981), Париз (1992),


ТАШКОВСКИ
ВАСКО


– ликовен уметник –


VASKO
TASKOVSKI
– artist –


Taskovski, Vasko (1937), academician,
painter, one of the confi dent followers of
the antirealism in Macedonia. He was born
in 1937 in v.Nizo Pole, Bitola. He fi nished
primary school in Resen. He fi nished the
school for applied art in 1958 in Skopje. In
1959 he registered at the Academy of Ap-
plied Arts in Belgrade. During the studies
he formed his education with the promoted
teachers B. Krsik, P.Mladenovik and Mate
Zlamalik and the last two years in the class
of the famous Mihailo Petrov where he
graduated in 1964.Aft er the graduation at
the Belgrade academy, he returned to Sko-
pje and actively participated in the art life of
R.Macedonia. From 1965 to 1991 he worked
as screen writer. He has performed endless
number of scene decisions for fi lm, theatre,
music theatre and music festivals. Beside the
scenography he worked on cartoons, as well
as graphical design for the necessities of TV.


He began to deal with art creation in
1954 and until today he has realized around
750 paintings in oil technique over 2500
aquarelles and more then 1000 drawings.
He has realized 40 independent exhibitions
in the country and abroad. He exhibited in-
dependently in Skopje more than 10 times,
Sibenik 1965, Belgrade 1977, Zgareb 1977,
Cairo 1981, Paris 1992, Ankara 1996, Zurich
1996, New York, Vienna 2001 together with
other painters he exhibited in Macedonia,
Italy, Great Britain and Romania.




225


Анкара (1996), Цирих (1996), Њујорк
(2000), Виена (2001). Заедно со други сли-
кари изложувал во Македонија, Италија,
Велика Британија и Романија.


Учествувал во над 150 групни и ко-
лективни изложби речиси на сите кон-
тиненти во повеќе ликовни центри.
Учествувал и на 5 ликовни колонии во
организација на Битола, каде инспира-
тивно е присутна Хераклеа, Пелистер,
Битола со својата стара чаршија, како и
мотиви од потпелистериските села. За
неговото творештво се пишувани околу
600 библиографски единици. Во 1996 г. е
избран за редовен член на МАНУ. За сво-
ето неуморно твореш тво добитник е на
15 награди и призна нија. Во 1978 г. ја до-
би прести жната награда „11 Октом ври“.
Други позначајни награди: награда за цр-
теж на Музејот на современа уметност во
Скопје (1969), награда за сликарство „Не-
решки мајстори“ на ДЛУМ, Скопје (1974
и 2002), Повелба на културата за трајни
вредности во уметноста од Репуб личката
заедница на културата во Скопје (1983),
Прва награда за ликовно-графи чки ди-
зајн на кни гите „Езерски сон“ и „Река“ на
Меѓународниот саем во Белград (1991) и
многу други.


He participated in over 150 group and
collective exhibitions almost at every conti-
nent in many art centers. He participated in
5 art colonies, in organization of Bitola,where
as inspiration are present Heraclea, Pelister,
Bitola with its old bazaar as well as motives
from under Pelister villages. For his creation
there are written over 600 bibliographical
units. In 1996 he was elected for a regular
member of MANU. For his tireless creation
he won over 15 awards and recognitions.
In 1978 he won the prestige award 11th Oc-
tober. Other more signifi cant awards: Th e
Award for a drawing at Th e Museum of con-
temporary art in Skopje 1996, the award for
painting, Nereski master of DLUM Skopje
1974 and 2002, Th e Convention of culture
for permanent values of the art by the Re-
public community of culture in Skopje, 1983.
Th e fi rst award for art graphical design of the
book “Lake Dream” and “River” at the In-
ternational fair in Belgrade 1991 and many
others.




226


Теодор, Граматик (XIII век), книжевен
и духовен деец во XIII век од Битола. Се
одликувал со богата култура и големо
знаење од сите области, бил со изострен
дух и способност за раскажување, што
претставувало дел од црковно-духовниот
и книжевниот живот во средновековниот
период на Битол ската област. Во Битол-
скиот крај, покрај другите и со заложба
на Т. Граматик, во околу 14 изгра дени
манастири низ средно вековниот период
(меѓу кои и во с. Мало ви ште Св. Ана, Св.
Богоро дица - с. Трново, Св. Преображ-
дение во Буково, Св. Атанасиј во с. Жи-
тоше, Св. Јован Крстител во с. Беранци,
во с. Буково, Смилев скиот манас тир Св.
Петар, Св. Стефан во с. Стрежево, Св.
Петка во с. Цапари, Св. Христофор под
с. Христофор и др.) се создавал богат и
разновиден ракописен фонд и се чувал во
трезорите на манасти рските библиотеки.
Т. Граматик, меѓу другите, учествувал во
пишу вањето на еден пергаментски триод,
кој сега се чува во Плов дивската народна
библиотека. Целиот ракопис содржи 153
листови. Теодор Граматик пишувал до л.
74, каде што оставил краток запис. Иако
податоците се оскудни за Теодор Грама-
тик, сепак може да се констатира дека
триодот е напишан од него во Битола. Со
овој податок може да се констатира дека
во Битола имало книжевна дејност.


ТЕОДОР
ГРАМАТИК


– црковен книжевник –


TEODOR
GRAMATIK
– religious literarian –


Teodor, Grammatik (XIII century) lit-
erary and spiritual activist from XIII century
from Bitola. He was marked with huge, rich,
cultural knowledge of every area, with sharp
spirit and capability for narration which
represented part of the church spiritual and
literary life in the middle age period of Bi-
tola region. In Bitola’s region, T. Grammatik
was involved in about 14 built monaster-
ies in the middle age period (among which
there are v.Malovista, St Ana, Virgin Mary’s
church, v Trnovo, St Transfi guration in Bu-
kovo, St Atanasij in vZitose,St John Bap-
tizer in v. Beranci, in v.Bukovo, Th e Smilevo
monastery, St Paul, St Stefan in v.Strezevo,
St Petka in v.capari, st Christopher under
v.Hristofor and others) a rich and miscella-
neous manuscript was developed and it was
kept in the treasury of the monastery librar-
ies. T.Grammatik among the others partici-
pated in the writing of one permanent triode
which is now preserved at Plovdiv National
Library Th e whole manuscript contained
153 pages. Todor Grammatik wrote 74pages
where he left a short record. Although the
data are very poor for Teodor Grammatik it
can still be concluded that triode was written
by him in Bitola. With these data it could be
concluded that in Bitola there were literary
activities. T.Gramatik simply left the record
only for the origin of the writing in Bitola .




227


Тодоровски, Александар (1923–1984),
наставник, педагог, науч ник и истражувач
од светски рамки - потекнува од скром-
но занаетчиско и печалбар ско семеј ство
од Битола. Своето основно и гимназис-
ко обр азование го завршил во неговото
родно место. Во есента 1944 г. го завршил
Курсот за први учители во Битола, со
што се предодредил за неговата живот на
професија - учител, во селото Драгош-Би-
толско. По неговото уче с тво во НОБ, во
есента 1946 г. со отворањето на првиот
македон ски универзитет во Скопје, ста-
нал редо вен студент на групата биологија
до 1949 г. Како студент на заврш ната го-
дина, заминал на работа како наставник
во битол ското основно училиште ,,Даме
Груев“, а студиите ги учел вонредно. Во
1954 г. ја одбранил дипломската тема и
поради високата оценка била печа тена
во списанието ,,Акти“. Се вработил како
средношколски професор во гимна зијата
,,Јосип Броз-Тито“ во Битола. Веднаш по-
тоа станал просветен советник по биоло-
гија (и хемија) (1955-1959 и 1961-1964) за
виши одделенија на основните училишта
и училиштата од втор степен на подрачје-
то на Битолска околија (Битолско, При-
лепско, Крушевско и Демир-Хисарско).
Со отворањето на Педагошката акаде мија
во Битола бил избран за професор по
предметот ботаника. На оваа должност
се наоѓал сè до 1982 г. кога е пензиониран


ТОДОРОВСКИ
АЛЕКСАНДАР


– научен работник –


TODOROVSKI
ALEKSANDAR
– scientifi c worker –


Todorovski, Aleksandar (1923-1984), a
teacher, pedagogue, scientist and researcher
of world frames, comes from humble craft
and migrant family in Bitola.He fi nished his
primary and high school education in his
native city. In the autumn 1944, he fi nished
the course for the fi rst teachers in Bitola, by
which he was determined for his life profes-
sion a teacher in the village Dragos, Bitola.
Aft er his participation in NOB in the au-
tumn 1946 with the opening of the fi rst Mac-
edonian university in Skopje, he became the
full time student at the group Biology until
1949, as a student of the fi nal year he left to
work as a teacher in Bitola primary school
“Dame Gruev” and he attended his studies
extra time. In 1954 he defended the gradu-
ation thesis and as a result of high grade it
was published in the magazine AKTI. He got
employed as a high school teacher in the high
school “Josip Broz Tito in Bitola. Immedi-
ately aft er that he became educational coun-
selor of biology and chemistry(1955-1959,
1961-1964), for higher grades of primary
and the second degree of the Bitola’s region
(Bitola, Prilep, Krusevo and Demir Hisar)
with the opening of the pedagogical Acad-
emy. In Bitola he was elected for a professor
of the course botanics. At this duty he was
until 1982, when he was retired because he
lost his sight as a result of the diabetes that
he had. He died in Bitola in 1984.Aleksandar
Todorovski represented a pioneer in Macedo-




228


поради загуба на видот од дијабетот. По-
чинал 1984 г. во Битола.


Александар Тодоровски претставу-
ваше пионер на македонските истражу-
вачи, особено на југозападниот дел. Во
периодот од 1950-1973 г. со интензивни
теренски истражувања и кабинетски про-
учувања, набљу дувања, открива (1972)
нов вид растение за науката на планината
Галичица, потоа открива (1961) нов род и
вид за флората на Македонија и Југосла-
вија, потоа (1970) нов род и вид за флора-
та на Западна Македонија (Прилеп) како
и бројни нови видови и нижи таксони.
Располагал со стручна библиотека која
ја користеле голем број биолози. За пос-
тигнатите успеси во просветното и науч-
но-истражува чкото поле одликуван е со
Орден на трудот (1956), двапати е добит-
ник на наградата ,,4-ти Ноември“ за пос-
тигања во науката (1960 и 1968). Потоа
добитник е на наградата „Св. Климент
Охридски“ (1972).


nian researchers especially in the south west
region. In the period from 1950-1973 with
intensive theoretical and cabinet research he
discovered (1972) a new type of a plant for
the science at the mountain Galicica, then he
discovered new kind and type for the fl ora
of Macedonia and Yugoslavia in 1970, new
kind and new type of fl ora at the Western
Macedonia (Prilep) as numerous new types
and lower taxons. He possessed professional
library which was used by a large number of
biologists. For the achieved success on the
educational and science research fi eld he was
honored with Order of Labor 1956 twice, he
is the winner of the award, 4th November for
life achievement in the science. Th en he was
a winner of the award “St Clement Ohridski
1972.




229


Тодоровски, Вангел – Мајо ро (1920–
1942), македонски прво борец, народен
херој. Уште како многу млад се проја-
вил со својата активност во редовите на
напред ното работничко движење во гра-
дот. Во текот на 1940 г. на дваесетгодишна
возраст Вангел Тодоровски бил примен
во редо вите на КПЈ. Поради неговите ак-
тивности, уште истата година бил апсен,
но поради немањето на докази за судско
обвинение бил ослободен. Таа тортура и
методи на присилување што ги прежи-
веал во големосрпската жандармерија,
го направиле уште поцврст и решен да
истрае на патот кој го одбрал. Верен бо-
рец на својата Партија, жеден за нови
сознанија од областа на револуционерна-
та теорија и пра ктика, иницијативен во
извршу вањето на поставените задачи, од-
личен организатор - тоа се одли ките што
секогаш го истакнувале на преден план
во работата и идеолошкото делување. По-
ради тоа, од страна на Месниот комитет
на Партијата одреден бил да работи со
младината како важен сегмент од каде се
црпат нови сили за пополнување на ре-
довите на Партијата. Накоро станал член
на Месниот комитет на СКОЈ за Битола.
По фашистичката окупа ција на Македо-
нија учест вувал во повеќе акции против
бугарскиот окупатор. Во тоа време Пар-
тиската организација во градот, во чии
редови скоевците биле двигатели на ак-


ТОДОРОВСКИ
ВАНГЕЛ – МАЈОРО


– народен херој –


TODOROVSKI
VANGEL – MAJORO
– national hero –


Todorovski, Vangel – Majoro (1920-
1942), Macedonian fi ghter, a national hero.
Since he was young he showed his activity
in the worker’s movement of the city. Dur-
ing the 1940s at ten years of age, Todor-
ovski was accepted in KPJ. Because of his
activities the same year he was arrested, but
because of the lack of evidences he was not
charged. He was released. Th at torture and
methods of enforcement which he survived
at Great Serbian police station made him
even stronger and more determined on the
path that he chose. He was loyal fi ghter to
his party, thirsty for new knowledge from
the fi eld of the revolutionary theory and
practice, with initiative in execution of the
given tasks, excellent organizer-those are the
characteristics which always promoted him
in front of his work and ideological move-
ment. Because of all this, the local commit-
tee of the Party appointed him to work with
the youth as important segment where new
forces were found for fi lling the lines of the
party. Soon aft er that, he became a member
of the Local committee of SKOJ of Bitola.
Aft er the fascist invasion of Macedonia, he
participated in many actions against the Bul-
garian occupators. At that time the party or-
ganization in the city, where SKOJ members
were those started the actions, grew into a
real fi ghting organization which only waited
for a sign to start with the rebellion, with the
open revolutionary fi ghting. In order to stop




230


циите, прераснала во навис тина борбена
организација, која само чекала знак за да
почне со востанието, со отворена револу-
ционерна борба. За да ја спречи таквата
револуционерна подгот веност на Пар-
тијата, бугарскиот окупатор спровел брза
регрутација во Македонија. Меѓу првите,
покана за отслужување војска во редови-
те на бугарската фашистичка армија од
Битола добил и Вангел Тодоровски. Тој не
се одзвал на поканата и се повлекол во
иле галност. Како илегалец не мирувал,
туку организирал разни саботажи и ди-
верзии и ја извршувал парти ската задача
во месната партиска техника. И покрај
тешките услови во размножувањето на
партиските материјали, секогаш навреме
ги издавал партиските билтени, печател
летоци и друг востанички и револуционе-
рен материјал. Во пролетта 1942 г. се слу-
чила провала во Битола. Откриено било
делу вањето на партиската техника. При
упадот на бугарската полиција во куќата
каде била сместена техниката, Вангел То-
доровски го убил полицискиот началник
на Битола, а потоа самиот си го одзел жи-
вотот. Вангел Тодоровски - Мајоро за на-
роден херој е прогласен на 2 август 1952
година.


such revolutionary readiness of the Party, the
Bulgarian occupators made fast recruiting
in Macedonia. Among the fi rst ones who re-
ceived the call for recruitment in the Bulgar-
ian fascist army from Bitola, got Vangel To-
dorovski. He did not want to join the army
and he withdrew in the underground. As an
illegal migrant he did not stay calm, but he
organized diff erent sabotages and diversions
and performed the party duty in local party
technique. However the diffi cult conditions
in multiplication of the party materials were,
he always promptly published the party pa-
pers, printed posters and other rebellion and
revolutionary material. In spring 1942 there
was an espionage in Bitola. Th e acting of the
party technique was discovered. At the en-
trance of the Bulgarian police in the house
where the technique was, Vangel Todorvski
killed the police superintendent of Bitola and
then he killed himself. Vangel Todorvski Ma-
jorot was proclaimed for a national hero on
2nd August 1952




231


Траиковски, Борислав (1917–1996),
македонски сликар и педагог кој се вбро-
јува во првите дипло мирани ликовни
уметници во Македонија. Основно и
средно образование завршил во родниот
крај, а во 1951 г. дипломирал на Акаде-
мијата на ликовна умет ност на Универзи-
тетот во Белград. Бил член на ДНУ, најзна-
чаен член на ликовната група ВДИСТ.
Самос тојно и групно академскиот сликар
Борислав Траиковски има излагано во
повеќе градови во земјата и странство
и тоа: во Битола, Прилеп, Скопје, Стру-
га, Белград, Загреб, Лондон, Братфорд,
Ферара, Париз. Автор на делата: „Сива
вода“ (1954), „Квечерина“ (1959), „Виш-
неење“ (1963), „Последната слика“ (1994),
„Поклонување“ (1993). Неговите ликовни
дела се чуваат во повеќе галерии и при-
ватни колек ции во земјата и странство.
Јубилејната изложба по повод 40 години
творештво (1991) прет ставува потврду-
вање на неговата ликовна персоналност.
Со оваа изложба се заокружила целокуп-
ната твореч ка активност на Траиковски,
значајна со својата доследност и кохе-
рентност за развојот на македoн ското
современо сликар ство во целина. Целиот
свој живот и работен век го минал во Би-
тола. За уметничките постигања има доби-
ено голем број награди и приз нанија меѓу
кои: наградата „11 Октомври“ во 1980,
наградите „4-ти Ноември“ и др.


ТРАИКОВСКИ
БОРИСЛАВ


– ликовен уметник –


TRAIKOVSKI
BORISLAV
– artist –


Traikovski, Borislav (1917-1996),
Macedonian painter and pedagogue who
is numbered among the fi rst graduated art-
ists in Macedonia, He fi nished primary and
secondary education in the native city and
in 1951 he graduated at the Academy of art
at the University in Belgrade. He was mem-
ber of DNU, the most important member of
the art group VDIST. Th e academic painter
Borislav Traikovski exhibited in many cities
in the country and abroad independently or
as a part of collective in Bitola, Prilep, Skopje,
Struga Belgrade, Zagreb, London, Bradford,
Ferara ,Paris. He is the author of the works
“Grey water” 1954, “Sunlight” 1959, “Tower-
ing” 1963, “Th e last picture” 1994, “Worship-
ing” 1993. His artistic works are preserved at
many galleries and private collections in the
country and abroad. Th e jubilee exhibition
on the occasion of 40 years of his creation in
1991, represented confi rmation of his artistic
personality With this exhibition, the overall
creatinal activity of Traikovski was rounded
up, which is important with its persistency
and coherency for the development of the
Macedonian modern painting as a whole.
B Traikovski was completely engaged in the
creation for Bitola. He passed in Bitola his
complete life and working age. For his artis-
tic achievements he won a large number of
rewards and recognitions among which the
award 11th October in 1980, the award 4th
November and others.




232


Трајковски, Љубиша (1930–1995), ак-
тер, кој преставуваше еден од најраскош-
ните таленти на македонското глумиште
и беше столб на битолскиот ансамбл.
Неговата природност во открива њето на
драмските судбини посеб но ја карактери-
зираа неговата артистичка игра.


Роден 1930 г. во Скопје. Во 1960 г., со
доаѓањето во градот под Пелистер, се
вработува во Народ ниот театар - Бито-
ла и ста нува член на драмскиот анасмбл.
Она што уште на почетокот ја карактери-
зира неговата игра е развиеното чувство
за темпо, за богати и осмислени реакции,
за логично диферен цирање на текстот
што го толкува. Сталоженоста, што поне-
когаш добивал тонови на изве сна рамно-
душност и опуштеност е мошне претпоз-
натлива одлика на неговата полнокрвна
интерпре тација на ликовите. Ја освојувал
публиката со својот ведар дух, со своето
елегантно сценско движење, со суптилни-
от пристап во обли кувањето на секој до-
делен лик. Со заминувањето на лекување
тој бил оттргнат од неговата единствена
љубов - театарот. Со подобру вањето на
здравјето тој се вратил на штиците што
живот значат, играјќи помали улоги, но
остварувајќи ги со исто такво мајсторс-
тво како што и во претходните 30-тина
години го правел тоа во своите насловни
и водечки улоги во делата од свет ската и
современата драматургија.


ТРАЈКОВСКИ
ЉУБИША


– актер –


TRAJKOVSKI
LJUBISA
– actor –


Trajkovski, Ljubisa (1930-1995), actor
who represented one of the most luxurious
talents of the Macedonian theatre and was
the pile of Bitola’s assembly. His natural
way in the discovery of the drama destinies
,characterized his artistic act in a special way
He was born in Skopje in 1930. With his ar-
rival to the city under Pelister in 1960, he got
employed at the National theatre Bitola and
became a member of the drama assembly.
What characterizes him from the begin-
ning is the developed feeling for speed, rich
and thoughtful reactions, for logical diff er-
entiation of the text that he would act. Th e
balance, which sometimes gave the impres-
sion of indiff erence and relaxation is very
recognizable mark of his full blood interpre-
tation of his characters. He won the audience
with his bright spirit, with his elegant scene
movement, his subtitle attitude towards the
formation of each given character. When he
went on treatment, he was pushed away from
his only love, the theatre. But, as soon as his
health improved, he returned to the lure of
the footlights acting less signifi cant roles, but
performing them with the same mastery as
he did in the previous 30 years in his leading
roles, in the works of the world and modern
drama. From the pleiad of characters that
he acted at the scene of the National theatre
in Bitola as the most successful are distin-
guished the roles: Karl More in “Outlaws”
by F Shriller (1967), “Th e lady with camel-




233


Од плејадата на ликови кои ги имал
остварено на сцената на Народниот театар
од Битола, како најуспешни се издвојува-
ат ликот на Карл Мор во „Разбојници“ од
Ф. Шилер (1967), „Дамата со камелии“
од А. Дима-синот(1963), Франц во „За-
точениците од Алтона“ од Ж. П. Сартр
(1964), Џорџ во „Кој се плаши од Вирџи-
нија Вулф“ од Е. Олби (1968), Драшко Ка-
ровски во „Чекор до есента“ од Т. Арсовски
(1969), Отело во истоимениот текст на В.
Шекспир (1970), Астров во „Вујко Вања“
од А. П. Чехов (1972), Алија во „Елена
Четковиќ“ од А. Поповиќ (1976), Крсте во
„Време за пеење“ од Петре М. Андреевски
(1977), Новак во „Камен за под глава“ од
М. Новковиќ (1979), Мурина во „Свечена
вечера во погребното претпријатие“ од
И. Брешан (1980), и др.


За неговите брилијантни креации по-
веќепати е наградуван на театар ските игри
„Војдан Чернодрински“, а воедно тој е и
првиот лауреат награден на овој фестивал
со награда за животно дело во 1986 година.


lia” by A. Dimasinot (1963) Franc in “Th e
prisoners of Altona” by G. P. Sartre (1964),
George in “Who is afraid of Virginia Wolf ”
by E.Olbi (1968), Drasko Karoski in “Step to
the autumn” by T Arsovski (1969), Th e Oth-
ello in the same titled text of W.Shakespeare
(1970), Astrov in “Uncle Vanja” by A.P.Cehov
(1972), Alija in “Elena Ceskovik” by A. Pop-
ovik (1976) Krste in “Time for singing” by
Petre M. Andreevski (1977), Novak in “Stone
for under the head” by M Novkovik (1979)
Murina in “Th e Solemn dinner at the funer-
al enterprise” by I. Bresan (1980).


For his brilliant creation he was award-
ed many times at the theatre plays “Vojdan
Cernodrinski” and the same time he is the
fi rst laureate awarded at this festival for life
achievement in 1986.




234


Трпчевски, Таше (1955), лекар, спе-
цијалист гинеколог, пионер во лапарос-
копската хирур гија во Р. Македонија.


Роден 1955 г. во Битола. Основно учи-
лиште и гимназија заврши во родниот град.
Дипломира на медицинскиот факултет во
1980 г. Во текот на 1986 г. како специјали-
зант доаѓа на работа во Службата за гинеко-
логија и акушерство во Битола, а во 1993 г.
станува специјалист супспецијалист по ин-
фертилитет и стерилитет. Во 1997 г. за прв
пат во Р. М. воведува нова метода на „брз
царски рез“ или „Misgave ladach“. Во 2003
г. во ординацијата „Плодност“ за прв пат
во Битола ја воведува методата IVF (вонте-
лесно оплодување) и веќе во следната 2004 г.
породено е првото бебе од епрувета. Учест-
вувал на голем број конгреси и симпозиуми
во земјата и странство. Член е на Асоција-
цијата на гинеколози и акушери на Маке-
донија од 1990; Југословенското лекарско
друштво на гинеколози и акушери од 1992;
Асоцијацијата на гинеколози, акушери и пе-
ринатолози на Хрватското лекарско друшт-
во од 1993; Американската асоцијација за
лапароскопска хирургија од 1996; Европ-
ската асоцијација за хумана репродукција
од 2004. и Американската асоцијација за
репродуктивна медицина (ASRM) од 2005.
Добитник е на наградите „4-ти Ноември“
(1998) и два пати „Личност на годината“ на
Битолски весник (2004 и 2006).


ТРПЧЕВСКИ
ТАШЕ


– лекар –


TRPCEVSKI
TASE
– doctor –


Trpcevski, Tase (1955), doctor, special-
ist, gynecologist, pioneer in laparoscope sur-
gery in R.Macedonia. He was born in 1955
in Bitola.He fi nished primary and secondary
school in his native city. He graduated at Th e
Faculty of Medicine in 1980.During 1986 as
a specialist he employed at the gynecology
and obstetrics ward in Bitola and in 1993 he
is specialist, sub specialist of infertility and
sterility. In 1997 for the fi rst time in RM, he
introduced a new method called “Misgave
ladach”. In 2003 in surgery "Plodnost" for the
fi rst time he introduced the method IVF( in
vitro fertilization). And the following year in
2004 he delivered the fi rst test tube baby . He
participated on large number of congresses
and symposiums in the country and abroad.
He has been a member of the Gynecologists
and Obstetricians Association of Macedonia
since 1990, Th e Yugoslav Doctor’s Society of
Gynecologists and Obstetricians since 1992,
Th e Association of Gynecologists and Peri-
natologists of the Croatian Doctor’s society
since 1993, American Association of laparo-
scopic surgery since 1996, European Asso-
ciation of Human Reproduction since 2004
and American Association of Reproduction
medicine since 2005


He is winner of the award 4th November
(1998) and twice of “the Person of the year”
"Bitolski Vesnik"(2004 and 2006).




235


Филип II, Македонски (382–336 г.
пр.н.е.), македонски крал кој владеел со
Македонија од 359 - 336 г. пр. н.е., воен и
економски рефор матор; погубен во Пела
336 г. на 46 год. возраст, истакнат држав-
ник, вешт дипломат и голем војсководец,
осново положник на политичката и во-
ената моќ на македонската држа ва. Вед-
наш по устоличувањето тој ја преуредил
државата и војската. Ги укинал локалните
династии во горно македонските области
и го зацврстил единството на државата.
Ги освоил терито риите околу Охридско-
то Езеро, потоа Халки дик, Тесалија и се-
верното крајб режје на Егејското Море и
започнал да кова златни пари („статер“).
Парите биле ковани во големи количества
и со нив најпрво ги поткопал економските
позиции на Персија. Во 353 г. бил прогла-
сен за архон еден вид поглавар на Тесалис-
ката лига, со што ја зацврстил домина-
цијата на југот. Во 355 г. пр. н.е. ја освоил
Метоне и со тоа во целина го отфрлил
физичкото присуство на Атина. За 24-го-
дишното владеење кралот Филип Втори
ја создал најголемата силна и организи-
рана држава што некогаш ја имало во ан-
тиката на Балкан скиот полуостров. Спо-
ред архе олошките наоди античкиот град
Хераклеа Линкестис е основан од Филип
II Македонски, како стратешки пункт
на територијата на горномакедонското
племе Линке сти. Познато е дека Хераклеа


ФИЛИП II
МАКЕДОНСКИ


– басилевс –


FILIP II
MACEDONIAN
– basilevs –


Filip II, Macedonian (382-336 BC)
Macedonian king who ruled with Macedo-
nia from 359-336 BC military and economic
reformatory executed in Pela 336 BC at the
age of 46, promoted public fi gure, skillful
diplomat and great army leader, the founder
of the political and military power of the
Macedonian state. Immediately, aft er his en-
thronement, he reformed the state and the
army. He revocated the strength of the local
dynasties in the upper Macedonian regions
and strengthened the unity of the state. He
conquered the territories around Ohrid lake
then Halkidiki, Tesalia and the north coast
line of Aegean Sea and started to mint golden
coins(stater). Money were minted in huge
amounts and fi rstly he undermined the eco-
nomic positions of Persia. In 353 BC he was
proclaimed for an archon a kind of head of
Tesalia league, by which he strengthened the
domination of the south. In 355 BC he con-
quered Methone and by that he entirely re-
ducted the physical presence of Athens. For
24 years of reign of the King Philip the sec-
ond, created the biggest, the strongest and
the most organized state that ever existed in
the ancient period on the Balkan Peninsula.
According to the archeological reports, the
ancient city of Heraclea Linkestis was formed
by Philip the Second as strategic center of
the territory of the upper Macedonian tribe
Linkesti. It is familiar that Heraclea was of
the most distinguished cities on this part of




236


била еден од позначајните градови на
овој простор од Балканот. За сето тоа бил
заслужен основачот, кралот Филип II, кој
бил омилен крал меѓу својот народ. Со
граѓаните на Хераклеа, со Панонците и
со другите народи комуницирал на сосе-
ма едноста вен начин, при што ги слу шал
нивните мислења и поплаки. Демостен
напишал говори против Филип Втори
наре чени „Фили пики“. Пелагонија, за
време на владе ењето на Филип II, била
населена од племето Пелагонци. Нивниот
епоним Пелагон (Пелегон) се споменува
уште во „Илијадата“ на Хомер. За време
на владеењето на Филип II во Пелагонија,
младите оделе во војна и за нивното херој-
ство биле богато наградувани. За време
на неговото владеење се случиле длабоки
промени на политички, воен и економски
план. На последната свеченост на Филип
во Пела, Пас виниј, неговиот зет го
прободел Филипа со меч. Во историјата
Филип II останал запи шан како рефор-
матор, забележан како најго лем басилевс
во тогашна Европа, оставајќи силен впе-
чаток на современиците, што може да се
констатира и од зборовите на Теопомп,
дека: „Европа никогаш немала таков маж
како Филип, синот на Аминта“.


Balkans. Th e founder the king Philip II who
took all the credits, was favorite among his
people. With the citizens of Heraclea and
Panonija and others he communicated in a
simple manner and he listened to their opin-
ions and appeals. Demosten wrote speeches
against Philip the Second so called “Philip-
pics”. Pelagonija was populated by the tribe
Pelagonci during the reign of Philip II. Th eir
eponym Pelagon (Pelegon) is mentioned in
the “Iliad” by Homer. During the reign of
Philip II in Pelagonija young men went to
war and they were richly rewarded for their
bravery.Also, there were deep changes on
political, military and economic plan. On the
last celebration of Philip in Pela Pasvinij, his
brother in law stubbed him with a sword. In
the history Philip II remained remembered
as reformatory Basilevs in Europe mak-
ing great impression to the contemporaries,
which can be concluded by the words of Te-
opomp that:


”Europe never had a man like Philip, the
son of Amentia”




237


Фотев, Богоја (1900–1993), македон-
ски револуционер и државник. Вос-
питуван врз идеите на Гоце Делчев, за
самостојност на Македонија, тој прет-
ставува личност која самопрегорно се
посветува на ослободителната и анти-
фашистичка борба на македон скиот на-
род, а по ослободувањето и на изград-
бата на македонската држава. Неговиот
животен пат претставува сведоштво за
искон ската борба и стремежот на ма-
кедонскиот народ за создавање на своја
независна, самостојна држава. Во текот
на неговата рево луционерна активност
тој израснал во историска фигура со во-
нредни човечки доблести. Следбеник бил
и активен агитатор на идеите на Маке-
донското народно движење - МАНАПО,
за наци онално осозна вање и приз навање
на македон скиот народ како посебен
ентитет со сопствен јазик, култура и
територија. Бил член на иници јативниот
одбор за свикување на Првото заседа-
ние на АСНОМ. Како делегат учествувал
во работата на АСНОМ и бил избран за
член на Президиумот и за повереник за
фина н сии. Учествувал во созда вањето на
првите финансиски институции и правци
на фис калната политика на македон ската
држава. Како министер за земјо делие и
шумарство во првата македонска Влада
со своето знаење и искуство придонесу-
вал во организирањето на земјо делието и


ФОТЕВ
БОГОЈА


– револуционер –


FOTEV
BOGOJA
– revolutionary –


Fotev, Bogoja (1900-1993), Macedonian
revolutionary and public fi gure.He was edu-
cated on the ideas of Goce Delcev for inde-
pendence. He represented personality who
determined and dedicted to the liberation
and antifascist fi ghting of Macedonian peo-
ple and aft er the liberation to the construc-
tion of the Macedonian state. His life path
represented a witnessing for the isconic fi ght
and Macedonian people’s desire for crea-
tion of their independnet self-suffi cient state.
During his revolutionary activity, he grew
into a historical fi gure with extra ordinary
human virtues .He was follower, activist and
agitator of the ideas of the Macedonian Na-
tional Movement MANAPO, for national
knowledge and recogntion of Macedonian
people as special entity with their own lan-
guage, culture and territory. He was a mem-
ber of the Initiative Board for calling of the
First Assembly of ASNOM. As a delegate at
work of ASNOM he was elected for a mem-
ber of the Presdiency and for a fi nance confi -
dential. He particpated in the creation of the
fi rst fi nance institutions and directions of the
fi scal politics of the Macedonian state. As a
Ministry of agriculture in the fi rst Macedo-
nian government with his knowledge and
experience contributed in the orgnaization
of the agriculture and forestry as a presidnet
of the Presidency of the National assembly,
he successfully perfomed his function in-
volving himself in the construction of the




238


шумарството. Како претседател на Прези-
диумот на Народното собра ние на НРМ,
успешно ја извршувал својата функција,
вградувајќи се себеси во изградбата на
Македон ската држава во сите нејзини сег-
менти. Бурните политички нас тани кои
се случиле во тој период значително се
одразиле врз него. Со недоразбирањата
меѓу Инфор мбирото и КПЈ, случајот
со елими нирањето на Методија Андо-
нов Ченто и монтираниот судски про-
цес, затворањето на Панко Браш наров и
испраќањето на Голи Оток, се срушил не-
говиот идеал за кој со толку самопрегор
се борел. Со под несувањето оставка од
функцијата Претседател на Президиумот
на Народното собрание НРМ, засе когаш
ставил крај на неговата политичка карие-
ра. Од Скопје се вратил во селото Бистри-
ца, живе ејќи мирен, спокоен и достоин-
ствен живот. Починал во длабока старост
во 1993 г. Во 1990 г., на неговиот 90 - ти
роденден, партиски бил рехабилитиран.


Macedonian state in all her segments. Th e
turbulent politcial events, which happened
at that period, infl uenced him a lot.With the
misunderstnding between the Inform bureau
and KPJ, the case of elimination of Metdoija
Andonov Cento and the directed court proc-
ess, the imprisonment of Panko Bransnarov
and his persecution to Goli Otok, his ideal
for which he was determinately fi ghting for,
was diminished With his lodging of a resig-
nation of the function president of the presi-
dency of the National assembly NRM, he put
an end of his political career .From Skopje he
returned to the village Bistrica living peace-
ful, calm and dignifed life. He died at old age
in 1993. In 1990 on his 90 th birthday he was
rehibiliated by the party.




239


Харлеј, госпоѓата (-- -1916), позната
мисионерка и добро творка. По Илин-
денснкото востание, отворила Дом за
сирачиња и од свои средства ги издр-
жувала. Во нејзиниот дом 80 сирачиња
нашле покрив, леб и мир. Домот работел
до 7 март 1916 г. кога г-ѓа Харлеј загина-
ла во бомбардирањата на Битола. Сиро-
патилиштето во Бито ла се преместувало
на разни места во градот. Се смета дека
било основано веднаш по Илинденското
востание од страна на г-ѓа Харлеј и други
странски донатори за згри жување на си-
рачиња и сиромашни деца. Во него, вед-
наш по Илинден ското востание, работеле
т.н. чесни сестри, дојдени од Франција и
Англија. Се смета дека Сиропати лиштето
најпрво било во тремот на црквата Св.
Димитрија. Во него, покрај престој и хра-
на, имало деца кои добивале само храна, а
биле сместени по роднини и пријатели во
градот. Голем број од тие деца во времето
од 1920 - 1924 г. веќе пораснати, заминале
во Бразилија, пренесени преку туристич-
ката агенција „Јуж на линија“. Госпоѓа Хар-
леј најпрво била учителка, а потоа стана-
ла мисионерка. Зградата од некогаш ното
Сиропатилиште, основано од г-ѓа Харлеј,
подоцна била користена за Дом за стари
и изнемоштени лица. До Втората свет ска
војна сегашната улица Цар Самоил во
Битола го носела името на мисионерката
госпоѓа Харлеј.


ХАРЛЕЈ
– мисионерка –


HARLEY
– missionary –


Harley, the Lady (---1916), Well- known
missionary and benefactor. Aft er the Ilinden
rebellion she started Orphan hostel and she
supported them by her own means. In her
orphan hostel there were 80 orphans whom
she gave shelter, bread and peace. Th e or-
phan hostel worked until 7th March 1916
when Mrs. Harley died in the bombing on
Bitola. Th e orphan hostel in Bitola was trans-
ferred to diff erent places in the city. It is con-
sidered that it was started immediately aft er
the Ilinden rebellion, when Mrs. Harley and
other foreign donators started to take care
for the orphans and poor children. Aft er
the Ilinden rebellion there worked so called
“Sisters of Mercy” who came from France
and England. It is thought that the orphans’
hostel fi rst was in the lobby of the church
St Dimitrija. In the orphans hostel beside
residence and food there were children, who
got only food and were taken care by rela-
tives and friends. A large number of those
children in the period from 1920-1924 who
grew up left to Brazilia transferred by the
travel agency “South line” Mrs. Harley was
a teacher and then she became a missionary.
Th e building of the former Orphans’ hostel
founded by Mrs. Harley later was used for
a Nursery of old and sick people. Until the
Second World War the present street Czar
Samoul was named Mrs. Harley.




240


Хаџи Антоновски, Коста (1935), за-
зема посебно место во развојот на ли-
ковната едукација во Битола. Тој ја ос-
нова и работи со најпрес тижната детска
ликовна манифес тација ,,Мал битолски
Монмартр“. Роден 1935 г. во Битола. За-
вршил школа за применета уметност во
Скопје 1958 г. Има организирано голем
број изложби низ РМ, Србија, Франција,
Грција, Слове нија... Добитник е на голем
број награди и признанија за работата на
детското ликовно студио како и за својата
самостојна дејност. Детското ликовно сту-
дио ,,Св. Кирил и Методиј“ е формирано
во 1981 г. по иницијатива на К. Хаџи Ан-
тоновски, а негов најголем успех прест-
вува организирањето на Меѓу народната
детска ликовна колонија, позната како
,,Мал битолски Мон мартр“. Од 1992 г.
Коло нијата прераснува во Меѓународна
мани фестација на која учествуваат де-
ца од повеќе земји во светот (во Битола
имаат гостувано ликовни таленти од 43
земји). Со изложбата ,,Старата македонска
архитектура“, Студиото има гостувано во
повеќе градови низ Европа и светот (по-
ранешна Југославија, Бугарија, Германија,
Белгија, Шведска, Австралија, САД...)
каде ги презентираа приро дните и архи-
тектонски убавини на Битола. Студиото
располага со огромен фонд на детски цр-
тежи (преку 350.000) кои беа изложени на
Изложбата за Гинис.


ХАЏИ АНТОНОВСКИ
КОСТА


– ликовен педагог –


HADZI ANTONOVSKI
KOSTA
– art pedagogue –


Hadzi Antonovski, Kosta (1935), spe-
cial place in the development of the art edu-
cation in Bitola, takes Kosta Hadzi Antonov-
ski, who founded and works with the most
prestige children art manifestation „Small
Monmartre of Bitola”. He was born in 1935
in Bitola. He fi nished School for Applied arts
in Skopje in1958.He organized a large num-
ber of exhibitions throughout RM, Serbia,
France, Greece, Slovenia. He is recepient of
large number of awards and recognitions for
the work of children art studio as well as for
his independent activity.Children art studio
„St Cyril and Methodius” was formed in
1981 on the initiative of K Hadzi Antonov-
ski and his greatest success represents the
organization of the International Children
Art Colony, known as Small Monmarter
of Bitola. Since 1992, the colony grew into
International manifestation with children
participants from diff erent countries in the
world ( there were talented children guests
of Bitola from 43 countries).With the exhi-
bition “Old Macedonian architecture”, the
studio has been a guest in many cities in
Europe and the world (Yugoslavia, Bulgaria,
Germany, Belgium Sweden, Australia, USA)
where the natural and architecture beauties
of Bitola were presented. Th e studio pos-
sess huge fund of children drawings (over
350.000) which were exposed at the Exhibi-
tion for Genius in order to be present in the
overall treasure that the studio owns.




241


Христиди, Анастас (1861–1939), прв
специјалист по офталмологија во Битола,
многу добар хирург и гинеколог.


Роден 1861 г. во Охрид. Меди цински
факултет завршил во Атина, а специја-
лизација по хирургија и гинекологија во
Париз. Тука посебно се заинте ресирал
за офталмологијата и затоа следен че-
кор бил неговата специја лизација по
офталмологија на познатата клиника на
професорот Панас. По завршувањето
на спе цијализацијата во Париз во 1900 г.
тој се вратил во Битола и бил вклучен
и во работата на патри јаршиската бол-
ница „Благо вести“, каде во рамките на
хирур шкото одделение на болни цата, го
форми рал првото офталмо лошко одделе-
ние во Македонија, како прв и единствен
офталмолог. Покрај со офталмологија, се
зани мавал и со хирургија и акушер ство.
Во Битола отворил и приватна ордина-
ција, а подоцна и прифа тилиште. Д-р А.
Христиди исто времено работел и во дру-
ги бол ници, каде ги лекувал и оперирал
заболените пациенти за очни болести - во
општинската болница за сиромаси „Гура-
ба Хаста Хане“, во воената болница и во
амбула нтата на милосрдните католички
сестри. По Првата светска војна, ра бо тел
извесно време како консул тант или опе-
ратор и во новофор мираната Општинска
болница. Работел како лекар сè до својата
смрт до 1939 година.


ХРИСТИДИ
АНАСТАС


– лекар –


HRISTIDI
ANASTAS
– doctor –


Hristidi, Anastas (1861-1939), First spe-
cialist of ophthalmology in Bitola, very good
surgeon and gynecologist. He was born in 1861
in Ohrid. He graduated at the Faculty of Medi-
cine, Athens. Aft er his graduation he passed the
state exam in Carigrad. Th en he left on surgery
and gynecology specialization in Paris. Th ere
he had special interest in the ophthalmology
and that is why his next step was his specializa-
tion of ophthalmology at the well known clinic
of the professor Panes. Aft er, fi nishing his spe-
cialization in Paris in 1900 he returned to Bitola
and he was involved in the work of the patriarch
hospital “Blagovesti” where within frames of the
surgery ward of the hospital, he formed the fi rst
ward in Macedonia as fi rst and unique ophthal-
mologist. On many returns he was appointed
for a member of the management of the hospi-
tal “Blagovesti” or her manger. Beside the oph-
thalmology he was also interested in surgery
and obstetrics. He was appointed several times
for the chief of the surgery ward at the hospital
“Blagovesti”. Later in Bitola he opened private
practice, aft erwards a shelter with several hospi-
tal rooms, practice and surgery hall in his own
house. Dr A Hristidi simultaneously worked in
other hospitals where he treated and operated
sick patients of optical diseases at the municipal
hospital “Guraba Hasta Hane”, in the military
hospital and in the ambulance of the Catholic
Sisters of Mercy. Aft er, the First World War he
worked for a certain time as consultant or op-
erator in the newly formed municipal hospital.
He worked as doctor until his death in 1939.




242


Христов, Димитар (1938), режисер, кој
уште на почетокот на својата кариера ја
покажа својата нагласена ориентација кон
свет ската драмска класика. Роден 1938 г.
во Битола. Основно и средно образование
завршува во својот роден град. Дипломи-
рал на Академијата за театар, филм, радио
и телевизија во Белград. Првото дело кое
го постави на сцената на битолскиот те-
атар е комедијата „Насила доктор“ од Ж.
Б. Молиер во 1962 г. Како режисер во ко-
лективот на Народ ниот театар од Битола
се задржа многу кратко, само една сезона
во која ги постави претставите „Коп неж
под брестовите“ од Ј. О`Нил (1964), „Све-
тиот пламен“ од С. Мом (1964), „Тартиф“
од Ж. Б. Молиер (1965), „Да се смееш не е
грев“ од В. Булатовиќ (1965). Во годините
што следат ќе ги постави делата „Разбој-
ници“ од Ф. Шилер (1967), „Севилскиот
бербер“ од Бомарше (1967), „Едип“ од
Софокле (1967), „Жорж Данден“ од Ж.
Б. Молиер (1970), „Отело“ од В. Шекс-
пир (1970), (една од неговите најдобри
постановки), „Андромаха“ од Ж. Расин
(1975), „Агамемнон - Електра“ од Есхил
- Софокле (1976), „Млади синови“ (1977)
и „Окрвавен камен“од В. Иљоски (1978),
„Залез над езерската земја“ од Т. Арсовс-
ки (1980), (со оваа прет става започна со
работа Народ ниот театар во новата згра-
да), „Ноќ спроти Водици“ од В. Шек спир
(1983) и др.


ХРИСТОВ
ДИМИТАР
– режисер –


HRISTOV
DIMITAR
– director –


Hristov, Dimitar (1938), director who
from the start of his career showed his em-
phasized orientation towards the world clas-
sical drama. He was born in Bitola in 1938.
He fi nished his primary and secondary edu-
cation in his native city. He graduated at the
Academy of theatre fi lm, radio and television
in Belgrade. His fi rst set act was on the scene
of Bitola theatre the comedy “Forced to be a
doctor” G B Molier in (1962). As a director
at the Assembly of the Bitola National the-
atre he stayed very shortly, only one season
where he set the performances “Longing un-
der the elms” by J.O Nill (1964), “Th e holly
fl ame” by S Mom (1964), “Tartif ” by G B
Molier (1965), “To laugh is not a sin” By V
Bulatovik (1965). In the years that followed
he set the works: “Outlaws” by F Siler (1967),
“Th e Seville’s barer” by Bomarche (1967),
“Edip” by Sophocles (1967) ), “George Dan-
den” by G B Molier (1970), “Othello” by W
Shakespeare (1970) (one of his best direc-
tories) “Andromaha” by G Rasin (1975),
“Agamemnon Electra” by Eshil -Sophocles
(1976), “Young sons” (1977) and “Bloody
stone” by V.Iljoski (1978), “Sunlight on the
lake land” by T. Arsovski (1980), ( with
this performance started working the new
theatre building) “Th e twelft h night” by
W.Shakespeare (1983), and etc




243


Христовски, Јонче (1933–2000), маке-
донски пејач, тексто писец и композитор
на песни во народниот дух, исклучително
популарен естраден уметник, кој славата
на македонскиот мелос ја пронесувал низ
целиот свет. Роден 1933 г. во Битола. Со-
здал сопствен интерпретативен стил, пре-
познатлив и комуникативен со публиката.
Се прославил со својата песна „Македон-
ско девојче китка шарена“ (1964), чии
препеани вер зии се појавиле на англис-
ки, гер мански, дански, италијански, рус-
ки, српски, француски и шпански јазик.
Впечатливи му биле интер претациите на
„Животе мој“, „Ај засвирете ми чалгии“,
„Запеј песна Македонко“,„Ако умрам ил
загинам“ и многу други во извондредно
богатиот репертоар. Член на ансамблот
„Танец“ (пејач и играорец). Како одгово-
рен за народната музика во ТВ Скопје,
ја иницирал серијата „Распеани градови“
(1974), еден од најначај ните проекти на
ТВ Скопје. За големиот придонес во му-
зиката добитник е на голем број награди,
одликувања и признанија.


ХРИСТОВСКИ
ЈОНЧЕ


– естраден уметник –


HRISTOVSKI
JONCE
– entertainer –


Hristovski, Jonce (1933-2000), Mac-
edonian singer, text writer and composer of
songs in folk spirit, extremely popular folk
singer who carried the glory of Macedonian
music all around the world.He was born in
1933 in Bitola. He created his own interpre-
tation style, recognizable and communica-
tive with the audience. He became famous
with his song “Macedonian girl colorful
bunch” (1964) whose sang versions appeared
in English, German, Danish, Italian, Russian,
Serbian French and Spanish. His impressive
interpretations are “Life of mine”, “Play for
me musicians” “Sing a song Macedonian girl”
“If I die or I’m killed” and many others in his
extremely rich repertory. He was member of
the Assembly “Tanec” (singer and dancer) as
editor of the folk music at TV Skopje, he ini-
tiated the serial “Singing cities” (1974), one
of the most important projects of TV Skopje.
For his large contribution he received large
number of awards, certifi cates of honor and
recognitions.




244


Христовски, Никола (1946), научник
од областа на природните науки - пара-
зитологијата, универзи тетски професор,
доктор по биолошки науки, роден 1946 г.
во Битола. Природно-математички фа-
култет завршил во 1970 г. во Скопје. Ма ги-
с трирал во 1975 г. на тема „Ендо хелминти
во ципринидните риби од Преспан ското
Езеро“. Докто рирал на тема „Фауна на
ендохел минтите во езерата во Македо-
нија“ 1983 г. Бил на едногодишно струч-
но усовршување во Земун и во неколку
индустриски лаборатории во Белград,
Сплит, Hewcastle upon Tyhe Единбург,
Шкотска. Бил на истржувачки и студиски
престои во странство и тоа на Универзи-
тетот во Брадфорд, Англија (со кои има
соработка цели 40 години), седум пати
соработувал со емеритус проф. д-р Ерик
Лис. Исто така бил на студиски престој и
на Факулт етот за биоме дицински науки
во Брадфорд, во Лидс, Англија. Ната му за
Христов ски следуваат сту диски престои
и усовршување на научен план во: Шкот-
ска, Велика Британија, Русија, Австралија,
Рoманија, Полска, Шпанија, Тур ција, Авс-
трија, Азербејџан, Фран ција, Италија,
Белгија, Хрватска и на др. места. Најпрво
работел во повеќе битолски фабрички
лабо ратории (микробиолог). Од 1969-
1971 г. е вработен за водич на туристи
во античкиот град Хераклеа Линкестис.
Потоа се вработил во Заводот и музеј, а


ХРИСТОВСКИ
НИКОЛА


– научен работник –


HRISTOVSKI
NIKOLA
– scientifi c worker –


Hristovski, Nikola (1946), Scientist from
the fi eld of the natural sciences, parasitology,
university professor, doctor of biological sci-
ences, born in Bitola in 1946. He graduated
at the Faculty of Natural sciences and Mathe-
matics in Skopje. He defended his magistrate
thesis in “Endohelmits in cyprinid fi sh of
Prespa lake”.He had his doctor thesis on the
topic” Fauna of endohelmits in the lakes of
Macedonia” (1983). He was on one year pro-
fessional specialization in Zemun and in sev-
eral industrial laboratories in Belgrade, Split,
Newcastle uponTyhe, Edinburgh, Scotland
.He was on research and study visits abroad
and at the University in Bradford, England
(there is cooperation of 40 years). He has co-
operated for seven times with emeritus Prof.
Ph D Eric Lis. He was also on a study visit at
the Faculty of Bio medical sciences in Brad-
ford, Leads, England. Aft erwards, Hristovski
continued his study visits and specialization
on scientifi c plan in Scotland, Great Britain,
Russia, Australia, Romania, Poland, Az-
erbaijan, France, Italy, Belgium, Croatia and
other places Firstly, he worked in a lot of
Bitola factory laboratories (microbiologist).
From 1969-1971 he was a tour guide in the
ancient city of Heraclea Linkestis. Th en, he
got employed at the Institution and Museum
from 1977 and 1981 and from 1977 to 1981
as lecturer and then full time professor at
the College at Bitola, while from 1999 he has
been a university professor at the Faculty of




245


од 1977 до 1981 г. работел како предавач
а потоа професор на Вишата земјоделска
школа во Битола, додека од 1999 г. е уни-
верзитетски професор при Биотехнич-
киот факултет во Битола. Редовен член е
во МНД-Битола од 1967 г., член на Друшт-
вото на еколозите на Македонија, Скопје;
Член е на Меѓународното еколо шко
друштво INTECOL во кое бил и престав-
ник на Маке донија од 1994 до 2000 г. Ре-
довен член е на Австралискот биолошки
инсти тут од 1990 г. Добитник е на опш-
тинската награда „4 ти ноември“ за наука
во 1973 г., Повелба на југословенскиот
сојуз за заштита и унапредување на чове-
ковата средина во 1984 г., плакета на ДНУ,
Битола, 1980, 1990 г. Во 2006 г. добитник е
на две повелби по повод 40 години од на-
учно-истражувачката работа и 60 години
од животот од страна на Бајкалскиот при-
родо-научен музеј и Иркутскиот научен
центар при Сибирското одделение на Рус-
ката академија на науките од Иркутск, Ру-
сија. Раководел со проекти, магистер ски
и докторски теми. Активно учествувал
на многу бројни домашни, меѓународни
и инернационални (светски) конгре си и
симпозиуми во земјата и во странство на
сите континенти. Почнувајќи од 1968 г. па
до сега има објавено 197 научни трудови
со висок impact factor итн. Учествувал во
посебни проекти од областа на антропо-
метриско - ги неколошки карактеристи-
ки кај жените во Македонија (компара-
тивно), лимнолошки истражувања, на
токсоплазмозата, на Паразито фауна, на
салмонидните риби од Охридското Езе-
ро (проект); Пара зитофауна на рибите од
Преспан ското и Дојранското Езеро. Ра-
боти на Македон ско-Словенечки меѓу вла-
дин проект (2005).


Biotechnological sciences in Bitola. He is full
time member of MND Bitola, member of the
Association of Ecologists of Macedonia since
1967 Skopje, Member of the International
Ecology Association INTECOL where he was
also representative of Macedonia from 1994
to 2000. He is full time member of Australian
Biological Institute from 1990.He is recipient
of the Municipal award 4th November for sci-
ence in 1973, Th e convention of the Yugoslav
Union for protection and promotion of the
human environment in 1984, Certifi cate of
honor of DNU Bitola 1980, 1990. In 2006 he
was recipient of two conventions on the oc-
casion of 40 years of scientifi c research work
and 60 years of his life by the Bachelor Sci-
entifi c museum and Irkut Scientifi c Center at
Siberia department of the Russian Academy
of Sciences of Irkutsk, Russia. He was man-
ger of projects, magistrate and doctor thesis.
He actively participated on multiple nation-
al, international and world congresses and
symposiums in the country and abroad on
all continents. Since 1968, he has published
197 scientifi c articles with big impact factor
etc He has participated in special projects on
the fi eld of the anthropometric gynecologi-
cal characteristics at women in Macedonia
(comparative) lymunological research of
toxoplasmosis of the parasite fauna at salm-
on fi sh from the Ohrid lake (project), Para-
site fauna of Prespa and Dojran lake fi sh. He
works at Th e Macedonian Slavic Inter Gov-
ernment project (2005).




246


Христов, Павел (1874–1922), маке-
донски учител, револуционер и деец на
ТМОРО и раководител со Костурскиот
револуционерен коми тет. Роден 1874 г. во
с. Цапари, Битолско. Основно училиште
завр шил во Битола. Бил учител во Бито-
ла каде поради револу ционерната дејност
бил затворен. Од 1894 г. учителствувал во
При леп, Кичево, Костур и Битола. Учест-
вувал во Илинденското воста ние, а по не-
успехот на востанието бил фатен од Тур-
ците. Како раково дител на Костурскиот
револу ционерен комитет бил затворен од
турските власти и амнестиран во 1905 г.,
а по амнестијата го презел раководството
на Комитетот во Битолскиот револуцио-
нерен округ. Револуционерна дејност ја
продолжил веднаш по амнестијата. Кон
крајот на септември 1905 г. присуствувал
на прелиминарното Советување во Со-
фија на македон ските делегати, избрани
од окружните револуционерни конг реси,
кои, потоа заминале на Рилскиот општ
конгрес на ВМРО. Павел бил делегат на
Битолскиот револуционерен округ и се-
когаш бил ориентиран на десното крило
на Организацијата (Централис тите). За
време на Младотурската револуција бил
окружен училишен инспектор во Бито-
ла. На теренот (во Македонија), поради
нефунк ционирањето на ЦК на ВМРО се
чувствувала извесна разединетост меѓу
организаторите на револу ционерното


ХРИСТОВ
ПАВЕЛ


– револуционер –


HRISTOV
PAVEL
– revolutionary –


Hristov, Pavel (1874-1922), Macedo-
nian teacher, revolutionary and activist of
TMORO and leader at Kostur revolutionary
committee. He was born in 1874 in v.Capari,
Bitola. He fi nished primary school in Bitola
He was a teacher in Bitola where as a result
of the revolutionary activity he was impris-
oned. From 1894 he was a teacher in Prilep,
Kicevo, Kostur and Bitola. He participated
in Ilinden rebellion and aft er its failure, he
was captured by the Turkish. As a leader of
the Kostur Revolutionary committee, he was
imprisoned by the Turkish authorities and
amnestied in 1905 and aft er the amnesty in
1905, he took over the committee at Bitola
Revolutionary region. Th e revolutionary ac-
tivity continued immediately aft er the am-
nesty. Towards, the end of September 1905,
he was present at the preliminary counseling
in Sofi a from Macedonian delegates elected
from the regional revolutionary congresses,
who aft er that, left to Rila General congress of
VMRO. Pavel was a delegate at Bitola revolu-
tionary region and was always oriented to the
right wing of the organization (centralists).
During the Young Turkish revolution he was
a regional school inspector in Bitola. On the
fi eld (in Macedonia) as a result of malfunc-
tion of CK of VMRO certain division was felt
between the organizers of the revolutionary
movement. P.Hristov never had doubts in his
determination- the freedom of Macedonian
people should come from their own engage-




247


движење. П. Христов никогаш не се чувст-
вувал колеблив во своето определување
- слободата на македонскиот народ треба
да дојде од неговите заложби, а не други
да го ослободуваат, а после да станат не-
гови поробувачи. Сле дувале негови учес-
тва на Солун скиот конгрес 1905, на Стру-
мичкиот во летото 1905, на Серскиот во
август 1906, и др. на кои се вложувале
силни напори во враќање на довербата на
народот за повторно организирано спро-
тивставување на турската власт која била
несредена и настрвена на македонскиот
народ. Христов Павел и неговите истоми-
сленици - Централистите, продол жиле со
организирање на народот за престојно
кревање на ново востание. На Ќустен-
дилскиот кон грес (1908) бил избран за
член на ЦК на ВМРО, а потоа и за член на
Привременото претставништво на ВМРО
(Обединета). Во текот на Првата светска
војна работел во Битола. Во 1918 г. задол-
жен бил од името на бившата ВМРО да
ги презентира барањата на Македон ците
пред Мировната конференција во Париз
за зачувување на целос ниот македонски
географски, стопански и етнички ин-
тегритет, како и правото на македонски-
от народ за самостоен живот, за слобод-
но школство на свој мајчин јазик, за свој
натамо шен културен и друг развиток. По
Првата светска војна бил член на Привре-
меното претседателство на обединета-
та ВМРО. Бил еден од подготву вачите и
потпис ниците на познатиот „Апел“ од 9-
ти мај 1919 г. П. Христов починал 1922 г.
во Софија.


ment ,and not to be liberated by others and
at end to become their slaves.Th en, followed
his participations at Solun congress 1905,
Strumica congress in the summer 1905, Ser
congress in August 1906 and others, where
huge eff orts were involved in order to return
the faith of the people for another organized
confrontation with the Turkish authorities
who were unorganized and cruel towards
the Macedonian people.Hristov Pavel and
his followers Centralists continued with the
organisation of people for another rising of a
rebellion. At Kustendil congress 1908 he was
elected for a member of CK of VMRO and
then for a member of the Temporary Rep-
resentation of VMRO (united). During the
First World War he worked in Bitola. In 1918
he was obliged in the name of the former
VMRO to present the requests of Macedo-
nians in front of the Peace Conference in
Paris for preservation of the overall Macedo-
nian geographical, economic and ethnical
integrity, as well as the right of Macedonian
people for independent life, for free educa-
tion in their mother tongue and for further
cultural and other development. Aft er, the
First World War he was a member of the
temporary presidency of the united VMRO.
He was one of the composers and signatory
of the Appeal from 9th May 1919. He died in
Sofi a in 1922.




248


Христовски Стево – Патако (1920–
1943), македонски револу ционер, лич-
ност која беспош тедно се предава на
ослободи телната и антифашистичка бор-
ба на македон скиот народ за слобода.
Уште пред војната станал член на КПЈ и
се пројавувал со својата активност во ре-
довите на револуционерното дви жење во
Битола. За време на окупа цијата, поради
борбените негови актив ности, на два па-
ти бил затворан и мачен. После торту-
рите во битолскиот затвор, бугарската
полиција го интернирала во Кавала. При
враќањето од интернација, на битолската
железничка станица успеал да избе-
га на полицијата. Претрпените мачења,
тортури и интернацијата не успеале да
го скршат неговиот револуционерен дух,
туку го правеле уште поцврст и длабо-
ко убеден во идеите кои ги пропагирала
Партијата. После бегс твото, илегално жи-
веел и дејст вувал во Битола. За тоа време
поминато во илегала, не мирувал, туку
неуморно работел за револу ционерното
движење. За потребите на Партијата
извршу вал најраз лични одговорни парти-
ски долж ности. На 28 јули 1943 г. бил от-
криен и обиколен од бугарската полиција.
Влегол во борба, но увидувајќи дека бор-
бата е осудена на неуспех, со последнот
куршум се убил, за да не падне жив во ра-
цете на непријателот.


ХРИСТОВСКИ
СТЕВО – ПАТАКО


– револуционер –


HRISTOVSKI
STEVO – PATAKO
– revolutionary –


Hristovski, Stevo – Patako (1920-1943),
Macedonian revolutionary personality who
completely devoted himself to the liberation
and the antifascist battle of Macedonian peo-
ple for freedom. Even before, the war he be-
came member of KPJ and he appeared with
his activity on the lines of the revolutionary
movement in Bitola. During the occupation
because of his activities he was imprisoned
twice and tortured. Aft er, the tortures at Bi-
tola’s prison, the Bulgarian police integrated
him to Kavala. Aft er his arrival from the in-
tegration to Bitola’s railway station he man-
aged to escape from the police. Th e suff ered
tortures and the integration did not manage
to break his revolutionary spirit, but made
him even stronger and deeply convinced in
his ideas which were propagated by the party.
Aft er his run away he lived in underground
and acted in Bitola. During that time in un-
derground he did not stop but he worked
constantly for the revolutionary movement.
For the needs of the party he performed dif-
ferent duties. On 28 July 1943 he was revealed
and surrounded by the Bulgarian police He
fought but he concluded that the battle was
convicted to failure, with his last bullet killed
himself in order not to be caught alive by the
enemy.




249


Цветков, Параскев (1875–1903), ре-
волуционерен и просве тен деец, војвода
(комадир) на полската битолска чета обу-
чена за борба со Турците, близок пријател
на Даме Груев, член на ТМОРО, член на
ЦК на Битолскиот револу ционерен ок-
руг, роден 1875 во Плевен. Основно и
средно образо вание завршил во родниот
град, конзерваториум во Дрезден, Герма-
нија. Веднаш по завршувањето на висо-
ката музичка академија се вработил во
Битола како професор по музика во маш-
ката гимназија. Бил ценет и како просве-
тен работник, и како револуционер и од
македон ските битолски револуционери
кои го поставиле за војвода на една од
битолските чети, и од стран ските прет-
ставници на дипломат скиот кор. Говорел
француски и герман ски, покрај маке-
донски и бугарски јазик. П. Цветков бил
исклучиво битолски војвода. По приста-
пување во редовите на ТМОРО бил назна-
чен за реонски војвода. На Смилевскиот
конгрес на Битол скиот револуционерен
округ (2-7 мај 1903) бил избран за секре-
тар и записничар (заедно со Г. Поп-Хрис-
тов). Дал голем придонес во подготовките
за Илинденското востание. Војводата П.
Цветков бил главната врска меѓу Битол-
скиот комитет на ТМОРО, меѓу Д. Груев и
други битолски раководители, и стран ски
дипломати. Заедно со другите социјалис-
ти, вршејќи агитација и организација на


ЦВЕТКОВ
ПАРАСКЕВ


– револуционер –


CVETKOV
PARASKEV
– revolutionary –


Cvetkov, Paraskev (1875-1903), revo-
lutionary and educational activist, voivode,
commandant of the Field Bitola squad
trained for battle with the Turkish, close
friend to Dame Gruev, member of TMORO,
member of CK of Bitola revolutionary re-
gion. He was born 1875 in Pleven. He fi n-
ished his primary and secondary education
in his native city, Conservatorium in Dres-
den, Germany. Immediately aft er his gradu-
ation at the High Music Academy he got
employed as teacher of music at the Male
high school. He was appreciated as educa-
tional worker and revolutionary, especially
appreciated not only by the Macedonian
and Bitola revolutionaries, who named him
a voivode of one of Bitola’s squids, but also
by the foreign representatives of the diplo-
matic corps. He spoke French and German
beside Macedonian and Bulgarian. He was
regularly invited by the representatives of the
diplomatic corps. He also gave music classes
to A Rostkovski’s children. P.Cvetkov was
exclusively Bitola’s voivode. Aft er his joining
to TMORO he was assigned for a regional
voivode. At Smilevo congress he represented
Bitola revolutionary region (2-7 May 1903)
and was elected for secretary and register
(together with G Pop Hristov). He contrib-
uted a lot in the rebellion preparations. Th e
voivode P.Cvetkov was the main connec-
tion between Bitola committee of TMORO,
D Gruev and the others Bitola leaders and




250


македонскиот народ за кревање на воста-
ние, тие со своите говори имале за цел да
внесат „нови социјалистички еле менти во
Македонското ослободи телно движење“.
Четата на П. Цветков, инаку се именувала
и како полска чета бидејќи била составе-
на од борци од битолските полски села и
колку повеќе се наближувало востанието
толку повеќе се зголемувала. Нај прво тие
му верувале на Дамјан Груев и на коман-
дирот (Параскев Цветков) кој бил познат
и како битолски учител по музика. Заги-
нал на 21 мај 1903 г. кај с. Могила. Целата
негова чета била уништена во нерамната
борба со турскиот аскер. Полската чета
на П. Цветков броела меѓу 25 - 30 борци,
додека во борбата Турците употре биле
повеќе од 300 добро наоружан аскер, ду-
ри и употреба на топови. Во извештаите
покасно се пишувало дека револуционе-
рите од малубројната чета на П. Цветков
херојски загинаа до еден, додека бројката
на загинатите кај турскиот аскер над-
минувала над 200 и повеќе. По крвавата
пресметка тур ската власт добро се замис-
лила бидејќи констатирала дека не се тоа
обични бунџии и терористи (како биле
именувани), ами добро обучени револу-
ционери, задоени со силен патриотизам и
херојство. П. Цвет ков бил ценет војвода
и револу ционер од битолските граѓани и
сметан за нивни заштитник.


foreign diplomats. Together with the other
socialists (Georgi Sugarev, Vele Markov and
etc) agitated, organized Macedonian peo-
ple for rising of a rebellion, made speeches
in order to bring "new socialist elements in
the Macedonian liberation movement" Th e
squad of P.Cvetkov was also named as Field’s
squad as it consisted of fi ghters from Bitola
and fi eld villages and as closer the rebellion
was it bigger it became. Firstly, they trust-
ed to Damjan Gruev and the commandant
(Paraskev Cvetkov) who was famous Bitola’s
teacher of music. He died on 21 May 1903
at v.Mogila. His whole squad was destroyed
in unequal battle with the Turkish enemy.
Th e fi eld squad of P. Cvetkov was around
25-30 fi ghters while in the battle the Turk-
ish used more than 300 well armed enemy
and guns. In the reports it was said that
the revolutionaries from the minor squad of
Cvetkov heroically died to the last one, while
the number of the killed Turkish enemy was
over 200. Aft er the bloody battle the Turkish
authority thought well about the situation,
as it concluded that they were not simple
rebels and terrorists (as they were named),
but well trained revolutionaries fi led with
strong patriotism and heroism. P. Cvetkov
was appreciated voivode and revolutionary
by Bitola’s citizens and they considered him
their protector.




251


Чакар, Јасминка (1939), маке донска
пијанистка и педагог која се наоѓа на
врвот од групата најплодни уметнички
ликови во македонскиот музички жи-
вот. Родена во Битола 1939 г. Основно и
средно образование завршила во род-
ниот град. Дип ломирала на Музичката
академија во Загреб, а постдипломски
студии завршила во Скопје. Денес рабо-
ти на ФМУ како професор по пред метот
пијано. Паралелно со солистичките на-
стапи Ј. Чакар воедно дејствува и како
музички соработник на голем број на
странски и домашни уметници. Оства-
рила извонредно плодна изведувачка и
педагошка дејност. Настапувала како со-
листка и особено, како придружничка на
македонски и странски музички уметни-
ци. Нејзиниот репертоар е исклучително
широк и опфаќа дела од македонски и
странски автори. Она што особено ја ка-
рактеризира се нејзината музикалност и
чувс твото за стилски каракте ристики на
делата и техничката прецизност. Наста-
пувала во Анг лија, Франција, Италија,
Германија, Русија, Рома нија, Србија, Хр-
ватска, Словенија. Редовна учесничка е на
фестивалот Охридско лето. Носи тел е на
значајни општествени награди, како што
е наградата „13 Ноември“ и Републичка-
та награда „11 Октомври“.


ЧАКАР
ЈАСМИНКА


– музички уметник –


CAKAR
JASMINKA
– musician –


Cakar, Jasminka (1939), Macedonian
pianist and pedagogue who is at the top of
the group of the most fertile artistic charac-
ters in the Macedonian musical life. She was
born in Bitola in 1939. She fi nished her pri-
mary and secondary education in her native
city. She graduated at the Music academy in
Zagreb and she fi nished her post graduate
studies in Skopje. Today, she works at FMU
as professor of the course piano. Parallel
with her solo performances J Cakar acts as
musical coordinator of large number of for-
eign and national artists. She achieved extra
ordinary fertile performance and pedagogue
activity. She acted as soloist and especially
accompanying member of Macedonian and
foreign music artist. Her repertory consists
of Macedonian and foreign authors. Her
speacial characteristics are her musicality
and the feeling for work, style characteristics
and the technical preciseness. She performed
in England, France, Italy, Germany, Rus-
sia, Romania, Serbia, Croatia and Slovenia.
She is regular participant at Ohrid Summer
Festival. She is recipient of important social
rewards such as 13th November and the Re-
public award 11th October.




252


Чернодрински, Војдан (1875-1951),
основоположник на македонската драма
и на театар ската дејност, поет, раскажу-
вач, публицист, мемоарист, македонски
интелектуалец кој се борел за независна
и самостојна Македо нија. Роден бил во с.
Селци, Стру шко, 1875 г. По завршувањето
на основното и средното образование (во
Софија) заминал на дошко лување во Со-
лун. Извесно време бил учител во селото
Могила, Битолско. Стапил во редовите на
ВМРО и одново ја започнал својата драм-
ска актерска и литературна активност. Со
сво јата аматерска група во Битола и села-
та давал драмски претстави. Во тоа време
ги создал драмите: „Зло за зло“ и едночин-
ките: „Дрвари“, „Мајстори“ „Шу мари“,
„На Нова година“, „Севда“, „Меана“, „На
реката“, „Средба“ и др. кои во ракопис ги
понесол во Софија. Од нив повеќето ги
изве дувал со својата аматерска дружина
во Битола и по битолските села. Него вата
драмска и театарска активност во Битола
и Битолскиот крај била многу позната и
ценета од народот во селата и во градот.
Наскоро, во 1900 г., заедно со своето
семеј ство, се преселил во Софија. Највели-
ченствен успех групата „Скрб и утеха“
доживеале со изведбата на „Македонска
крвава свадба“. Чернодрински повторно
се вратил во Битола во 1908 г. како член
на многубројната група на Народниот те-
атар од Софија. Во една дописка до весни-


ЧЕРНОДРИНСКИ
ВОЈДАН


– драмски писател –


CERNODRINSKI
VOJDAN
– drama writer –


Cernodrinski, Vojdan (1875-1951),
the founder of the Macedonian drama and
the theatre activity, poet, narrator, publicist,
memoirist, Macedonian intellectual who
fought for the independent and self-suf-
fi cient Macedonia. He was born in v. Selci,
Struga 1875. Aft er, he fi nished his primary
and secondary school in Sofi a, he left to
continue with his education in Solun. For a
certain period he was a teacher in the village
Mogila, Bitola. He joined the lines of VMRO
and started his drama actor and literary ac-
tivity. With his amateur group in Bitola and
villages he gave drama performances. At that
time, he created the plays “Evil for evil” and
one act plays: “Loggers”, “Masters”, “Forest-
ers”, “On the New Year,” Leman”, “Inn”, “On
the river”, “Meeting” and the others took
them in handwriting to Sofi a. He performed
many of them with his amateur company in
Bitola and its villages. His drama and thea-
tre activity in Bitola and Bitola’s region was
very famous and appreciated by Bitola’ citi-
zens and also in the villages. Soon, in 1900
together with his family he moved to Sofi a.
His most glamorous success was with the
performance of “Macedonian bloody wed-
ding”. Cernodrinski returned to Bitola again
in 1908 as a member of the “Large Group
of Sofi a National theatre”. In one report to
the newspaper “Vesti” from Macedonia (it is
supposed that is from Bitola) Cernodrinski
gave information for the situation in Bitola




253


кот „Вести“ од Македонија (претпоставка
дека е од Битола) Чернодрински дал ин-
формации за состој бата во Битола и за
театар ските претстави во градот.


Во средината на јули 1909 г. В. Чер-
нодрински, заедно со сопругата, пак се
нашол во Маке донија, секако и во Битола.
Во 1909 г. направил најсериозни напо ри и
отворил театар во Битола кој го именувал
Македонски битолски театар. В. Чер-
нодрински се подготвувал за ваков пот-
фат уште при првиот престој во Битола
(во 1897/98). Черно дрински, всушност, во
овие две години започнал да го зажи вува
драмскиот живот во битолско. Престојот
на Черно дрински со сопругата во Битола
бил прифатен и од челните луѓе од Орга-
низацијата ВМРО. Марија Чернодринска
подвлекува дека во Битола биле опкру-
жени со топло внимание, дека често би-
ле посету вани и од граѓани и селани, кои
од сè срце сакале да им помогнат, но дека
и тие со иста срдечност се однесувале.
Користе јќи ја прили ката, брачниот пар
Чернодрински дале придонес (при лог)
за сира чињата на загинатите борци пре-
ку битолското друштво „Катерина Си-
мидџиева“. И во своите „Спо мени“ Чер-
нодрински со посебен респект се сеќавал
на неговиот престој во Битола и Могила .
Тој, главно, полагал внимание на описме-
нување на населението. Некои критича-
ри сметаат дека мотивот за „Македонска
крвава свадба“ бил носен во неговите
сеќавања од с. Могила, но такви крвави
драми се случувале во тоа време низ цела
Македонија. Починал 1951 г. во Софија.


and for the theatre performances in the city.
In the middle of July 1909, V Cernodrinski
together with his wife returned to Macedo-
nia and certainly to Bitola. In 1909 he made
serious steps and opened a theatre in Bitola
named “Macedonian theatre” from Bitola.
V Cernodrinski was preparing himself for
such attempt since his fi rst visit to Bitola (in
1897/98). Cernodrinski, actually started the
revival of the drama life in Bitola in these two
years. Th e visit of Cernodrisnki with his wife
to Bitola was accepted by the leading people
of the organization VMRO. Marija Cerno-
drinska noticed that they were warmly ac-
cepted, they had frequent visits by the peo-
ple from the city and from the villages, who
wholeheartedly wanted to help them but they
themselves also behaved with the same kind-
ness. Using this opportunity, the couple Cer-
nodrinski donated money for the orphans of
the killed fi ghters at Bitola’s Association “Ka-
terina Simidzieva”. And in his “Memories”
Cernodrinski remembered his visit to Bitola
and Mogila with special respect. He mainly
paid attention to the literation of the popula-
tion. Some critics consider that he took the
motive for “Macedonian bloody wedding
form his memeries of v.Mogila, from but
such events happened everywhere in Mac-
edonia.He died 1951 in Sofi a.




254


Чоревски, Борис (1949) актер, со уба-
ва сценска појава, со способ носта секогаш
да ја најде потреб ната мерка да го пласира
текстот во една прочистена форма, со бо-
гат и сложен внатрешен релјеф.


Роден 1949 г. во Скопје. Основно и
сред но образование завршува во Битола.
Дипломирал на ФДУ во Скопје, на отсе-
кот за актерска игра. На сцената на На-
родниот театар од Битола настапува уште
од раната младост, статирајќи и играјќи
епизодни улоги. Неговиот талент особено
доаѓа до израз како член на Младинската
сцена во ликот на Хенри во претставата
„Незакопани мртовци“ од Ж. П. Сартр
(1969), за која ја добива наградата за глав-
на машка улога на Сојузниот натпревар
на аматерите од поранешна СФР Југо-
славија во Хвар. Веднаш по дипломи-
рањето на ФДУ се вработил како профе-
сионален актер во Народниот театар од
Битола (1975). Неговиот вроден талент и
креативноста во градењето на ликовите
за многу кратко време го вброија во но-
сителите на репер тоарот на театарот под
Пелистер. Во тридецениското настапу-
вање на сцената има реализирано над 100
улоги од најразличен вид. Како гостин
настапувал во театрите во Прилеп, Штип,
и Струмица.


Како најкомлетни, најкомплексни ос-
тварувања можат да се издвојат ликовите
на Версилов во „Младич“ од Достоевски


ЧОРЕВСКИ
БОРИС


– актер –


COREVSKI
BORIS
– actor –


Corevski, Boris (1949), actor, with beau-
tiful appearance with the capability always
to fi nd the necessary measure to place the
text in cleared form with rich and complex
inner relief. He was born in Skopje in 1949.
He fi nished his primary and secondary edu-
cation in Bitola and graduated at FDU in
Skopje at the department of actor play. On
the scene of the Bitola’ National theatre he
acted since his early childhood as an extra
and episode roles. His talent is especially ex-
pressed as a member of the Youth scene in
the character of Henry in the performance
“Unburied deads” By Z. P. Sartr (1969) and
he won the award for the main male role at
the Federal amateurs competition in the
former SFRYugoslavia in Hvar.Immeditely,
aft er his graduation at FDU, he employed
as a professional actor at the National thea-
tre from Bitola (1975). His inner talent and
creativity in the characters construction, put
him among the holders of the repertory, for a
very short time at the theatre under Pelister.
In three decades performances at the scene
had realized over 1000 roles from diff erent
type. As a guest he performed at the theatres
in Prilep, Stip and Strumica. As most com-
plete and most complex achievements can
be noticed the characters : Versilovin “the
Boy” by Dostoevsky(1986), Vuk in “Jelena
Ceskovik” by A. Popovik (1976), Goka In
“Suspicious person”by B.Nusik (1978), Niko-
la Karev in “Bloody stone”V.Iloski (1978),




255


(1986), Вук во „Јелена Четковиќ“ од А.
Поповиќ (1976), Ѓока во „Сомнително ли-
це“ од Б. Нушиќ (1978), Никола Карев во
„Окрвавен камен“, В. Иљоски (1978), Дас-
калот „Суд“ од К. Чашуле (1978), Малвои-
лио во „Ноќ спроти Водици“ од В. Шекс-
пир (1983), Киро во „Лет во место“ од Г.
Стефановски (1984), Осман бег во „Маке-
донска крвава свадба“ од В. Чернодрински
(1988), Дон Жуан во „Дон Жуан се враќа
дома“ од Еден Фон Хорват (1997), Капуле-
ти во „Ромео и Јулија“ В. Шекспир (2003),
Ајгеј во „Медеја“ од Еврипид (1997), Вла-
димир во „Чекајќи го Годо“ С. Бекет (1998),
Таткото во „Мачка на вжеште ниот пок-
рив“ од Т. Вилјамс (1998), (за оваа улога
ја доби наградата за најдобро актерско
остварување на театарскиот фестивал
„Војдан Чернодрински“ во Прилеп), Трај-
ко попот во „Црквичето 40 маченици“ од
В. Костов (2001) и др.


Во изминатот период за исклучи-
телната креативност во градењето на
ликовите се здобил со повеќе награди.
Наградата „Војдан Черно дрински“ (два-
пати), „Екран“ (двапати) и „4-ти Ноем-
ври“ - Битола.


Daskal “Court” by K.Casule (1978), Malvoilo
in “Th e twelft h night” W.Shakespeare (1983)
Kiro ”Flight on the same place” G.Stefanovski
(1984), Osman beg in “Th e Macedonian
bloody wedding” by V. Cernodrinski (1988),
Don Juan in “Don Juan returns home” Eden
Fon Horvat (1997), Capulet in “Romeo and
Juliet” W. Shakespeare(2003) Ajgej in “Mede-
ja” Euripides(1997) Vladimir in “Waiting for
Godo” S. Beket (1998), Th e father in “Th e cat
on hot roof ” T. Williams (1998) ( for this role
he was honored with the award for best actor
performance at the Th eatre festival “Vojdan
Cernodrinski” in Prilep), Trajko the priest ”
Th e church 40 martyrs” by V.Kostov (2001)
and etc. For the past period he gained many
awards for his exceptional creativity in the
creation of his characters. He got the award
“Vojdan Cernodrinski” (twice), “Ekran”
(twice) and 4th November-Bitola.




256


Чоревски, Трајко (1921–1955), актер
со огромен фонд на изразни можно сти,
внесувајќи во играта многу љубов и по-
етска возви шеност. Итерпретацијата на
лико вите значеше врвен дострел за секој
одигран лик. Роден во Велес 1921 г. Пред
Втората светска војна членувал во театар-
ските трупи на Петре Прли чко и Димче
Трајковски. Чоревски е еден од основопо-
ложниците на МНТ во 1945 г. каде само
за шест сезони одигра околу 26 драмски
ликови. По 1951 г. кариерата ја продолжу-
ва во народ ните театри во Велес и Штип,
а од 1952 г., до неговата прерана смрт во
1955 г. е член на Народниот театар од Би-
тола.


На сцената на Народниот театар
– Битола, оствари неколку ролји од ан-
тологиско значење, пред сè уло гите на
Крис во „Сите мои синови“ од А. Милер
(1952), Марко во „Без третиот“ од М. Бе-
говиќ (1953), Јерко во „Луѓе без вид“ од Ј.
Кулунџиќ (1953), Митке во „Коштана“ од
Б. Станковиќ (1954), инаку оваа му беше
послед на улога што ја толкуваше.


Во 1955 г. го снимил филмот „Волчја
ноќ“. Прераната смрт, во 1955 г., пред-
време го оттргна од театарот и филмот.
Народниот театар од Битола, а секако и
маке донското глумиште со неговата смрт
почуствуваа голема празнина.


Добитник на наградата на Владата на
НРМ во 1951 година.


ЧОРЕВСКИ
ТРАЈКО


– актер –


COREVSKI
TRAJKO
– actor –


Corevski, Trajko (1921-1955), actor with
huge fund of expression possibilities ,involv-
ing in the play a lot of love and poetic eleva-
tion. Th e interpretation of the characters met
top achievement for each played character.
He was born in Veles 1921 .Before the Sec-
ond World War he participated in the theatre
groups of Petre Prlicko and Dimce Trajko-
vski. Corevski is one of the founders of MNT
in 1945 where for only six seasons played
around 26 drama characters. Aft er 1951 his
career continued at the National theatres in
Veles and Stip and from 1952 to his early
death in 1955 ,he was a member of the Bitola
National Th eatre. On the scene of the Na-
tional Th eatre Bitola he accomplished sever-
al parts of anthological importance such as
Kris “In all my sons” A.Miler (1952), Marko
in “Without the third one” M.Begovik (1953),
Jerko in “People without sight” by J.Kulundik
(1953), Mitke in “Kostana” by B.Stankovik
(1954) which was his last acted part. In 1955
he acted in the fi lm” Wolf ’s night” His early
death in 1955 took him away from the thea-
tre and the fi lm. Bitola National theatre and
defi nitely the Macedonian theatre felt big
emptiness. He was the winner of the award
of Th e Government of NRM in 1951.




257


Чупона, Ѓорѓи (1930) маке донски ма-
тематичар, акаде мик. Во 1953 г. дипломи-
рал на Групата за математика на Фило-
зофскиот факултет во Скопје, каде што
и докторирал во 1959 г. Бил професор на
Природно-математичкиот факултет во
Скопје. Неговата научна преокупација
е актуелна и спаѓа во делот на основите
на алгебрата. Оформува наставни прог-
рами од чии курсеви произлегуваат и
учебници од посебен квалитет. Особена е
активноста на професорот Ѓорѓи Чупона
и во претставување на научни собири и
гостувања со свои предавања и трудови -
Љубљана, Загреб, Белг рад, Нови Сад итн.
Иницијатор е и еден од организаторите
на Алге барската конференција во 1980 г.
која претставува прв собир од таков вид
во тогашна Југославија и афирмација на
Македонија, затоа што во тие активности
учестуваат алгебристи и од други универ-
зитети од земјата и од странство. Член е
на комисии за одбрана на докторат во
Скопје, Белград, Нови Сад и Загреб. Тој е
научен работник со високи квалитети, не-
говата стручност преку неговите трудови
и неговата активност е недво смислена, а
неговото реноме ги надминува рамките
на Република Македонија. Дописен член
е на МАНУ од 1979 г. , а редовен од 1983 г.
За неговата стручна работа и посвете-
ност, добитник е на повеќе признанија од
областа на математиката.


ЧУПОНА
ЃОРЃИ


– академик –


CUPONA
GORGI
– аcademician –


Cupona, Gorgi (1930), Macedonian
mathematician, academician. He graduated
at the group of Mathematics at the Faculty of
Philosophy in Skopje in 1953, where he had
his doctorate in 1959. He is a professor at the
Faculty of Natural Sciences and Mathemat-
ics in Skopje. His scientifi c preoccupation is
actual and belongs to the basis of the algebra.
Th e professor Cupona professionally follows
his scientifi c work with great desire and en-
thusiasm, as well as his tutorials that he has
and the educational and scientifi c processes
in the world. In that direction he creates edu-
cational programs, which courses result with
textbooks of special quality. Gorgi Cupona
activity is exceptional when presenting at the
scientifi c assemblies and visits his lectures
and articles- in Ljubljana, Zagreb, Belgrade,
Novi Sad etc He is the initiator and one of
the organizers of the “Algebra conference
in 1980” which is the fi rst assembly of such
kind in the former Yugoslavia and it is affi r-
mation of Macedonia, as there are algebrists
from the other universities in the country
and abroad.. He is scientifi c worker with high
qualities,whose professionalism through his
articles and his activity is unambiguous and
his respect over goes the frames of Republic
of Macedonia. He is correspondence mem-
ber of MANU from 1979 and full time mem-
ber from 1983. For his professional work and
dedication he is recipient of many recogni-
tions from the fi eld of the Mathematics.




258


Чурлевска - Џидрова, Марија (1943),
спаѓа во т.н. втора генера ција на ракоме-
тарки која што практично го трасира-
ше патот на афирмацијата и развојот на
овој спорт. Со ракомет почна да се зани-
мава уште во најраната младост. Актив-
на ракоме тарка беше сè до 1964 г. кога го
одигра последниот натпревар за ракомет-
ниот клуб Пелистер. Во единаесетгодиш-
ната ракометна кариера има освојувано
бројни признанија и награди, а повеќе
пати е прогласувана за спортист на Ма-
кедонија. По завршувањето на играчката
кариера не се откажа од ракометот. Стана
тренер и години со ред го пренесуваше
искуството на младите ракометни наде-
жи стекнато во бројните натпревари за
битолските екипи и репрезен тацијата на
Македонија. Носител е на сребрена пла-
кета на РФМ по повод десетгодишнина-
та на ракометот во Македонија. Слични
награди добиваше и по повод одбележу-
вањето на дваесет годишнината и трие-
сетгодишнината на ракометот во Маке-
донија. Освен ракометарка, беше и една
од најдобрите кошаркарки на Битола. Во
периодот од 50 - 60-те години практично
се занимаваше и со сите други спортови.
Битолските новинари ја нарекуваа прва
дама на ракометот во Битола, прав вир-
туоз, човек исклучително на дарен за сите
спортски дисциплини.


ЧУРЛЕВСКА
ЏИДРОВА МАРИЈА


– спортист –


CURLEVSKA
DZIDROVA MARIJA
– sportswoman –


Curlievska Dzidrova, Marija (1943), be-
longs to the second generation of hand ball
players who practically traced the path of af-
fi rmation and the development of this sport.
She started to play hand ball in her early
childhood. She was an active handball player
until 1964, when she played the last game for
the hand ball club Pelister. During her eleven
years hand ball career,she won many recogni-
tions and rewards and she was proclaimed
for a sportswoman of Macedonia. When she
fi nished her sports career, she did not give up
of the handball. He became a couch and she
transferred the gained experience from the
numerous matches to Bitola’s teams and the
Representation of Macedonia. She is a recipi-
ent of the silver certifi cate of honor of RFM,
on the occassion of ten years anniversary of
handball in Macedonia. She got similar re-
wards on the occasion of celebration of the
twenty and thirty years anniversary of the
handball in Macedonia. In the period of 1950-
1960 she practically played all other sports.Bi-
tola’s journalists called her the Prima Donna
of the handball in Bitola , real virtuos woman
exceptionally gift ed for all sport disciplines.




259


Џеров, Лука (1870–1948), истак нат
револуционер и член на ТМОРО, член на
тогашниот Окру жен комитет на ТМОРО,
близок пријател и соборец на Даме Груев,
просветен деец, роден во Битола 1870 г.
во занаетчиско семејство. Основно учи-
лиште завршил во родниот град, додека
со гимназиско образование се стекнал
во Солун ската гимназија. Последните
гимна зиски училишни години ги завр-
шил во француското училиште на лаза-
ристите. Заедно со Д. Груев во 1891 г. го
формирале револу ци онерниот кружок
наречен „Учител ски сојуз“ бидејќи во
него членувале само учители од градот
Битола и околните села. Од 1892 до 1895
г. престојувал во Софија и учествувал во
издавањето на списанието „Лоза“ (1892-
94). Не можејќи да се врати во Битола,
бидејќи бил откриен на турско-бугарс-
ката гра ница од турската полиција, тој
пак заминал за Софија и таму заедно со
Коста Шахов го издавале весникот „Глас
македонски“ (1893-94). Како учител во
Демирхисарско ( (1896/97) ги поставил
темелите на ВМРО во селата Цер, Велмев-
ци, Цр ско, а потоа и во крушевските села.
Следната година, по задача, бил поставен
во Кичево каде држел говори и вршел
организирање на народот за престојното
востание. Во 1898/99 г. бил инспектор на
селските училишта во дебарско-кичев-
скиот реон каде ја проширил организа-


ЏЕРОВ
ЛУКА


– револуционер –


DZEROV
LUKA
– revolutionary –


Dzerov, Luka (1870-1948), a promoted
revolutionary and member of TMORO,
member of the former Regional committee
of TMORO, close friend and fi ghter with
Dame Gruev educational activist,born in
Bitola in 1870 in a craft family. He fi nished
his primary school in his native city while
he gained his secondary education at Solun’s
high school. Th e last high school year he fi n-
ished at the Lazar’s French school. Together
with D.Gruev in 1891 they founded the
revolutionary company named “Teacher’s
association” as there were only teachers as
its members from the city of Bitola and the
surrounding villages. From, 1892 to 1895, he
lived in Sofi a and participated in the publish-
ing of the magazine “Loza” (1892-94). He
could not return to Bitola because he was
revealed on the Turkish Bulgarian border
by the Turkish police, so he went back to
Sofi a and both with Kosta Sahov published
the newspaper “Voice of Macedonia” (1893-
94). When he was a teacher in Demir Hisar
(1896/97) he founded VMRO in the villages
Cer, Velmevci, Crsko and aft erwards in Kru-
sevo villages. Th e following year he was sent
on the assignment to Kicevo where he made
speeches and made constant organization of
the people for the on coming rebellion. In
1898/99 he was an inspector of village school
in Debar and Kicevo region, where he spread
his organizational revolutionary net. Aft er,
espionage in the lines of the Organization, he




260


ционата револуционерна мрежа. По една
провала во редо вите на Организацијата
одлежал 13-месечен затвор во Кичево и
Битола (од средината на 1899 заклучно со
јуни 1890 г.). Во периодот на Јосифовата
провала (19 февруари 1902) во Битола, на
местото на Ѓорѓи Сугарев бил назначен Л.
Џеров, односно како секретар на Битол-
скиот окружен комитет. Тој имал за за-
дача да ги води револу ционерните акции
во Охридско, Ресенско, Кичевско и Демир-
хисарско. Учествувал во работата на Сми-
левскиот конгрес (2-7 V 1903) на кој бил
избран за Горски началник на кичевскиот
реон. Фор мирајќи своја чета веднаш за-
минал за Кичево. Имал разработено посе-
бен план за водење на револу ционерната
борба. Во востанието зел активно учес-
тво во најважните битки во кичевскиот
регион. По востанието тој, заедно со Д.
Груев, и Поп-Христов му помагале на
населението од Битолскиот регион да го
скријат оружјето и да се организираат за
повторно кревање на востанието. По Бал-
канските војни Лука Џеров мигрирал во
Бугарија и таму се вклучувал во најраз-
новидни манифестации на напредната
македонска интелеген ција, емигрирана во
оваа земја. Бил еден од потписниците на
апелот издаден во 1919 година.


was imprisoned for 13 months in Kicevo and
Bitola (from the middle of 1899 and June
1890 inclusive). In the period of Josif ’s espio-
nage L.Dzerov was put on the post of Gorgi
Sugarev, that is a secretary of Bitola’s regional
committee. He had an assignment to lead
the revolutionary actions in Ohrid, Resen,
Kicevo and Demir Hisar. He participated in
the work of Smilevo congress (2-7 V 1903)
where he was elected for a superintendent
of Gora for Kicevo region. He had a plan for
the leading of the revolutionary battle. In the
rebellion, he actively participated together
with D.Gruev and Pop Hristov helped peo-
ple of Bitola region to hide their weapons
and to be organized for another rebellion ris-
ing. Aft er the Balkan wars Luka Dzerov mi-
grated to Bulgaria and there he was included
in diff erent manifestations of the progressive
Macedonian intellectuals who immigrated in
that country. He was one of the signatory of
the Appeal published in 1919.




261


Шапкарев, Климент (1875–1949),
про светен и револуционерен деец, ли-
чен соработник на Гоце Делчев, бил меѓу
најписмените борци во четата на Гоце
Делчев поради што бил поставен за сек-
ретар. Роден бил во Охрид. По завршу-
вањето на Солунската егзар хиска машка
гимназија студирал биологија и хемија на
софискиот унивезитет. Откако влегол во
одредите на ТМОРО бил избран за нејзин
пунктов началник. На Рилс киот конгрес
на ВМРО (1905 г.) едногласно (по пат на
тајно гла сање) бил избран за секретар. К.
Шапкарев бил многу активен во дејнос-
та на ВМРО, така што, на 31. VIII 1908 г.
тој учест вувал и на Конгресот на Одрин-
скиот револуционерен округ. Покрај тоа
Климент својата определба за програмата
на Централистите де тално ја образложил
во Одрин и на Ќустендилскиот конгрес.
Во 1941 г. успеал да дојде во Битола.
Веднаш по доаѓањето бил ставен за
управител на Сиропатилиштето. Една
година по доцна Шапкарев бил вработен за
наставник по биологија во Земјоделското
училиште. Во 1944 г. бугарската власт,
по капиту лацијата, побарала Шапка рев
да се врати во Бугарија. Но тој се скрил
и останал во Земјоделското учили ште.
По Втората светска војна К. Шапкарев
живеел во слободна Македонија нецели
седум години. Починал 1949 г. во Битола.


ШАПКАРЕВ
КЛИМЕНТ


– револуционер –


SAPKAREV
KLIMENT
– revolutionary –


Sapkarev, Kliment (1875-1949), educa-
tional and revolutionary activist, personal
associate of Goce Delcev, the most educat-
ed one IN Goce Delcev’s squad and that is
why he had the position of a secretary. He
was born in Ohrid. When he grdauated at
Solun exarch male high school he continued
Biology and Chemistry Studies at Sofi a Uni-
versity. When he joined TMORO, he was
elected for its central superintendent. On
Rila’s congress of VMRO(1905) D.Gruev was
elected nem(secret voting) (1871-1906) and
also the secretaries Kl. Sapkarev and I.Baltov.
Kl.Sapkarev was very active in VMRO, so
on 31 VIII 1908 he participated at Th e Odrin
congress, the revolutionary Kliment equally
communicated with the Centralists and Su-
premes which was his weak mark. Beside
that Kliment explained his determination
for the centralists’ program in Odrin and at
the Congress of Custodial. In 1941 he man-
aged to come to Bitola. Immediately aft er his
arrival he was appointed a manager of the
orphan hostel. A year later Sapkarev was em-
ployed as a biology teacher at the Agricultur-
al School. In 1944, the Bulgarian enemy, aft er
its capitulation, asked Sapkarev to return to-
gether with the occupators to Bulgaria. But
he hid at the Agricultural school .Aft er the
Second World War Sapkarev lived in liber-
ated Macedonia for less than seven years. He
died in 1949 in Bitola




262


Шатев Павел (1882-1951 г.), истакнат
македонски револу ционер, анархист, ле-
ген дарен „гемиџија“, учесник во атента-
тот врз Отоманската банка во Цариград
и на францускиот брод „Гвадал кивир“
во Солун, правник, публи цист, држав-
ник и во последните години од животот
страдалник. Роден бил во Кратово. Се
школувал во Скопје, Софија и Брисел.
Во Солун завршил бугарска егзарска
гимназија. Со македонските интелек-
туалци, кои се наоѓале под влијание на
анархистичките идеи, во Солун оформи-
ле своја терористичка група под името
„Гемиџии“. Летото 1900 г. Шатев се вклу-
чил во револуционер ниот терористички
кружок (анархис тичка група) на млади
ученици по потекло од Велес, наречени
гемиџии и заминал во Цариград да извр-
ши диверзија, т.е. за да учествува во ди-
гањето во воздух на Отоманската банка.
Пролетта на 29 април 1903 г. откако сите
подго товки ги направиле, меѓу нив и П.
Шатев, во Солун тие го кренале во воздух
францускиот брод „Гвадалкивир“, потоа
ја разрушиле познатата Отоманска банка
во Солун, поштата, плинарата, германс-
киот клуб и др. згради. Од атентаторите
една група загинала за време на акции-
те, а другите (меѓу кои и П. Шатев) биле
случајно откри ени и фатени кога била ак-
цијата за дигање на Отоманската банка во
Цариград. Биле осудени на смрт, а потоа


ШАТЕВ
ПАВЕЛ


– револуционер –


SATEV
PAVEL
– revolutionary –


Satev, Pavel (1882-1951), promoted
Macedonian revolutionary anarchist one of
the legendary ” boatmen” parti